روز گذشته دو رويكرد متضاد «جمعه فرقان» و «خشونت نه» در مصر روبهروي هم قرار گرفتند تا قاهره يكبار ديگر شاهد رودررويي موافقان محمد مرسي و اخوالمسلمين (در ميدان رابعه العدويه) با مخالفان آنها (در ميدان التحرير) باشد. همزمان دو طيف مذهبي مخالف هم نظراتي متفاوت و همسان با گرايشهاي سياسي خود مطرح كردند و در حالي كه احمد الطيب، شيخ الازهر از دعوت عبدالفتاح السيسي فرمانده نيروهاي مسلح مصر براي برگزاري تظاهرات مردمي به منظور مقابله با «تروريسم» حمايت كرد و آن را دعوت به وحدت و مخالفت با خشونت و نفرت دانست، يوسف قرضاوي رئيس اتحاديه جهاني علماي مسلمان كه در دوحه مستقر است، پاسخ مثبت به دعوت ژنرال عبدالفتاح السيسي براي تظاهرات در روز جمعه را حرام اعلام كرد.
به گزارش «جوان» خشونتها و فعاليتهايي كه اين روزها در مصر از سوي جمعيت اخوانالمسلمين و حاميان محمد مرسي، رئيسجمهور بركنار شده مصر در حال انجام است از سوي شوراي دفاع ملي مصر به رياست عدلي منصور رئيسجمهور موقت «تروريسم» تعبير شده و خواهان خشكاندن آن است، اما طرفداران محمد مرسي اتهامات عليه خود در مورد اقدامات تروريستي را رد ميكنند و اخوانالمسلمين نيز اين دعوت را «اعلان جنگ» دانسته است. در همين حال صفوت حجازي در سخنراني خود در ميدان رابعه العدويه قاهره در حضور طرفداران محمد مرسي گفت: روز شنبه اتفاق بزرگ و مهمي رخ خواهد داد كه كشور را به لرزه درخواهد آورد و بازگشت محمد مرسي به قدرت يكي از پيامدهاي آن خواهد بود. همين مواضع باعث شده تا ارتش با استحكامات بيشتري وارد عمل شود. بر اين اساس، ساختمان گارد رياست جمهوري در ميان سيمهاي خاردار و موانع مختلف آهني و شني و حضور قدرتمندانه نيروهاي ارتش محصور شده است. ارتش خيابان الطيران را به طور كامل بسته و موانع آهني در آن قرار داده است. زره پوشها و تانكهاي ارتش مصر در مناطق مختلف قاهره به چشم ميخورند. وزير كشور مصر شخصاً استقرار نيروهاي امنيتي در قاهره را زير نظر دارد. ارتش و پليس مصر نخستين بار مسئوليت تأمين امنيت تظاهركنندگان را برعهده دارند. نيروهاي امنيتي مصر براي جلوگيري از ورود طرفداران محمد مرسي به قاهره تلاش ميكنند تا شمار تظاهركنندگان در ميدان رابعه العدويه كمتر باشد.
جدالهاي سياسي و فتواهاي مذهبي در مصر در حال اوج گرفتن است تا حدي كه برخي از احتمال جنگ داخلي در مصر سخن به ميان ميآورند. صفوت حجازي در اين باره گفت: «جمعه فرقان» حق و باطل را آشكار خواهد كرد. اخبار حكايت از آن دارد كه دهها نفر از صبح ديروز براي مشاركت در تظاهرات ميليوني موسوم به «تروريسم هرگز» در ميدان التحرير جمع شدهاند. تظاهركنندگان پرچمهاي مصر را به اهتزاز درآوردهاند و شعارهايي عليه ارتش سر ميدهند و تعدادي ديگر نيز پرچمها و تصاوير عبدالفتاح السيسي وزير دفاع را ميفروشند. از سوي ديگر، اخوانيها نيز در ميدان رابعه العدويه تجمع كردند. نوع رويارويي دو طيف كه خشونتهاي سنگيني را به همراه داشته برخي از تحليلگران را به اين سمت سوق داده است كه مصر براي برون رفت از اين وضعيت، مجبور به گفتوگو است، اما شواهد چيز ديگري را نشان ميدهد.
اخوان: با كودتاگران مذاكره نميكنيم
احمد عارف، سخنگوي رسمي اخوانالمسلمين مصر در صفحه شخصي خود در فيس بوك نوشت: اخباري منتشر شد كه در آنها آمده است اخوانيها براي دريافت تعهداتي جهت تأمين امنيت تظاهرات مسالمتآميز هوادارانشان با نيروهاي مسلح وارد مذاكره شدند، در شرايطي كه اين اخبار بياساس است. سخنگوي اخوانالمسلمين در اين نوشته تصريح كرد: «موضوع آشكار است و هيچ ابهامي ندارد، بايد به كودتاي نظامي و تمامي تدابير غيرقانوني در كشور پايان داده شود و بار ديگر قانون و مشروعيت به كشور باز گردد. وي اخوانالمسلمين را جزو جدا نشدني از ائتلاف ملي براي حمايت از مشروعيت و مخالفت با كودتا خواند و افزود: موضع ما موضع همه مردمي است كه با بازگشت ديكتاتوري و نظام پليسي به كشور مخالفند و حاضر نيستند از دستاوردهاي انقلاب 25 ژانويه عقبنشيني كنند.
در همين حال شبكه سعوديه العربيه خبر داد كه حكم 15 روزه زندان محمد مرسي و بازجويي از وي آغاز شده است كه اخوانالمسلمين مصراعلام كرد بازجويي از محمد مرسي بيانگر بازگشت به دوره حسني مبارك است. در حالي كه بان كي مون، دبير كل سازمان ملل متحد از ارتش مصر خواست، محمد مرسي و ديگر رهبران اخوانالمسلمين در بند را آزاد كند.
ارتش دوباره مهلت 48 ساعته داد
پس از اينكه جنبش تمرد در اوايل ماه جاري ميلادي در خيابانها ريخت و خواهان كنارهگيري محمد مرسي شد اما جوابي نيافت، ارتش مصر در اول جولاي به مدت 28 ساعت زمان داد تا محمد مرسي تكليف را روشن كند، اما چون پس از گذشت اين زمان به نتيجهاي نرسيد در اقدامي كه كمتر پيش بيني ميشد، وارد عمل شد و با دستگيري و بازداشت مرسي قدرت را از دست اخوان گرفت كه بسياري از اين جابهجايي به نام كودتا ياد كردهاند، اگر چه امريكا هنوز ميگويد كودتا نيست. ارتش روز گذشته نيز در اقدامي مشابه به اخوانالمسلمين به مدت 48 ساعت اولتيماتوم داده تا به روند سياسي در كشور بازگردد. ارتش مصر ضمن تأكيد بر اينكه عليه مردم سلاح برنخواهد داشت، تا عصر شنبه به اخوانالمسلمين فرصت داد به روند سياسي تحت حمايت ارتش ملحق شود. شوراي عالي نيروهاي مسلح مصر روز پنجشنبه با توجه به تظاهرات روز جمعه طرفداران و مخالفان مرسي در بيانيهاي اعلام كرد: ارتش مصر عليه مردم سلاح بر نخواهد داشت، اما از سلاحهاي خود براي مقابله با خشونت و تروريسم استفاده خواهد كرد. اين در حالي است كه حاميان مرسي با ناديده گرفتن اولتيماتوم تا روز شنبه اعلام كردهاند كه تا روز يكشنبه به تظاهرات خود ادامه خواهند داد. با توجه به اينكه مخالفان اخوان و مرسي جداي از ميدان التحرير قاهره در 20 شهر ديگر مصر نيز دست به اعتراض عليه حاميان مرسي زدهاند، آيا ارتش در پايان زمان 48 ساعته همچون سوم جولاي (12 تير) دست به اقدام غيرقابل پيشبيني خواهد زد؟ اين مسئله در صورت رخداد ميتواند فضاي خشونتآميز مصر را شدت دهد. آمارها نشان ميدهد كه در خشونتهاي يك ماه اخير در مناطق مختلف مصر 218 نفر كشته و حدود 3 هزار نفر ديگر زخمي شدهاند. بالاترين آمار با 78 كشته متعلق به قاهره است كه 53 نفر از آنها در حوادث مقابل ساختمان گارد رياست جمهوري در هشتم ژوئيه جاري جان خود را از دست دادند و سه نفر از آنها از اعضاي ارتش مصر بودند. همچنين براثر خشونتها از 26 ژوئن گذشته 46 نفر در منطقه سيناي مصر كشته شدهاند.
طرحي براي برون رفت از بحران
هشام قنديل، نخست وزير دوره رياست جمهوري محمد مرسي طرحي را براي حل و فصل بحران مصر ارائه كرد.
به گزارش فارس، قنديل در نواري ويدئويي كه در اينترنت منتشر شد، گفت: اين طرحي است كه براي طرفهاي مختف مطرح كردم و آن را در برابر افكار عمومي مصر ارائه ميكنم تا بتوانيم اين كشور را نجات بدهيم. وي افزود: اين طرح سه مرحلهاي است كه مرحله نخست آن اقدامات براي برقراري آرامش و رفع مناقشات است از جمله اينكه همه بازداشتيهاي پس از 30 ژوئن آزاد و بلوكه كردن اموال رهبران اخوان متوقف شود و سپس كميته حقيقت ياب مستقلي براي بررسي حوادث مقابل گارد رياست جمهوري و ديگر حوادث تشكيل شود.
قنديل همچنين گفت: بايد اجازه ملاقات با مرسي داده شود تا از سلامت وي اطمينان حاصل شود و حملات رسانهاي بين دو طرف متوقف و تجمعات اعتراضي در مكانهاي مشخصي برگزار شود. هشام قنديل تأكيد كرد بعد از اين تدابير در مرحله دوم دو طرف بايد به توافقي بر سر اصول كلي دست يابند كه شامل سه موضوع پايبندي به مشروعيت و منافع عالي مصر، پيشبرد روند دموكراسي و توجه به نظر ملت در اختلافات است.
در مرحله سوم از طريق بحث و بررسي طرفين، جزئيات نقشه راهي مشخص ميشود كه پايبندي به مشروعيت را محقق ميكند و به صداي ملت گوش فرا ميدهد. هشام قنديل گفت: بايد اين را درك كرد كه اگرچه انبوه مردم در سيام ژوئن به خيابانها آمدند تا حرف خود را بزنند اما انبوه مردم از 25 روز پيش تاكنون نيز در حمايت از مرسي به خيابانها آمدهاند، بايد به همه آراي ملت گوش فرا داد.
