لابد شما هم پيامكهايي دريافت كردهايد كه تبليغ و دعوت دانشگاههاي مختلفند براي تحصيل، بدون كنكور و آزمون؛ از گرمسار و دماوند تا خود مركز و خلاصه اقصي نقاط مملكت. جايي خواندم كه برخي دانشگاهها قريب 50 درصد ظرفيتشان خالي است. كنكور اين سالها هم بيشتر براي گزينش چند دانشگاه نامي كشور موضوعيت دارد. اگر نه چندين سال است كه تقريباً همه شركتكنندگان در كنكور در دانشگاه قبول ميشوند. فقط نظر به رتبه، محل قبول شدن آنها متفاوت است.
باري آن مقدمه را گفتم تا برسم به انبوه دانشجوياني كه در خارج داريم. برخي رشتهها و برخي كشورها شايد براي مملكت چنان اهميتي داشته باشند كه با وجود تحريمها، اقتصاد مقاومتي و... باز هم به اعزام دانشجو در آن موارد خاص تن بدهيم. اما با وجود اين همه ظرفيت خالي در دانشگاههاي داخلي، وقتي جايي خواندم كه بيش از 9 هزار دانشجو در دانشگاههاي مالزي داريم، بدجوري جا خوردم. همچنين كلي دانشجو در دانشگاههاي هند و پاكستان و.... بيترديد اين كشورها و دانشگاههايشان چندان برتري بر نمونههاي ايراني خود نداشتهاند و در مواردي از آنها بسيار عقبترند. با اين اوصاف تحصيل اين همه دانشجوي ايراني در اين ممالك چه معنايي دارد؟ آيا اين اوضاع نشان از آشفتگي در سياستهاي كلان آموزشي ما، خاصه در بخش آموزش عالي ندارد؟
چطور است برخي ممالكي كه نامشان رفت، با وجود سطح نازل دانشگاههايشان كاري كردهاند كه دانشجويان خارجي اعم از ايراني و... براي تحصيل به آنجا بروند، اما دانشگاههاي ما در انجام اين تبليغات و معرفي توان آموزشي خود و جلب دانشجوي خارجي و بالطبع پركردن ظرفيتهاي خالي كه ذكر آن رفت و كسب درآمد ناتوانند؟
در سالهاي نه چندان دور به سبب محدوديت فضاي آموزش عالي و موج كنكوريها، وزارت علوم دانشگاههايي را در سرتاسر جهان به عنوان دانشگاههاي معتبر شناسايي كرد و مدارك آنها را به رسميت شناخت. هدف اصلي از اين اقدام، برداشتن فشار بيش از حد تقاضا براي تحصيل در دانشگاههاي داخلي در آن دوره و در عين حال تأمين نيروي متخصص مورد نياز جامعه در سالهاي پيش رو بود. اين سياست در آن سالها هوشمندانه بود، چراكه امكانات آموزش عالي ما محدود و تقاضا بسيار زياد بود. پس بخشي از متقاضيان بدين ترتيب به دانشگاههايي در خارج كشور هدايت شدند و امروز بسياري از آنها با تخصصهاي لازم بازگشتهاند و ما دچار كمبود متخصصان نشديم. اما اكنون اوضاع به كلي تغيير كرده و ادامه اين سياست، ما را دچار مشكل خواهد كرد. به عبارت ديگر در حالي كه بسياري از دانشگاههاي كشور با وجود صرف هزينههاي سنگين، با ظرفيتهاي خالي قابل توجهي مواجهند، به رسميت شناختن مدارك دانشگاهي برخي كشورها نظير آنچه آمد، ديگر موضوعيت ندارد. بايد محدوديتهايي در بحث اعزام دانشجو وضع شود، همچنين در دانشگاههاي معتبر مورد نظر وزارت علوم بايد تجديدنظر شود. ادامه اين اوضاع با شرايط فعلي، ضمن ايجاد آشفتگي، مشكلات فرهنگي و اقتصادي بسياري را نيز در پي خواهد داشت.
