خبرها حكايت از آن دارد كه بر خلاف روند سه سال گذشته «ارتش آزاد سوريه با دمشق نشست محرمانه برگزار كرده است». از اولين روز توافق براي تحت كنترل بينالمللي درآمدن تسليحات شيميايي سوريه كه پيشنهاد ايران و با تأكيد سوريه بود و همچنين عقبنشيني امريكا از حمله، اين انتظار ميرفت كه تحولات ديگري نيز رخ بدهد كه نمونه آن اختلاف بين مخالفان است. ارتش آزاد به هر شكل موافقت كرده با نظام اسد دور يك ميز بنشيند. بررسي روندها نشانگر آن است كه طيفي وسيع از مخالفان ميانه رو و سكولارها براي همنشيني با دمشق به توافق رسيدهاند كه نميتواند بدون نظر امريكا باشد. در حالي كه مخالفان تندرو علاقهاي ندارند تا به اين روند گرايش پيدا كنند. گروههاي مسلح تندرو در سوريه كه ائتلاف مخالفان اين كشور را به رسميت نميشناسند، متحد شدهاند و گروه مسلح بزرگتري تحت عنوان ارتش اسلام تشكيل دادهاند. بر اين اساس قرار است كه ارتش اسلام به رهبري زهران علوش، فرمانده تيپ اسلام اداره شود.«ارتش اسلام» شامل 43 تيپ، گردان و گروه مسلح مخالف دولت سوريه است كه از جمله آنها ميتوان به «تيپ اسلام»، «تيپ ارتش مسلمانان»، «تيپ سپر غوطه» و «گردانهاي جنوب پايتخت» اشاره كرد. بيشتر گروههاي مسلح مذكور ائتلاف مخالفان سوريه را به رسميت نميشناسند.
شكاف در مخالفان عميقتر ميشودشكافي كه توافق براي حمله نكردن به سوريه در ميان مخالفان ايجاد كرده هر روز در حال افزايش است. نمونه آن در ملاقات مخالفان و اعضاي دولت بشار اسد هويدا است. به همين دليل احمد الجربا رئيس ائتلاف مخالفان به واشنگتن سفر كرده تا با طرفهاي امريكايي گفتوگو داشته باشد. ايسنا به نقل از اينديپندنت نوشت: شش هفته پيش، يك هيئت دو نفره براي ديدار با مقامهاي دولت اسد به صورت محرمانه وارد دمشق شدند. دو غير نظامي از حلب كه نماينده عناصر ارتش آزاد سوريه بودند. اين دو با يكي از مقامات ارشد دفتر بشار اسد، رئيسجمهوري سوريه ملاقات كردند و طرح ابتكاري فوق العادهاي را مطرح كردند كه مبتني بر احتمال برگزاري مذاكرات بين دولت و اعضاي ارتش آزاد سوريه است، اين افراد به وجود يك راه حل داخلي و تمام سوري در قبال جنگ اعتقاد داشتند. اين هيئت چهار نكته را مطرح كرد: بايد يك گفتوگوي داخلي سوريه رخ دهد؛ داراييهاي شخصي و عمومي بايد حفظ شوند؛ بايد به جنگ داخلي، مذهبي وقومي پايان داده شده و محكوم شوند؛ همه بايد براي يك سوريه دموكراتيك كه در آن ارجحيت قانون چشمگير است، تلاش كنند، كه در اين مقطع حداقل شامل كنارهگيري بشار اسد، رئيسجمهوري سوريه است.
از قرار معلوم، پاسخ به اين پيشنهادات فورا داده شد: بايد يك گفتوگوي داخل سوري رخ دهد؛ اين مذاكرات هيچ پيش شرطهايي نبايد داشته باشند و رئيسجمهور به ايمني كساني كه از سوي ارتش آزاد سوريه در آن شركت ميكنند، ضمانت بدهد. شواهد نشان ميدهد كه اكنون نيز يك پيشرفت قابل توجه ديگر در حال رخ دادن است: در هفت ناحيه تحت كنترل شورشيان در حلب، كارمندان غيرنظامي ميتوانند سر كار خود بازگردند و مراكز دولتي و مدارس نيز بازگشايي ميشوند. دانشآموزاني كه طي اين دو سال به شبه نظاميان تبديل شدهاند نيز خلع سلاح شده و به كلاسهاي درس ميروند.
در همين حال طي نشستي كه ائتلاف مخالفان برگزار كرده احمد الجربا از آمادگي براي حضور در نشست ژنو 2 و ارائه برخي پيششرطها در اين زمينه سخن گفت كه اين اظهارات انتقاد گسترده جناحهاي درون مجموعه مخالفان را برانگيخته است. در همين زمينه جورج صبرا از اعضاي شوراي معارضان و رئيس سابق اين مجموعه گفته كه اين شورا نشست ژنو 2 را تحريم ميكند. همچنين كمال اللبواني از ديگر چهرههاي ائتلاف مخالفان تأكيد كرد كه موضع احمد الجربا نظر شخصياش بوده كه در نتيجه فشارهاي بينالمللي اتخاذ كرده و اجراي تصميم الجربا نياز به تعديل اساسنامه ائتلاف مخالفان دارد. از سوي ديگر 13 گروه مسلح كه در صدر آنها جبهه النصره قرار دارد، طي بيانيهاي اعلام كردند كه ائتلاف مخالفان مقيم استانبول نماينده مخالفان سوريه نيست و مخالفان خارج نشين را به رسميت نميشناسند. همزمان القاعده سوريه به رجب طيب اردوغان، نخست وزير تركيه هشدار داد و مسئوليت بمبگذاريهاي شهرك ريحانلي و باب الهوي در جنوب اين كشور را بر عهده گرفت. از سوي ديگر برخي از مخالفان به سفارت چين در دمشق حمله كردهاند در حالي كه سرگئي لاوروف وزير امور خارجه روسيه در گفتوگو با روزنامه كامرسانت چاپ روسيه از كشورهاي غربي خواست به مخالفان سوري ابلاغ كنند كه اقدامي انجام ندهند تا توافقات مسكو و واشنگتن درباره سلاحهاي شيميايي در سوريه را از بين ببرد.
همچنين جريانهاي مخالف دولت سوريه در داخل اين كشور از جمله هيئت هماهنگي ملي هم با پيش شرطهاي مطرح شده توسط ائتلاف مخالفان و شخص احمد الجربا براي حضور در نشست ژنو 2 مخالفت كردهاند. همچنين رويكرد مخالفان در قبال قطعنامه جديد شوراي امنيت نيز باعث تشديد مشكلات بين معارضان سوريه شده است. در حالي كه احمد الجربا قطعنامه شوراي امنيت را با برخي ملاحظات تأييد كرده، ديگر معارضان آن را نااميد كننده و تأمين كننده منافع قدرتهاي منطقهاي و بينالمللي دانستهاند. سه روز قبل شوراي امنيت سازمان ملل امحاي تسليحات شيميايي سوريه را تصويب كرد.
اسد: من تسليم خواست مردم هستمرئيسجمهور سوريه در گفتوگو با شبكه تلويزيوني راي نيوز ايتاليا گفت: قبل از هر چيزي بايد اين را بگوييم كه ارتش سوريه هرگز از سلاحهاي شيميايي استفاده نكرده است. طي بحران نيز هرگز از آن استفاده نكرده است. بر عكس، شواهدي از استفاده از سلاحهاي شيميايي توسط شورشيان در اختيار داريم. ارتش در حال پيشروي بود، چرا بايد از سلاح شيميايي استفاده ميكرد؟ ضمن اينكه هيچ يك از اعضاي ارتش سوريه سلاح شيميايي در اختيار ندارد. در همين حال يكي از مسئولان سازمان منع استفاده از سلاحهاي شيميايي كه خواست نامش فاش نشود، اعلام كرد كه اين سازمان به اطلاعاتي كه دولت سوريه درباره مخازن سلاحهاي شيميايي خود ارائه داده، اطمينان كامل دارد. تيم بازرسان دمشق را ترك كردهاند.
رئيسجمهور سوريه گفت: اگر با ترك مسئوليت من، شرايط بهبود پيدا ميكند، پاسخ خيلي ساده است، بدون هرگونه ترديدي اين كار را ميكنم اما سؤال ديگري وجود دارد، آيا شرايط بهتر خواهد شد؟ تا به الآن به عنوان رئيسجمهور در جاي خود ماندهام و زماني كه طوفاني وجود دارد، هيچ كسي جاي خود را ترك نميكند. مأموريت هدايت كشور به ساحل است، نه رها كردن كشتي مردم سوريه.
اسد اعلام كرد: گفتوگوي سياسي براي بحث و تبادل نظر درباره آينده سوريه و سيستم سياسي بسيار مهم است. همچنين متوقف كردن خشونت و بيرون راندن تروريستهايي است كه از خارج آمدهاند، اهميت دارد. در مرحله بعد، پس از حل كردن اين مشكلات، تنها مسير پيش روي، برگزاري انتخابات است چراكه تنها شيوهاي است كه مردم سوريه ميتوانند آنچه را كه ميخواهند، عملي كنند. من تسليم اراده مردم سوريه خواهم شد نه گروهي خاص. هيچ جايگزيني در هيچ كشوري وجود ندارد. ميخواهم بگويم در سوريه يك گروه تصميمگيرنده نيست بلكه شهروندان تصميمگيرنده هستند.
