صبح امروز سومين جشنواره و نمايشگاه بازيهاي رايانهاي تهران با حضور سيد محمد حسيني، وزير ارشاد و دكتر بهروز مينايي، مدير عامل بنياد بازيهاي رايانهاي در مصلاي تهران آغاز به كار كرد. جشنواره تهران كه سومين سال برگزارياش را پشت سر ميگذارد، امسال در پايان عمر وزارت ارشاد دولت دهم و روزهاي برگزاري جشنوارههاي گيم اروپا و جشنواره آلمان برگزار ميشود. نمايشگاه تهران آخرين دستاوردهاي كشورمان را در زمينه گيم عرضه ميكند تا مخاطبان بازيهاي رايانهاي توانمنديها و كاستيهاي احتمالي توليدكنندگان داخلي را از نزديك مشاهده كنند.
اين در حالي است كه روز به روز فضاي بازيهاي رايانهاي غربي و حضور آنها در بازارهاي بازيهاي رايانهاي ايران داغتر و داغتر ميشود. تا جايي كه امروز بخش قابل توجهي از اوقات فراغت نوجوان و جوان ايراني به بازيهاي رايانهاي غربي اختصاص مييابد. بازيهاي رايانهاي كه از اولين سري آنها تا به امروز تغييرات گستردهاي به خود ديدهاند. اين تغييرات تا جايي بوده كه در بازيهاي رايانهاي غربي جديد مخاطب شاهد يك سناريو تمام عيار در طول بازي خواهد بود؛ به گونهاي كه بازي براساس يك فيلمنامه خاص توليد و به بازارها عرضه ميشود.
گيم پليهاي جديد با گذشته، فاصله از زمين تا آسمان
در همين باره پرويز اقبالي، كارشناس نرم افزار به اين مسئله اشاره دارد كه بازيهاي رايانهاي در طول سالها علاوه بر محتوا در نحوه توليد و عرضه هم دچار دگرگونيهاي فراواني شدهاند. به شكلي كه شركتهاي مختلفي مانند كپ كام، الكترونيك آرتز و يوبي سافت تغييرات قابل توجهي در گيم پلي بازيهاي خود دادهاند. در نسل جديد بازيهاي اين شركتها، فضاي بسياري از بازيهاي توليد شده در ژانرهاي گوناگون تحول يافته و بازيها به سوي طراحيهاي گسترده براساس سناريوها گام برداشته است. از سوي ديگر سيستم عرضه بازيهاي رايانهاي هم تغييرات قابل توجهي داشته، به نوعي كه بسياري از بازارهاي رايانهاي جهاني، امروز تحت سلطه چند شركت بازيساز غربي قرار دارند.
پرويز اقبالي در ادامه ميافزايد: با نگاهي به اين مسائل ميتوان اهميت روز افزون توجه به بازيهاي رايانهاي داخلي را درك كرد؛ چراكه بازيهاي رايانهاي داخلي ميتوانند به تدريج جاي خود را در بازيهاي رايانهاي داخلي باز كنند. ضمن اينكه بايد سيستم عرضه اين بازيها و همچنين مراحل دسترسي كاربر به اين بازيهاي توليد داخل هم مورد بررسي دوباره قرار بگيرد. نبايد فراموش كرد كه هم سيستم عرضه روي ميزان استقبال كاربر ايراني از بازيهاي داخلي تأثير ميگذارد و هم حمايتها از توليد ميتواند در اين باره بسيار مؤثر باشد.
بازيهاي غربي، ميهمان خانه ايراني
صادق بياتي، كارشناس مطالعات فرهنگي، درباره موضوع حمايت از توليد بازيهاي رايانهاي عنوان ميكند: امروز با توجه به حجم انبوه حضور بازيهاي غربي در بازار بازيهاي رايانهاي ايران، نياز به حمايت از توليد بازيهاي رايانهاي داخلي بسيار موجه است. چراكه در واقع اين بازيها نماينده تفكر فرهنگي كشورهاي غربي هستند. طبيعي است كه عناصر موجود در اين بازيها هم برآمده از اين نوع فرهنگ خواهد بود. به طوري كه اگر اين بازيها را مورد بررسي دقيق و كارشناسانه قرار دهيم، متوجه ميشويم كه از ريزترين تا برجستهترين نكات اين بازيها براساس اركان فرهنگي- رفتاري غربي توليد شدهاند. به هر صورت كمپانيهاي غربي بازي ساز براساس فرهنگ و سياستهاي خاص خود محصولات توليد ميكنند. صادق بياتي، استاد دانشگاه و پژوهشگر فرهنگي خاطرنشان ميكند كه تنها راه حضور در بازار و رقابت با اين محصولات غربي، توليد بازيهاي رايانهاي داخلي است كه از چند ويژگي برخوردار باشند:
1- توليد بازيهايي با سناريوهاي قوي و مشخص براساس داستانها و باورهاي بومي ايراني. 2- افزايش عناصر جذابيت براي جلب نظر مخاطب. 3- افزايش كيفيت گيم پليهاي بازيهاي رايانهاي و برجستهسازي جلوههاي ويژه درآنها، تنوع بخشي و افزايش تيراژ و درنهايت قبضه بازارها.
پرويز اقبالي، كارشناس نرم افزار درباره لزوم دعوت به سرمايهگذاري و اختصاص تسهيلات به سرمايهگذاران دراين بخش ميگويد: بايد از سرمايه گذاران دعوت كرد تا آنها دراين حوزه به صورت خصوصي سرمايه گذاري كنند. اين موضوع كمك ميكند تا اولا تيراژ بازيهاي رايانهاي وتنوع آنها در بازارها بالا برود وثانيا مخاطب ايراني قدرت انتخاب را در بين بازيهاي داخلي بالاتر مشاهده كند. از طرف ديگر سبب ميشود تا خانوادههاي ايراني وارد فضاي مقايسه شوند. رخ دادن اين اتفاق يعني شكلگيري تفكر مقايسه بازيهاي داخلي با بازيهاي خارجي دربين خانوادههاي ايراني بسيار مناسب خواهد بود.
صادق بياتي با تأكيد روي لزوم شكلگيري اين فضاي مقايسه ميگويد: والدين ايراني به تدريج در اثر افزايش و تنوع بازيهاي رايانهاي داخلي به سمت مقايسه خواهند رفت. به شكلي كه آنها در گذر زمان به اين مسئله فكر ميكنند كه بهتر است از بازيهاي رايانهاي ايراني براي فرزندانشان استفاده كنند. چراكه امروزه شاهد اين هستند كه در بسياري از بازيهاي رايانهاي غربي موجي از خشونت افسارگسيخته، وحشت و خونريزي با يكديگر عجين شده است. در سوي مقابل بازيهاي رايانهاي داخلي در صورت برنامهريزي و سرمايهگذاري خواهند توانست مدلي از هيجان سالم و كشش و جذابيت بهنجار را به كاربر ايراني ارائه دهند.
والدين ايراني بر سردوراهي!
بياتي درباره شرايط امروز حضور بازيهاي رايانهاي غربي در خانوادههاي ايراني ميافزايد:خانوادههاي ايراني امروزه از يك سو در مقابل خواست فرزندان خود براي خريد بازيهاي رايانهاي قرار دارند و از سوي ديگر نگران تبعات محتواي بازيهاي رايانهاي غربي بر كودكان كم سن و سال خود هستند. همچنين فرزندان آنها به دليل همراه شدن با موج تكنولوژي وآگاهي بسيار زياد درباره كيفيت بازيها حاضر با استفاده از هر بازي رايانهاي نيستند. به شكلي كه توقع آنها از بازيهاي رايانهاي بسيار بالاست. با نگاهي چندجانبه به اين مسائل به اين نتيجه خواهيم رسيد كه تنها راه افزايش كيفيت بازيهاي رايانهاي داخلي وگستردهتر شدن تنوع آنهاست.
پرويز اقبالي درباره بحث كيفيت بر اين باور است كه محصولاتي مانند گرشاسب و ميرمهنا بازيهايي هستند كه تنها در آغاز راه ميتوانند نظر كاربر ايراني را به خود جلب كنند. اما در ادامه اين بازيها قدرت رقابت ندارند چراكه گيم پلي و مراحل آنها از قابليت جلب نظر كاربر را در طول زمان طولاني برخوردار نيستند. درواقع مراحل هر بازي به دليل نبود سرمايه گذار در جهت افزايش سطح تكنولوژي بازيها باعث شده تا تم چندين مرحله بازي تقريباً شبيه هم باشد و همين موضوع باعث افت كيفيت اين بازيها در مقابل بازيهاي خارجي ميشود. به باور پرويز اقبالي در سوي مقابل بسياري از شركتهاي توليد كننده بازيهاي رايانهاي جديد غربي سعي كردهاند تا در هر بازي خود مراحل را به گونهاي طراحي كنند كه تعليقها و كششها مخاطب را تا آخرين لحظات با بازي همراه كند.
رقابت سنگين است
در اين ميان آنچه همه كارشناسان فني و فرهنگي بر آن تأكيد دارند توجه به رقابت سنگين است. به شكلي برخي از اساتيد دانشگاه در حوزههاي مختلف در موضوع بازيهاي رايانهاي اشاره دارند كه كاربران ايراني منتظر فعاليتهاي ما در حوزه توليد نيستند و به دنبال مرتفع كردن خواست خود هستند.
صادق بياتي، استاد دانشگاه و پژوهشگر فرهنگي با تأييد اين مسئله بر اين باور است كه دستاندركاران بايد درك كنند كه در اين بازار بايد رقابت جدي داشته باشند و تنها به اينكه توليد ميكنند اكتفا نكرده و به فكر ايدههاي تازه باشند. بياتي اشاره دارد: لازمه به ثمر نشستن ايدهپردازيها فهميدن نيازهاي روحي و رواني مخاطبان است. به شكلي كه ابتدا بايد پژوهشهاي لازم صورت گيرد تا مؤسسات توليد بتوانند بازيهاي رايانهاي مناسب توليد كنند. گيم پليها و محتواي اين بازيها بايد به گونهاي باشد كه اولاً نياز مخاطب داخلي را تأمين كند، ثانياً محتواي استانداردي در آن رعايت شود تا به اين صورت بازي برد-برد رقم بخورد. صادق بياتي خاطرنشان ميسازد: نميشود محتواي اين بازيها را صرفاً و كاملاً در موضوعاتي خاص به بهانه رعايت محتواي مفيد قرار داد و از كاربر انتظار داشت كه اين بازيها را تهيه كند. چراكه كاربر در ژانرهاي مختلف بازيهاي رايانهاي با حجم عظيمي از آنها روبهرو است و به آساني ميتواند انتخاب كند. از مقايسه هم نبايد هراس داشت. در صورت لزوم حتي بايد به سمت مقايسه گرافيك وداستانهاي بازيهاي رايانهاي پرفروش با بازيهاي داخلي رفت و واقعيتها را قبول كرد. بسياري از كمپانيهاي بزرگ بازيسازي از همين طريق رشد كردهاند. آنها وارد فضاي مقايسه شدهاند و اشكالات را از همين طريق دريافتهاند و سعي در برطرف كردن آن نمودهاند.
