دوشنبه قبل رجب طيب اردوغان نخست وزير دولت اسلامگراي تركيه بسته اصلاحات دموكراتيك خود را ارائه كردوشنبه قبل رجب طيب اردوغان نخست وزير دولت اسلامگراي تركيه بسته اصلاحات دموكراتيك خود را ارائه كرد اما ارائه اين بسته برخلاف تصوري كه حزب حاكم عدالت و توسعه داشت نه تنها به كاهش اختلافهاي داخلي كمك نكرد بلكه برعكس باب انتقادهاي جديد را گشوده است.
كمال قليچدار اوغلو رهبر مهمترين حزب مخالف دولت تركيه يعني حزب جمهوريخواه خلق (سوسيال دموكرات) در واكنش به اين اصلاحات گفت: «دولت در برابر مهمترين مشكلات كشور شانه خالي كرده و براي گريختن از فشارهاي جامعه به ما اين اصلاحات را ارائه كرده است. در اين بسته هيچ پاسخي براي مشكلات تركيه وجود ندارد.» وي با كنايه گفت: «اينكه چند اصلاحيه در خصوص موضوعات از قبل حل و فصل شده در جامعه مانند حق استفاده از حروف كيو، دبليو يا ايكس، به عنوان اصلاحات دموكراسيسازي معرفي شود، در واقع مردم فريبي است.» دولت باغچه لي، رهبر حزب اقدام مليگرا نيز فقدان رايزني با ديگر احزاب براي تدوين اين اصلاحات را محكوم كرد و گفت: «ملت تركيه در خصوص اين بسته غايب بود، انتظارات ملت در اين بسته وجود نداشت. خواست پارلمان نيز در اين بسته اصلاحات به چشم نميخورد.»
مخالفان دولت اردوغان همچنين از بيتوجهي اصلاحات پيشنهادي به حقوق علويان تركيه آن هم با 20 ميليون جمعيت انتقاد ميكنند و بر اين عقيدهاند اين بسته تقريباً هيچ چيزي براي جامعه علويان در بر ندارد، امري كه باعث شده برخي بگويند آنها به خاطر مداخلهشان در اعتراضات پارك گزي تنبيه شدهاند حتي واكنش كردها به بسته اصلاحات دموكراتيك اردوغان منفي بود و در پي اعلام اين بسته هزاران نفر از شهروندان دياربكر هوادار حزب صلح و دموكراسي تركيه با ناكافي دانستن مفاد و محتواي بسته دموكراسي ارائه شده توسط رجب طيب اردوغان، در خيابانهاي اين شهر دست به تظاهرات زدند. حزب صلح و دموكراسي كه چندين نماينده در مجلس ملي تركيه دارد، از هواداران بسياري در شهرهاي كردنشين اين كشور برخوردار است.
مسئولان حزب كارگران كردستان تركيه موسوم به پكك نيز با اعلام اينكه هدف از اصلاحات سياسي پيشنهادي حزب عدالت و توسعه، پايان دادن به كشمكش بين دو طرف نيست ناخرسندي خود را از اين بسته اعلام كردند.
اين در حالي است كه در بسته پيشنهادي به بخشي از مطالبات مهم كردها پاسخ داده شده است. از جمله اصلاحات پيشنهادي دولت اردوغان تدريس زبان مادري براي كردهاي تركيه كه تاكنون ممنوع بوده، اعلام شده است. همچنين از جمله بندهاي بسته دموكراسي اردوغان كه با كردها در ارتباط است بازگشت نامهاي قديمي روستاها و شهرها با موافقت وزارت كشور ميباشد. طبق اصلاحيه بيسابقه مطرحشده در اين بسته از اين پس ممنوعيت اعمالشده بر آموزش زبان كردي در مدارس تركيه تا حدود زيادي رفع خواهد شد.
رجب طيب اردوغان هر چند در سخنراني خود بارها اعلام كرد كه بسته اصلاحات او ربطي به مسئله پكك ندارد اما بسياري آن را مرتبط با توافق صورت گرفته ميان دولت او و پكك ميدانند. چراكه اعلام اصلاحات از سوي اردوغان مدتي پس از آن صورت گرفت كه مقامهاي پكك تهديد كردند كه خروج خود را از خاك تركيه بهخاطر عمل نكردن دولت اين كشور به تعهداتش معلق خواهند كرد.
به استثناي طرفداران حجاب كه خود از هواداران حزب حاكم عدالت و توسعه هستند و همچنين به غير از احزاب كوچك، به نظر ميرسد بقيه كساني كه مخاطب اين بسته هستند نارضايتي خود را نشان دادهاند. بخش مهمي از اصلاحات پيشنهادي نخستوزير برداشته شدن منع حجاب در مؤسسات و مراكز دولتي و عمومي اين كشور بهحساب ميآيد كه حزب عدالت و توسعه از مدتها پيش بهدنبال آن بوده است. براساس اين اصلاحات كه گروههاي حقوق بشر مدتها خواستار آن بودند زنان در اين كشور به غير از ارتش، پليس و دستگاه قضايي ميتوانند حجاب اسلامي داشته باشند و روسري بهسر كنند. البته سكولارها از لغو منع حجاب در اماكن دولتي راضي نيستند و مليگرايان هم از حذف سوگند كماليست در مدارس ابتدايي ناراضياند. پايين آوردن حدنصاب 10 درصدي براي راهيابي به پارلمان نيز امكان ورود احزاب كوچك و اقليتها را به پارلمان تسهيل ميكند و به تقويت كثرتگرايي سياسي كمك ميكند اما در مجموع بايد گفت كه نارضايتيها و مخالفتها به بسته پيشنهادي اردوغان بيش از استقبالها و موافقتها از آن بوده است و به نظر ميرسد اهداف تاكتيكي اردوغان از منحرف كردن توجهات از اشتباهات راهبردي دولت وي در قضيه بحران سوريه يكي از متغيرهاي اساسي در اين زمينه بوده است كه در عين حال به افزايش سقف مطالبات كردها نيز كمك كرده است.
