پس از آلودگي هواي پايتخت و ديگر كلانشهرها كه اكثر مردم با آن آشنايي كامل دارند، چند سالي است كه پديدهاي جديد به نام «ريزگردهاي عربي» به صورتي فراگير در تمامي استانهاي كشور باعث موجي از نگراني و همچنين تهديدي براي سلامت مردم شده است. ريزگردها بيترديد براي زائراني كه به كشورهاي عربستان و عراق و نيز سوريه ميروند، پديدهاي تقريباً شناخته شده است. اين سه كشور به واسطه داشتن بيابانهاي زياد و سرزمينهاي خشك بيشتر از ايران در معرض پديدهاي به نام ريزگرد هستند. اصليترين كانون ورود گرد و غبار به ايران، كشورهاي عراق و سوريه هستند، به همين دليل هم اين ريزگردها به نام ريزگردهاي عربي معروف شدهاند.
تغييرات اقليمي بسياري كه در سالهاي اخير در منطقه رخ داده و ايران نيز از آن متأثر شده است، پديده ريزگرد را به سطح وسيعتري از ايران هم گسترش داده است. اگر روزگاري تنها شهرهاي كويري ايران يا درحاشيه آن بودند كه با پديده زيست محيطي روبهرو ميشدند، امروزه حتي پايتخت كشور و مرزهاي شرقي كشور و استانهايي مانند خراسان نيز تحت تأثير پديده كشنده ريزگرد قرار گرفتهاند و تنها چارهاي هم كه در اين ارتباط براي كمك به سلامت عمومي اتخاذ ميشود عملاً تعطيل عمومي است!
واريز پول به حسابريزگردها
اختصاص مبلغ يك ميليارد دلار از سوي مسئولان ايراني براي مهار اين ريزگردها به طرف عراقي جهت مالچپاشي بيابانهاي اين كشور كه كانون اين ريزگردها به حساب ميآيند نيز تاكنون به دليل كمكاري مقامات عراقي نتوانسته عاملي براي كاهش اين ريزگردها باشد و متأسفانه تا به امروز طرف عراقي به تعهدات خود در اين زمينه عمل نكرده و در اين ارتباط كجدار و مريز عمل كرده است! با اين حال با شروع دوباره فصل گرما از چند ماه آينده بار ديگر بايد شاهد حضور احتمالي اين ريزگردها در كشور باشيم؛ هرچند طي اين مدت مقامات جمهوري اسلامي مذاكرات جدي با طرف عراقي ترتيب دادهاند تا شايد كاري اساسي در اين رابطه صورت گيرد اما همچنان نتيجهاي از اين مذاكرات حاصل نشده است! در همين ارتباط روز گذشته رئيس سازمان حفاظت محيط زيست با بيان اينكه كشور عراق يك ميليون و ۸۰۰ هزار هكتار كانون بحراني دارد، گفت: براي مقابله با ذرات گرد و غبار، برنامههاي مختلفي داشتهايم كه كاشت درخت در ۲۰۰ هزار هكتار از اراضي اطراف كربلا توسط شركتهاي ايراني، يكي از آنهاست. محمدجواد محمديزاده افزود: طرح درختكاري در عراق براي مقابله با پديده ريزگرد از سوي ايران مطرح شده است و در اين زمينه تاكنون چند شركت ايراني به مسئولان عراقي معرفي شدهاند. همچنين دانشگاه محيط زيست ايران از همه نظر براي آموزش كارشناسان عراقي در حوزه مقابله با پديده ريزگردها و ديگر موضوعات زيست محيطي آماده است.
ريزگردها مستلزم نگاهي ريزبين
در شرايطي كه رئيس سازمان محيط زيست ايران از كاشت درخت در ۲۰۰ هزار هكتار از اراضي اطراف كربلا توسط شركتهاي ايراني خبر داده كه بيترديد اين اقدام قابل توجه ميتواند عامل بسيار مفيدي در كاهش ريزگردها باشد. با اين حال نبايد فراموش كرد كه مديريت صحيح و جدي گرفتن كار توسط شركتهاي پيمانكار داخلي يكي از اركان اصلي اين پروژه به حساب ميآيد. در كنار اين موضوع، مقامات ايراني نبايد تنها به كاشت اين تعداد درخت قانع شوند بلكه بايد كماكان به مالچ پاشي بيابانهاي عراقي اصرار داشته باشند. ايجاد بيماريهاي دستگاه تنفسي، بروز عفونت گوش مياني، بروز بيماريهاي انسداد دستگاه تنفسي، بروز سرطان ريه، بروز بيماريهاي قلبي و عروقي و عفونت حاد دستگاه تنفسي از جمله تأثيرات ريزگردهاي عربي روي سلامت انسانهاست كه بيشك نميتوان اين موارد را به ديده اغماض نگريست.
