در دهانه خلیج فارس و تنگه هرمز و در ۸ کیلومتری بندرعباس جزیره وجود دارد که وقتی پا به خاکش می گذاری، اولین نکته ای که توجه اترا جلب می کند، خاک سرخ رنگ آن است. جزیره ای که به دلیل موقعیت جغرافیایی و نزدیکی اش به تنگه هرمز، همواره از جایگاه خاص بازرگانی و سیاسی برخوردار بوده است. هرمز مانند سایر جزیره های خلیج فارس، فرودگاه ندارد و برای سفر به آن باید از اسلکه بندرعباس سوار کشتی هایی شوی که هر روز اسکله بندر را به مقصد هرمز و بالعکس طی می کنند. البته مسیر کشتی رو میان هرمز و قشم هم وجود دارد اما کشتی این مسیر یک بار در روز آن هم ساعت 8 صبح هرمز را به مقصد قشم ترک می کند.
جزیره ای با خاک رنگین کمانی
سواحل رنگی هرمز یکی از برجسته ترین نمادهای این جزیره است، رنگارنگ بودن این خاک از کوههای جزیره آغاز می شود و در سواحلش به اوج تنوع می رسد. البته سواحل جزیره در نقاط مختلف، شکل های متفاوتی دارد، مثلا شمال شرقی هرمز دارای ساحل ماسه ای است، نیمه جنوبی، ساحلی صخره ای دارد و ساحل نقره ای از دیگر نوع سواحل جزیره هرمز است. از همه این سواحل گذشته، ساحل سرخ، با خاک های قرمز رنگ یکی از جذاب ترین سواحل جزیره است. آب دریا هم در این ساحل به دلیل ترکیب شدن با خاک سرخ رنگ آن، به سرخی می نماید و دیگری سبزی پیشین خود را ندارد. بومی ها می گویند سرخی خاک به دلیل حجم بالای اکسید آهنی است که در خاک وجود دارد. جالب اینجا است که بومیان هرمز از خاک های رنگی اش به عنوان ادویه در غذاهایشان استفاده می کنند و معتقدند که این خاک ها غذاهایشان را خوش طعم می کند. البته خاک سرخ علاوه بر استفاده خوراکی، برای تولید لوازم آرایشی و پودرهای میکرونیزه صنعتی هم استفاده می شود.
قلعه پرتغالی ها
یکی از جاذبه های مهم جزیره، قلعه پرتقالی ها است که همه مسافران هرمز برای یک بار هم که شده پا به محوطه آن می گذارند. ساحل اطراف قلعه، خاکی چند رنگ دارد با سنگ های رنگی میزبان گردشگرانی است که به شوق تماشای قلعه استعمارگرانی که دستان از خاک وطنش کوتاه شده راه قلعه پرتغالی ها را پیش می گیرند. بالای معبر ورودی قلعه تابلویی وجود دارد که معرف سال ساخت این قلعه است. در سال 1501 میلادی دریانورد پرتغالی آلفونسو د آلبوکرک که به مستعمرات پرتغال در آسیا سفر کرده بود گذرش به خلیج فارس افتاد و پس از کشتار و وحشیگری فراوان موفق به فتح هرمز در سال 1502 شد و قلعهای در جزیره ساخت البته سرانجام شاه عباس صفوی در سال ۱۶۲۲ میلادی توانست دست معاندان را از خاک کشور کوتاه کند. زمانی که قدم به قلعه می گذاری از همان ابتدا باید حواست به دیوار کوتاه معابر ورودی اش باشد چون ارتفاع ورودی ها به اندازه ای کوتاه است که حتما باید با سر پایین وارد قلعه شد. در تمام گوشه و کنار این قلعه توپ های پرتغالی های استعمارگر به نمایش گذاشته شده است که روزگاری به وسیله آنها ساکنان جزیره هرمز را به خاک و خون می کشیدند. یکی از مولفه های این قلعه آجری رنگ، پنجره های کوچک و نوع معماری سده 15 و 16 میلادی اروپایی آن است. کلیسای قلعه پرتغالیها یکی از بناهای داخل قلعه است. وارد ساختمان کلیسا که می شوی بوی شدید نا، مشام آزار می دهد، کلیسایی که با ساخت گنبد شکل بی شباهت به معماری مساجد ایرانی نیست. جالب این جا است که ستون های ساختمان کلیسا در آبی فرو رفته اما پس از این همه سال با این درجه از رطوبت هنوز هم پا برجا است.
رونقی که دیگر نیست
آنطور که از تاریخ بر می آید، جزیره هرمز از دیرباز یکی از بنادر مهم خلیج فارس بود و تا زمانی که توسط پرتغالیها اشغال شود، مرکز ولایات خلیج فارس از جمله بحرین به شمار می آمد. پس از اشغال پرتغالی ها سرانجام شاه عباس در سال ۱۶۲۲ میلادی جزیره هرمز و سواحل جنوبی ایران در خلیج فارس را از اشغال پرتغالیها خارج ساخت اما هرمز این روزها دیگر رونق روزگاری گذشته خود را ندارد و انگار نه انگار که این جزیره زیبا روزگاری مرکز فعالیت های اقتصادی بنادر و جزایر اطراف بوده است. این روزها هرمز در تنهایی خود نفس می کشد و هیچ یک از ساکنانش شکوه گذشته را در خاطر ندارند.
ماهیگیری شغل غالب اهالی هرمز
در هرمزی که دیگر شکوه بازرگاری و تجارت گذشته را ندارد شغل غالب مردم، ماهیگیری است. از گوشه و کنار سواحل که می گذری، بومی های هرمز را می بینی که با تورهای ماهیگیری خود در دریا به دنبال روزی زن و بچه شان می گردند و در این میان دریا هم با دست و دل بازی کامل انواع ماهی ها را در اختیارشان قرار می دهد و شاید به همین دلیل است که اکثر مردم این جزیره ماهیگیری را به عنوان پیشه خود انتخاب کرده اند. هرمز مهم ترین زیستگاه ماهی های آب شور و میگو می باشد که صید و صیادی اصلی ترین شغل اهالی منطقه را تشکیل می دهد. علاوه بر ماهیگیری ، قالی بافی و صنایع دستی از دیگر از مشاغل مردم به حساب می آید. البته در جزیره هرمز خبری از آب شیرین آشامیدنی نیست و مردم هرمز آب شیرین را از بندر عباس تامین می کنند.
نبض کمبود امکانات در هرمز
در کنار زیبایی های جزیره اما کمبود امکانات و بافت های فرسوده چهره زندگی ساکنان جزیره را تیره کرده است. در کوچه پس کوچه های هرمز که قدم می گذاری، با خانه های کاهگلی و با دیوارهای فروریخته روبرو می شوی که نشانی از آسایش و رفاه را ندارند. کودکان جزیره در میان تلی از خاک کوچه پس کوچه های هرمز بازی می کنند و در این میان اگر کسی بیمار شود، در کنار درد بیماری با فقر امکانات بهداشتی و درمانی هم دست و پنجه نرم خواهد کرد.
پتانسیل گردشگری جزیره هزار رنگ
در دوره و زمانه ای که اعراب به واسطه پول نفت، جزایر بی رنگ بویشان را به قطب های برتر گردشگری بین المللی بدل کرده اند، چرا باید جزیره هرمز با این همه زیبایی و عجایب طبیعی، با این فقر امکانات روزگار بگذراند و حتی بندرعباسی های هم برای تماشای مناظرش راه جزیره را در پیش نگیرند. سنگ های مرجانی، سواحل صخره ای، پوشش گیاهان بومی و حیاط وحش تنها نمونه هایی از جاذبه های گردشگری رنگین کمان خلیج فارس هستند که امید است با توجه مسئولان، به سایر مردم هم شناسانده شوند و روزگاری برسد که بومیان جزیره به واسطه رونق گردشگری دیگر با کمبود امکانات مواجه نباشند.
