صداي كشيده شدن لاستيك ماشين روي زمين، بوقي ممتد و پر شدن فضا از بوي تند سوختن لاستيكي كه در اثر اصطكاك با آسفالت پر دست انداز جاده به يك باره فضا را پر ميكند، صداي مهيب برخورد دو جسم آهني با هم و فريادهاي وحشتي كه به يك باره خاموش ميشود؛تمام اين تصاوير فقط در چند ثانيه اتفاق ميافتد؛ ثانيه هايي حد فاصل سلامت و معلوليت و ضايعهاي كه كشورمان در بروز آن ركورد جهاني دارد.
ضايعات نخاعي و تبعات كلان آن براي خود فرد، خانواده و جامعه به مرحله هشدار رسيده است و اصليترين مقصر در ايجاد چنين فاجعهاي تصادفات ترافيكي و جادهاي است.
تبعاتي معادل ۸ سال جنگ تحميلي اگر سري به قانون برنامه پنجم توسعه بزنيد درمييابيد مطابق بند ۳ ماده ۱۶۳ قانون پنجم توسعه، دولت موظف است ساز و كارهاي قانوني لازم به منظور كاهش سالانه ۱۰ درصد ميزان تلفات جاني ناشي از تصادفات رانندگي در جادههاي كشور در طول برنامه را فراهم نمايد به گونهاي كه بايد در پايان اين برنامه شاهد كاهش ۵۰ درصدي اينگونه حوادث باشيم. با اين همه وقتي به آمار و ارقام تصادفات جادهاي مراجعه ميكنيم، ميبينيم اين آمار در خوشبينانهترين حالت هم كاهش چنداني را نشان نميدهد. اين در حالي است كه به گفته سرپرست دانشگاه علوم پزشكي تهران بيشترين ضايعات نخاعي در كشور ناشي از تصادفات جادهاي است تا جايي كه آمار آن با تلفات دفاع مقدس برابري ميكند.
محمد رضا منصوري در چهارمين كنگره ملي ضايعات نخاعي با اشاره به اينكه ايران در همه حوزههاي ضايعات نخاعي در رتبههاي اول جهاني قرار دارد، افزود: سالانه ۲۳ تا ۲۷ هزار نفر بر اثر تصادفات جادهاي كشته و حدود ۳۰۰ هزار نفر مجروح داريم كه اين آمار معادل مجروحاني است كه در زمان دفاع مقدس داشتيم.
دبير كل جمعيت هلالاحمر نيز حوادث ترافيكي را از علل مهم ايجاد ضايعات نخاعي عنوان كرد: حوادث ترافيكي در سال ۹۰ بيش از ۲۰ هزار كشته و ۸۰۰ هزار مجروح در جادههاي مواصلاتي به دنبال داشت.
محمد عباسي با بيان اينكه در حال حاضر ۲ هزار مجروح جانباز ضايعه نخاعي و حدود ۷۰ هزار معلول ضايعه نخاعي در كشور داريم، تصريح كرد: براي پيشگيري از ضايعه نخاعي بحث اول در هلالاحمر آموزش است، زيرا پس از بروز حادثه يكي از اقدامات براي پيشگيري از بروز ضايعه نخاعي، حمل صحيح مصدوم است؛ آنچنانكه اگر مصدوم به صورتي نادرست حمل شود، ممكن است ضايعه نخاعي برگشتناپذيري ايجاد شود.
وي با اشاره به لزوم استانداردسازي ساختمانها، جادهها و وسايط نقليه گفت: در كشور به اين موضوع خيلي توجه نشده است و انتظار آن است شبكه ملي ضايعات نخاعي بتواند در اين زمينه آگاهسازي مسئولان مربوطه گامهاي مؤثري را بردارد.
مهجوريت قانون جامع معلولان حسن امامي رضوي، معاون درمان وزارت بهداشت و رئيس اين كنگره نيز با اشاره به تشكيل شبكه ملي ضايعات نخاعي با دست اندركاري سازمانها و نهادهاي ذيربط از دو سال پيش افزود: بهزيستي، هلال احمر، پليس، وزارت بهداشت و ساير ارگانهاي دخيل در اين كار در اين شبكه جمع شدهاند تا با ايجاد هم افزايي امور مربوط به معلوليتها و ضايعات نخاعي با توان بيشتري پيگيري شود. اما در كشور اقدامات فردي به خوبي انجام ميشود اما نقطه ضعفهاي بسياري در انجام اقدامات جمعي وجود دارد.
فاطمه رخشاني، مدير كل ارتقاي سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي نيز با اشاره به تصويب قانون جامع معلولان خاطر نشان كرد: اين قانون در سال ۸۴ تصوب و از سوي مجلس شوراي اسلامي ابلاغ شده ولي تا كنون حتي يك بند از اين قانون اجرايي نشده است. وي با تأكيد بر اينكه وظيفه اجراي اين قانون بر عهده سازمان بهزيستي است، اضافه كرد: اين در حالي است كه اين سازمان هرگز نميخواهد در خصوص معلولان ضايعات نخاعي و همچنين ناشنوايان و نابينايان گامهاي مؤثري بردارد.
پيشگيري؛اصل فراموش شده در تصادفات جادهاي و معلوليتهاي ناشي از آن عوامل متعددي دخيل هستند؛ از عامل انساني و رعايت نكردن قوانين راهنمايي و رانندگي گرفته تا جادههاي نا ايمن و خودروهاي نا ايمنتر در اين ميان اما تنها حقيقت قابل لمس ۷۰ هزار معلول ضايع نخاعي ناشي از تصادفات در كشور است و اين معلوليت علاوه بر اينكه زندگي فرد را تحت تأثير قرار ميدهد براي جامعه نيز هزينهبر است. شايد در هيچ جاي ديگري نتوان مفهوم برتري پيشگيري نسبت به درمان را به اين وضوح لمس كرد، موضوعي كه مسئولان اغلب فراموش ميكنند.
