پيچيدگي تحولات سوريه به اندازهاي است كه تصميمگيري براي دو كشور روسيه و امريكا حتي براي تنظيم زمان مذاكره در خصوص اين تحولات كه به ژنو 2 مشهور شده (تا كنون) امكان پذير نباشد. در تازهترين خبر، سرگئي لاوروف وزير امور خارجه روسيه در كنفرانس مطبوعاتي مشترك با جان كري، وزير خارجه امريكا و سرگئي شويگو، وزير دفاع روسيه و چاك هاگل، وزير دفاع امريكا اعلام كرد كه توافق حاصل شد تا كارشناساني از دو كشور با هدف آمادهسازي مقدمات برگزاري نشست «ژنو 2» با هم ديدار كنند. يعني بحث ژنو 2 هنوز در سطح مقدمهچيني قرار دارد و راهي براي آن پيدا نشده است.
لاوروف در اين باره گفت: همكاري جهت مبارزه با تروريسم نه فقط در سوريه، بلكه در مناطق ديگر مهمترين مسائلي است كه در نشست بينالمللي آتي در ژنو مورد بررسي قرار خواهد گرفت.
امريكا از سال 2001 نشان داده كه مسئله تروريسم برايش بسيار مهم و چالش برانگيز است، اما در حال حاضر در سوريه متهم است كه از تروريسم در اين كشور حمايت ميكند؛ مسئلهاي كه تمايل به تأييد آن نيست بر همين اساس مخالفان دولت بشار اسد را تروريست نميداند. اين اختلاف در تعريف از مهمترين تفاوتهاي رويكردي ميان روسيه و امريكا در تحولات سوريه است.
لاوروف بر لزوم جلوگيري از برهم خوردن ثبات و امنيت و گسترش سلاحهاي كشتار جمعي و مسئوليت جامعه بينالملل جهت دستيابي به راهحلهاي مسالمتآميز براي تمامي بحرانها تأكيد كرد. وي عنوان داشت كه روسيه همانند امريكا ميخواهد كه اوضاع كشورهاي ناآرام همانند سابق شود و ثبات به كشورها از جمله مصر بازگردد و به همين دليل نشست مسكو و واشنگتن براساس مسئوليت مشترك دو كشور صورت ميگيرد.
همچنين لاوروف اعلام كرد كه نشست دوجانبه ميان ولاديمير پوتين و باراك اوباما، روساي جمهوري روسيه و امريكا هنوز لغو شده است و تنها سفر اوباما به مسكو به تأخير افتاده است. اين مسئله تبعات حضور ادوارد اسنودن، پيمانكار سابق آژانس امنيت ملي امريكا در روسيه است.
جان كري نيز در اين كنفرانس خاطرنشان كرد: هرچند نقطه نظرات امريكا و روسيه در خصوص بحران سوريه متفاوت است، اما حل و فصل سياسي راه حل نهايي بحران اين كشور است و نشست ژنو 2 گامي در راستاي حل و فصل سياسي بحران سوريه است و ما توافق يافتهايم كه از فروپاشي اين كشور جلوگيري شود و حل و فصل سياسي راه حل نهايي بحران اين كشور باشد.
كري همچنين گفت: هرچند ديدگاهها ميان روسيه و امريكا مختلف است، اما اين نشست ما بسيار مهم بود و مسئله مهم اين است كه در زمينه دفاع موشكي و ديگر مسائل استراتژيك در افغانستان، ايران، كره جنوبي و سوريه راهحلهايي ايجاد شود. به طور قطع اين راهحلها نميتواند بر خلاف تمايلات سياسي روسيه باشد. مسكو به همين منظور پيشنهاد عربستان را براي قطع حمايت روسيه از بشار اسد در قبال امضاي قرارداد تسليحاتي بزرگ و در نهايت تقويت نفوذ روسيه در ميان كشورهاي عربي نپذيرفت. به گزارش را شا تودي، ولاديمير پوتين، رئيسجمهوري روسيه كه يكي از حاميان اصلي بشار اسد به شمار ميآيد پيش از اين با بندر بن سلطان، رئيس سرويس اطلاعاتي و امنيتي عربستان ديدار كرده بود كه محتواي اين مذاكرات در هالهاي از ابهام باقي مانده است. يك ديپلمات اروپايي آگاه از تحولات لبنان و سوريه اعلام كرد: بندر بن سلطان در نشست اخير خود در كرملين اعلام كرده است كه رياض قصد دارد به مسكو كمك كند تا زماني كه امريكا قصد دارد از منطقه جدا شود نقش پررنگ تري در خاورميانه ايفا كند. به گفته اين مقام اروپايي، بندر پيشنهاد داده بود كه عربستان تجهيزات نظامي را به ميزان 15 ميليارد دلار از روسيه خريداري خواهد كرد و سرمايهگذاري عظيمي در اين كشور انجام خواهد داد. وزير سرويس اطلاعاتي و امنيتي عربستان همچنين به پوتين اطمينان داد هر دولتي كه پس از اسد روي كار آيد كاملاً در دستان عربستان خواهد بود و هيچ قراردادي را كه به كشورهاي خليج فارس اجازه دهد گاز خود را به سوريه و اروپا صادر كند تا با صادرات گاز روسيه رقابت كند، امضا نخواهد كرد. البته اين پيشنهادها مورد توجه روسيه قرار نگرفته است.
تأكيد سوريه بر مقابله شوراي امنيت با تروريسم
در حالي كه اختلاف تعريف درباره تروريسم بين روسيه و امريكا آنها را به اختلاف راه حل در بحث سوريه كشانده، سوريه از كشورهاي عضو شوراي امنيت و شوراي حقوق بشر خواست تا به سياستهاي دوگانه خود پايان دهند و تصميمهايي جدي براي مقابله با تروريسم اتخاذ كنند. بشار الجعفري، فرستاده دائم سوريه در سازمان ملل در پيامي به بان كيمون، دبيركل سازمان ملل اعلام كرد كه دمشق تأكيد ميكند برخي از كشورهاي عضو شوراي امنيت در زمينه مبارزه با تروريسم سياستهاي دوگانه اتخاذ ميكنند. وي تصريح كرد كه اين كشورها بر سر محكوم كردن جنايتهاي گروههاي تكفيري وابسته به القاعده در سوريه مانعتراشي ميكنند. بشار الجعفري خاطرنشان كرد كه اين كشورها از طريق ارسال سلاح به تروريستها و حمايت سياسي از آنها شريك تروريستها به شمار ميآيند.
در همين حال، مخالفان دمشق نيز با مشروع دانستن اقدامات خود براي تاثيرگذاري بيشتر در تحولات سوريه به دنبال تاسيس دفتري در خاك اردن هستند. نوع و زمان حضور نيروهاي امريكايي و خارجي (منطقهاي و فرامنطقهاي) در اردن كه عليه سوريه اقدام ميكنند و همچنين ميل كنوني مخالفان سوريه براي ايجاد دفتر در اين كشور ميتواند رابطه دوجانبه بين دمشق – امان را پيچيدهتر كند. ريما فاهان، يكي از اعضاي ائتلاف مخالفان سوريه اعلام كرد كه امان اين اجازه را به اين ائتلاف داده است تا با هدف هماهنگ كردن مسائل سياسي و امور آوارگان سوري در اردن، دفتري را در اين كشور تأسيس كند.
پيش از اين عمده تمركز مخالفان سوريه در تركيه بود كه بيش از همه محل تجمع اخوان المسلمين سوريه و منطقه بود، اما تحولات مصر و اخوان منطقه تاثير زيادي بر نوع رفتار اخوان سوريه و همچنين تركيه گذاشته است. فعالان اعلام كردند كه احمد الجربا، رئيس ائتلاف مخالفان سوريه و ناصر جوده، وزير امور خارجه اردن در خصوص آزادي آمد و شد مسئولان ائتلاف مخالفان سوري ميان اردن و مناطق اشغال شده از سوي شورشيان در جنوب سوريه توافق حاصل كردند. در همين راستا، يكي از مسئولان وزارت امور خارجه اردن اعلام كرد كه ائتلاف مخالفان سوريه تا فرا رسيدن ماه آتي دفتر خود را در اردن تأسيس ميكند. در مقابل محمد المومني، سخنگوي دولت اردن اين اظهارات فعالان را تكذيب و اعلام كرد كه روابط ديپلماتيك ميان اردن و سوريه قبل از اين اقدام مورد بحث و بررسي قرار خواهد گرفت.
