سرویس اجتماعی «سراج۲۴»- علیرضا بخشی: امروز پرونده های بسیاری از آثار محترم باستانی با قدمتی به طول تاریخ در اتاق بایگانی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری خاک می خورند و عمر می فرسایند.
هر چند هیچ آمار رسمی و غیر رسمی از تعداد آثار تاریخی و باستانی کشور در پورتال سازمان میراث فرهنگی ، بلکه در هیچ دکان بقالی به چشم نمی خورد.
انگار آلودگی هوای تهران چشم های متولیان امر در سازمان محترم میراث فرهنگی را تسخیر کرده و آن ها را به خوابی آسوده و عمیق فرو برده است که اگر مرحمت فرموده دفتر سازمان را به خارج از تهران منتقل کنند شاید بتوانند از اثرات سوء این خواب آلودگی در امان بوده و یا حداقل به محیط زیست کمکی کنند .
اما در هنگامه نابودی آثار باستانی شاید به توان دست به دامن سازمان های غیر دولتی شد و حداقل خیالمان راحت شود که از این بابت برای فرهنگ در حال نابودی کشور خود کاری کرده ایم.
به گزارش سراج۲۴ امیر خردمند، رئیس انجمن مردمی حمایت از آثار تاریخی و باستانی ملت ، می گوید او و اعضای انجمنش برنامه ویژه و سازنده ای برای ثبت و مرمت بسیاری از آثار تاریخی و باستانی دارند.
این حرکت که بدون هماهنگی با سازمان میراث فرهنگی و گردشگری صورت می گیرد ، با عنوان یک حرکت ملی در صدد آن بر آمده تا مسئولان را بیدار کند و دستشان را روی دکمه قرمز بگذارند و فریاد بزنند که آثار باستانی یکی پس از دیگری دارد از بین می روند و آب از آب تکان نمی خورد.
خردمند از نتایج تلاش چند ساله سازمان خود برای جلوگیری از تخریب آثار تاریخی پرده برداشت و گفت:«تا به امروز ۹۵ اثر تاریخی در استان های سمنان ، خراسان و کرمان را از نابودی نجات دادیم ، که حتی در این مدت یک مسئول میراث فرهنگی هم از قضیه با خبر نشد و آن ها تنها به دنبال آن بودند که زنگوله این نابودی را به گردن افراد غیر دولتی بیاندازند و یا بین خود تقسیم کنند.»
خردمند به مسئولان دولتی پیشنهاد کرد که واحدهایی را به عنوان پشتیبان سازمان های غیر دولتی ، مسئول مرمت و بازسازی برخی آثار تاریخی و باستانی کنند.
اما هم چنان آثار تاریخی نابود می شود و شرایط داخلی میراث فرهنگی مریض و ناسالم است ، و تلاش های مستمر سازمان های غیر دولتی هم دردی از این فجایع دوا نمی کنند.
شاید مثل آلودگی هوا تشکیل یک کمیته اضطرار به کمک این آثار بیاید.
البته این یک بخش از فاجعه تخریب آثار تاریخی است که جای رسیدگی دارد و امیدواریم یک روز موفق شویم آثار تاریخی را از گزند این فجایع حفظ کنیم.
حالا دیگر نمی توانی آخر هفته ای را صابون به تن بزنی که برای دیدن فلان اثر به فلان مکان می روم چون امکان دارد یک ارگان دولتی برای پیشبرد پروژه های خود بدون اجازه سازمان میراث فرهنگی ، اثری را تخریب کند.
حالا فاجعه دو تا می شود و ارگان های کوچک و بزرگ دیگری با این مسئله درگیر می شوند که برای نجات آثار تاریخی و فهمیدن سرنوشت بعضی از آنها باید دست به دامان کرام الکاتبین شد.
مشاهدات عینی خبر نگار ما نیز نشان می دهد در فاصله ۱۰۰ متری حاشیه سمت راست کیلومتر ۹۵ جاده تهران به گرمسار در دامنه کوهای مشهور به سر پاسگاه ، روستایی به نام فرجه وجود دارد که به دلیل تعریض جاده ، حدود سه چهارم از آن به دست مسئولان وزارت راه و شهرسازی استان سمنان تخریب شده است.
این روستا بر خلاف بسیاری از آثار تاریخی در سازمان میراث فرهنگی به ثبت رسیده بود که قدمت آن متعلق به دوران شاه عباس صفی بود.
در دو سمت این روستا و در عرض شرق به غرب دو آب انبار وجود داشت که آب مصرفی اهالی روستا از ناحیه آن تامین می شد و در میان این دو در متراژی حدود ۱۵۰۰ متر ۳۵ خانه تخریب شده وجود داشت که در میان آن ها هنوز برخی از وسایل و آثار باقی است.
این جاده که دو باند دارد و مسیر هردو باند در جهت غرب به شرق تعریف شده است از سمت چپ با فاصله ای در حدود ۶۰۰ متر با کوه اطراف و از سمت راست در حدود صد متر با روستای فرجه فاصله دارد.سوال آنجا نیست که برای تعریض جاده چرا از سمت چپ جاده استفاده نشده است و یا چرا نقشه را از وسط روستای فرجه عبور کرده است، سوال آنجاست که چرا سازمان میراث فرهنگی هیچ واکنشی نسبت به این موضوع نشان نداده است.
حسین دل افراز ، رئیس اداره راه و ترابری استان سمنان در گفتگو با خبرنگار ما گفت، ما بررسی های مختلفی برای طرح تعریض جاده تهران به گرمسار صورت دادیم که نشان داد در سمت چپ جاده یعنی سمت مخالف روستای فرجه ، خاک برای گسترش جاده نرم و قابل استفاده نبوده است به همین جهت ما مجبور شدیم که از سمت راست به تعریض جاده دست بزیم.
دل افراز می گوید، برای اجرای طرح تعریض از سازمان میراث فرهنگی اجازه گرفته و آن ها نیز با اداره راه و ترابری استان همکاری کرده اند.
محسن میراخوری معاون رئیس سازمان گردشگری استان سمنان در این باره می گوید ، این اقدام بدون هماهنگی با ما صورت گرفته است و ما در جریان این اقدام مسئولان وزارت راه قرار نگرفته و از این خبر مطلع نیستیم.
دکتر احسان قلندری استاد تاریخ دانشگاه علاء الدوله سمنانی گرمسار، با اعتراض به تخریب این اثر تاریخی ، خودخواهی و منفعت طلبی یک عده را دلیل این حادثه دانسته و می گوید ، من به عنوان یک شهروند نمی توانم بپذیرم که آثار تاریخی از بین می رود و کسی صدایش در نمی آید ، حتی در جلسه ای عنوان کردم که فکری به حال آثار استان سمنان بکنیم.
محمد رضازاده کارمند اداره راه ترابری و یکی از مسئولان طرح تعریض معتقد است، طرح تعریض به هر حال باید صورت می گرفت و ما برای آسانی حمل و نقل و برای مردم مجبور شدیم این اقدام را انجام دهیم .
این روستا که به عنوان یک جاذبه توریستی و گردشگری محسوب می شد حالا دیگر مثل یک خرابه در گوشه جاده فروغی ندارد و بر خلاف زمانی که یک عده در آن از تفاوت های زندگی لذت می بردند حالا فقط برای چند لحظه نظرها را به خود جلب می کند.
شاید این دست روستا ها و بناها نیاز به یک سرشماری دارد که اگر در سال ۹۵ در کنار سرشماری نفوس و مسکن ،آنها هم به شمارش در بیاید بتوانیم بفهمیم در سال چند اثر به خودی خود و چند اثر بدون هماهنگی سازمان میراث فرهنگی توسط یک ارگان دولتی از بین می رود.
از آنجایی که در منابع سازمان میراث فرهنگی از وضعیت آثار تاریخی هیچ اطلاعی در دست نیست ، اما طبق آمار غیر رسمی برخی سازمان های غیر دولتی به طور متوسط سالانه ۳ یا ۴ اثر تاریخی تخریب و بسیاری از قسمت ها ی آن غیر قابل استفاده است.
محمد اسفراینی ، استاد باستان شناسی و یکی از پژوهشگران ، پژوهشکده حفاظت و مرمت از آثار تاریخی معتقد است ، در حال حاضر به طور حتم می توان گفت تمام آثار تاریخی کشور به دلیل سهل انگاری یک عده در معرض خطر تخریب قرار دارند.
با این حال هیچ کدام از مسئولان ارشد سازمان میراث فرهنگی و گردشگری نسبت به این سهل انگاری ها پاسخگو نیستند و شاید باید به برخی فرهنگ سازی ها دلخوش کنیم که بتواند همین اندک آثار باستانی را برای نسل های آینده حفظ کند.
