برآورد واقع بينانه از عملكرد گذشته و برنامهريزي و سياستگذاري براي آينده و اصلاح فرآيندهاي قبلي در تمام زمينهها شيوهاي منتهي به توسعه است. براي اين برآورد، تعيين شاخص ضروريترين گام است. آن هم براي كشور ما كه با شيب تندي به ويژه در عرصههاي علمي و فناورانه رو به پيشرفت دارد. وقتي بر اساس سند چشم انداز ۱۴۰۴ ايران را قدرت برتر منطقه ميخواهيم، اين برتر بودن نسبت به كدام شاخص و با كدام معيار سنجيده ميشود.
از ميان شاخصهاي جهاني شاخصسازي علم و فناوري در اين برهه زماني براي كشور ما اهميت دوچنداني دارد. به طوري كه بنيادهاي ملي علوم در كشورهاي صنعتي دنيا در گردنه پيشرفت اين مرحله را سپري كردهاند. در دنيايي كه پژوهش و فنّاوري مبناي توسعه اقتصادي و اجتماعي كشورها است، كشورهايي ميتوانند پرچمدار پيشرفت در علم و فناوريهاي نوين باشند كه از ارزيابي مستمر شركتها و مؤسسات فناور و توليدي و مراكز علمي خود غافل نبوده و در اين رابطه راهبردهاي به روز براي ارتقاي سطح كيفيت و زمينهسازي براي همكاريهاي ملي و بينالمللي را در دستور كار خود قرار دهند.
برخي از انديشمندان اولين ارزيابيهاي انجام شده در كشورهاي مختلف را زاده نوعي حس ناسيوناليستي در اين جوامع ميدانند. آنچه بديهي است ارزيابي مستمر علم و فناوري در سطوح ملي و بينالمللي كه فرصتي است براي اينكه زمينههاي رشد و شكوفايي داخلي كشورها فراهم شود. تعيين جايزه جهاني براي علوم مختلف در اين راستا صورت ميگيرد. البته علوم مختلف جايزههايي در سطوح ملي و بينالمللي در كشورهاي دنيا و ايران دارند. با وجود اين، جايزهاي كه نسرين سلطانخواه، معاون علم و فناوري رياست جمهوري روز گذشته در نشستي خبري توجيه آن را فراهم كردن مقدمات سرآمدي ايران ميداند، نشان از باز مطالعه ايده ارزيابيهاي علمي و فناوري است. وي گفت: جايزهاي با عنوان جايزه فناوري به صورت دو سالانه به فناوران برتر اعطا ميشود كه آييننامه آن در جلسات متوالي شوراي عالي انقلاب فرهنگي مصوب شد و همزمان با ميلاد پيامبر اكرم (ص) اين آييننامه توسط رئيسجمهور و رئيس شوراي عالي انقلاب فرهنگي تأييد و ابلاغ شد و بر اين اساس جايزه جهاني علم و فناوري تا سال آينده به عنوان جايزه جهاني پيامبر اعظم (ص) اعطا ميشود.
سلطانخواه افزود: هدف از برگزاري چنين جايزهاي با اين سطح اين است كه ايران در سالهاي گذشته پيشرفتهاي خوبي را در عرصه علم و فناوري داشته و بايد جايگاه اول منطقه را داشته باشد و براي تحقق اين امر بايد مقدمات سرآمدي ايران در منطقه به صورتهاي مختلف فراهم شود كه اين جايزه نيز در اين حوزه از فناوريها قرار ميگيرد. سلطانخواه اظهار داشت: جايزه جهاني پيامبر اعظم (ص) به دانشمندان برجسته دنيا اعطا ميشود. معاون علمي و فناوري رئيسجمهور عنوان كرد: اعطاي جايزه جهاني پيامبر اعظم (ص) از طريق يك شوراي سياستگذاري صورت ميگيرد كه متشكل از شخصيتهاي حقوقي داخلي و بينالمللي و داوران داخلي و بينالمللي است و نحوه انتخاب برگزيدگان نيز به صورت تقاضا از سوي خود افراد نيست بلكه به نحوه معرفي از سوي نهادهاي معتبر و شخصيتهاي برجسته علمي است. سلطانخواه گفت: نخستين دوره اهداي جايزه جهاني پيامبر اعظم (ص) در سه حوزه از فناوريها در هفته وحدت سال ۹۲ انجام ميشود.
البته چندي پيش محمدرضا مخبر دزفولي، دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي در تشريح دستور هفتصد و چهاردهمين جلسه شوراي عالي انقلاب فرهنگي كه به رياست علي لاريجاني برگزار شد، گفت: جايزه جهاني پيامبر اعظم(ص) مجموعه دانشمندان مسلمان را در بر خواهد گرفت و داراي شوراي سياستگذاري به رياست معاون علمي و فناوري رئيسجمهور و عضويت تعدادي از دانشمندان داخلي و خارجي، برخي نهادهاي مهم بينالمللي مؤثر در عرصههاي علم و فناوري، تعدادي از دانشگاههاي مهم كشور مانند دانشگاه تهران و شريف و شخصيتهاي حقوقي مانند وزرا و مسئولان ذيربط خواهد بود. دبير شوراي انقلاب فرهنگي افزود: اين شوراي سياستگذاري بهزودي تشكيل خواهد شد و اين جايزه هر سال بر اساس اولويتهايي كه تعيين خواهد شد به برجستهترين دانشمندان علم و فناوري از كشورهاي مختلف بر اساس داوريهاي انجام گرفته تعلق خواهد گرفت.
وي ادامه داد: تلاش خواهد شد تا ارزش مادي اين جايزه در زمره ارزشمندترين جايزههاي بينالمللي باشد كه به دانشمندان در رشتههاي مختلف تعلق ميگيرد. مخبر دزفولي تصريح كرد: جزئيات جايزه پيامبر اعظم(ص) پس از تدوين چارچوبهاي آن، توسط معاونت علمي و فناوري رئيسجمهور و تشكيل شوراي سياستگذاري اعلام خواهد شد. دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي گفت: زمان اعطاي اين جايزه، در هفته وحدت خواهد بود كه ميتواند نقش وحدتآفرين را در مجموعه نخبگان و دانشمندان جهان اسلام ايفا كند.
