خوشحالی مردم مشهد بعد از ۱۱ سال انتظار از به صدا درآمدن سوت قطارشهری در سال ۸۹ فراموششدنی نیست، همان روزی که شادیاش با سوار شدن عروس و داماد مشهدی به عنوان اولین مسافران قطارشهری چند برابر شد.
آذرماه سال ۷۸ بود که کلنگ احداث قطار شهری مشهد به طور رسمی به زمین خورد تا عملیات اجرایی این پروژه آغاز شود و سال ها پی سالها گذشت و آنچه دیده میشد فقط نردههای سبز رنگ و ریلهای آماده بود که در طی ۱۱ سال خودنمایی میکردند تا اینکه ۲ اسفند سال ۸۹ با افتتاح این ناوگان توسط سیدمحمد پژمان شهردار مشهد، انتظار دیرینه به سر رسید و بهرهبرداری آزمایشی از آن آغاز شد.
حال که عمر قطارشهری مشهد به ۱۴ سال نزدیک میشود و دومین سال بهرهبرداریاش را پشت سر میگذارد تاثیر آن بیش از هر زمان دیگری بر ترافیک و توسعه حمل و نقل عمومی این شهر حس میشود تا جایی که راهاندازی آن خون تازهای در رگهای ناوگان حمل و نقل زیرزمینی پایتخت معنوی ایران جاری کرده. جابجایی ۳۶ میلیون مسافر در طی دو سال بهرهبرداری، بخش کوچکی از کارکردهای این وسیله ریلی بوده که در همین راستا به مناسبت پایان یافتن دومین سال بهرهبرداری از قطارشهری گریزی به عملکرد آن در طی این مدت میزنیم.
***
قطارشهری تبدیل به قطار هوایی میشود
پروژه قطارشهری مشهد که آرزوی سوار شدن بر آن برای برخی از شهروندان در طی سالهای ۷۸ تا ۸۹ فقط در حد یک آرزو ماند امروز به طرحی تبدیل شده که با افتتاح خط یک آن همچنان رو به توسعه میرود تا جایی که قرار است در آینده ادامه دهنده راه قطارشهری، قطارهوایی در پایتخت معنوی ایران باشد.
طبق برنامهریزیهای صورت گرفته در چشمانداز سال ۱۴۰۴ علاوه بر بهرهبرداری ۴ خط مترو در مشهد قرار است قطارهوایی نیز افتتاح شود که طول تمام این خطوط به ۱۲۵ کیلومتر با ۱۱۸ ایستگاه خواهد رسید.
تمام برنامهریزیهای صورت گرفته برای توسعه خطوط ریلی شهری در مشهد در حالی است که هنوز ۵ کیلومتر از خط یک قطارشهری مشهد که عملیات احداث آن از سال ۷۸ شروع شده همچنان به بهرهبرداری نرسیده و تاکنون کمتر از ۳۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است.
ادامه خط یک قطارشهری مشهد که قرار است آخرین ایستگاه آن در فرودگاه شهید هاشمینژاد باشد، طبق وعدههای متولیانش در سال ۹۲ به بهرهبرداری خواهد رسید.
قابل ذکر است که در حال حاضر ۱۹ کیلومتر از خط یک قطارشهری مشهد با ۲۲ ایستگاه در مسیر فدائیان اسلام (نخریسی) تا وکیلآباد مورد بهرهبرداری قرار گرفته که بر اساس تفاهمهای صورت گرفته در سال ۸۷ با کشور چین تاکنون برای این خط ۶۰ واگن خریداری و اختصاص یافته که با توجه به توسعه خط یک تا فرودگاه ۶۰ واگن دیگر نیز برای این مهم موردنیاز این ناوگان حمل و نقلی است.
رکوردی که در بهمن ماه شکسته شد
با گذشت دو سال ازبهرهبرداری قطارشهری، با استقبالی که از این وسیله حمل و نقلی توسط شهروندان مشهدی صورت گرفته، حدود ۳ درصد از جابجاییهای درون شهری پایتخت معنوی ایران را قطارشهری تشکیل میدهد که تعداد مسافران آن از سال ۸۹ که روزانه ۵ هزار نفر بود به بیش از ۱۱۰ هزار نفر در سال جاری رسیده است.
نکته جالب توجه رکورد شکنی جابجایی مسافر توسط قطارشهری است که در بهمن ماه امسال با ۱۱۷ هزار نفر در روز شکسته شد و در مجموع با بیش از ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر نفر در ۳۰ روز بیشترین حجم مسافران جابجا شده در یک ماه را به خود اختصاص داد.
جالب اینکه طبق پیشبینیهای صورت گرفته بعد از بهرهبرداری از ۴ خط قطارشهری سهم این ناوگان در جابجایی مسافران درون شهری به ۳۵ درصد افزایش خواهد یافت.
دانش آموزان و دانشجویان بیشترین استفاده کنندگان
طی دو سال بهرهبرداری قطارشهری بیشترین حجم جابجایی مسافر توسط دانشآموزان و دانشجویان به ثبت رسیده است که این افراد حدود ۴۰ درصد از تعداد کلی متقاضیان این وسیله حمل و نقلی را به خود اختصاص میدهند.
جابجایی مسافر توسط قطارشهری همچون سایر وسایل حمل و نقل عمومی دارای هزینههایی است که بر اساس برآوردها، هزینه هر یک از مسافران که با این وسیله ریلی جابجا میشود ۹۶۰ تومان میباشد که به سه سهم دولت، شهرداری و مسافر تقسیم شده و سهم پرداختی توسط مسافر ۳۰۰ تومان در حال حاضر است که احتمال افزایش آن در سال آتی بسیار زیاد است.
از تعداد مسافران که بگذریم آنچه که در اجرا و پیشرفت این پروژه بزرگ اهمیت بسزایی دارد اعتبارات مختلف است که در بازههای زمانی مختلف اختصاص مییابد.
از سال ۸۵ تا ۹۰ از محل اعتبارات دولتی و شهرداری مشهد که سهم دولت ۲۴۰ میلیارد تومان و سهم شهرداری مشهد ۲۵۰ میلیارد تومان بوده است. کل اعتبار تخصیص یافته در سالهای قبل از سال ۸۵ مبلغ ۲۰۰ میلیارد تومان بوده که در این دوره افزایش چشمگیری داشته است. از زمان آغاز به کار قطارشهری در سال ۷۹ تاکنون مبلغ ۸۹۰ میلیارد تومان در تمام خطوط قطارشهری مشهد هزینه شده است.
سال ۹۴ بهرهبرداری از خط ۲ قطارشهری
از خط یک قطارشهری گذشته آنچه که این روزها روی آن مانور داده میشود خط ۲ قطارشهری مشهد است که برای حفاری آن دو دستگاه تی بی ام یکی از سمت طبرسی و دیگری از سمت رضاشهر مشغول به فعالیت میباشند.
در حال حاضر دستگاه تی بی ام در ایستگاه طبرسی ۲۴۰۰ متر حفاری و تی بی ام دوم در ایستگاه دوم ۱۴۰۰ متر حفاری را به ثبت رسانده و با عبور از ایستگاه شهید کاوه و قوس تقاطع جمهوری به سمت ایستگاه کوهسنگی درحال حرکت است.
در حالی که خط ۲ قطارشهری با دو دستگاه تی بی ام در حال حفاری است مطالعات خط ۳ در ۲۵ کیلومتر در مسیر شمال غربی به جنوب شرقی (قاسم آباد به شهرک ابوذر) با ۲۲ ایستگاه به انجام رسیده و در حال حاضر مذاکرات برای واگذاری این خط به سرمایهگذار در حال انجام میباشد.
