امروز مشهد ديگر يك شهر مذهبي نيست بلكه با ۲۵ ميليون زائر داخلي و خارجياش به شهري فراملي تبديل شده كه به جرأت ميتوان گفت در بسياري از مناسبات جهاني، ايران را به نام مشهد ميشناسند.
حال شهري كه اينچنين بزرگ و مشهور شده است بايد در ارائه خدمات و سرويسدهي به مسافران و زائرانش نيز حرف اول را بزند.
به همين بهانه و جهت آگاهي از كارها و فعاليتهاي صورت گرفته در اين شهر و همچنين اطلاع از نيازهايش به سراغ آقاي علي حامد مقدم، مدير كل روابط عمومي و امور بينالملل و سخنگوي شهرداري مشهد رفتيم.
مشهد با ۲۵ ميليون زائر در طول سال مطمئناً با مشكلاتي مواجه است. از نظر شما چه مسائلي در اين شهر به دغدغه شهرداري تبديل شده؟
يكي از دغدغههاي شهرداري، جمعآوري زباله است. به علت اينكه كوچههاي اطراف حرم خيلي باريك و بخشي از آنها نيز جزو بافت فرسوده هستند، نميشود از سيستم مكانيزه براي جمعآوري زبالهها استفاده كرد و بعضاً بايد با فرغون اقدام به اين كار شود.
براي ساماندهي اطراف حرم، تا به امروز شهرداري از كمك مردم بهرهجسته و آنها هميشه پاي كار بودهاند. متأسفانه املاك دور حرم به صورت ريزدانه هستند و بناهايي با متراژ ۶۰ متر وجود دارد. صدها نفر از مالكان نيز راضي به فروش خانههايشان نميشوند و همين مسئله دشوراي كار را دو چندان ميكند.
حدود يك و نيم تن زباله در روز در مشهد توليد ميشود كه با حضور زائران، اين عدد به دو و نيم تن ميرسد كه هزينه جمعآوري آنها سرسامآور است. اگر بخواهيم دو شهر مذهبي قم و مشهد را با هم مقايسه كنيم ميبينيم كه در قم حتي براي ساخت مونوريل هم بودجهاي اختصاص مييابد در حالي كه ميزان زائران اين دو شهر قابل مقايسه نيستند.
شنيدهايم مشهد با درد حاشيهنشيني نيز دست و پنجه نرم ميكند.
حاشيهنشيني مشهد را بايد جزو معضلات كلان اين شهر در نظر بگيريم، جالب است طبق آمار بگوييم كه يك سوم جمعيت مشهد حاشيهنشين هستند يعني از سه ميليون جمعيت يك ميليون آن در حاشيه شهر سكونت دارند. اين مسئله در هيچ يك از كلان شهرها به چشم نميخورد. تمام ساختمانهاي اين مناطق به صورت غيرقانوني و بدون مجوز و بدون هيچ اصول و معياري ساخته شدهاند كه كوچكترين زلزلهاي آنجا را با خاك يكي خواهد كرد. البته بايد گفت همين يك سوم جمعيت حاشيهنشين، حدود يك چهارم وسعت شهر را به خود اختصاص دادهاند.
آيا مشهد معيارهاي يك شهر مذهبي را در دنيا دارد؟
چهار معيار براي سنجش كلان شهرهاي مذهبي دنيا در نظر گرفته شده است.
عواملي چون جمعيت، وسعت، زائر و زائر غير بومي كه اگر قرار باشد اين معيارها را در شهر مشهد بسنجيم ميبينيم كه تعداد زائراني كه در طول سال به اين شهر ميآيند حدود ۲۵ ميليون نفر است كه بيش از تمام شهرهاي مذهبي دنيا است و از اين ۲۵ ميليون زائر، دو ميليون نفرشان غير ايراني هستند.
به طور ميانگين هر ايراني هر ۳ سال يكبار به مشهد ميآيد حتي در بعضي ايام تا ۸ ميليون زائر در شهر وجود دارد كه اين جمعيت تقريباً ۳ برابر جمعيت ساكن است.
مشهد پاسخگوي خودروهاي موجود است؟
موضوع ترافيك مشهد از ديگر مباحثي است كه ذهن مسئولان شهري را به خود مشغول كرده هم اكنون اطراف حرم براي حدود ۳۵ هزار خودرو ظرفيت دارد ولي طبق آمار راهور حدود يك ميليون خودرو در شهر وجود دارد.
۶۰ درصد زائران با خودروي شخصي به مشهد ميآيند و در زمان پيك مسافر حدود يك و نيم ميليون خودرو در شهر تردد ميكنند كه در كلامي سادهتر، مشهد را به يك پاركينگ بزرگ تبديل ميكنند.
آيا اعتبارات اختصاص يافته به مشهد پاسخگوي نيازهاي مشهديها و زائران است؟
ما مجبوريم بر اساس اعتباري كه به مشهد اختصاص مييابد به شهروندانش خدمات بدهيم اما وجود اين همه زائر موجب شده تا هزينه آنها از جيب مردم مشهد تأمين شود.
بليتهاي يكصد توماني اتوبوسهاي مشهد، هر كدام سيصد تومان سوبسيد دريافت ميكنند كه حق مشهديهاست اما زائران از آن استفاده ميكنند.
عوارض از شهروند مشهدي دريافت ميشود اما براي زائر خرج ميشود. وضع فضاي سبز به خاطر جمعيت بالايي كه در شهر تردد ميكنند اصلاً مناسب نيست.
با اين حال فضاي سبز مشهد، از هشت و نيممتر مربع در سال ۸۶ امروز به حدود بيش از ۱۰ متر مربع رسيده. بايد بگويم در بحث فضاي سبز براي هر يك دهم متر مربع نياز به تملك ۳۰ هكتار زمين داريم.
همچنين در زمينه ايمني شهري نيز تعداد ايستگاههاي آتشنشاني از ۱۹ ايستگاه به ۳۰ ايستگاه افزايش يافته است.
آيا خدمات و فعاليتهاي ويژهاي نيز در اين شهر انجام شده؟
ما پايتخت معنوي ايران هستيم و تمام تلاشها براي اين است كه در سطح دنيا نيز برترين باشيم. مشهد يك شهر فراملي شناخته شده و در سال ۲۰۱۷ نيز قرار است به عنوان پايتخت فرهنگي جهان اسلام معرفي شود.
هم اكنون از هشت آيتمي كه براي سنجش كلانشهرها وجود دارد، مشهد رتبه اول را به خود اختصاص داده است.
ميزان سرمايهگذاري و همچنين ساخت تقاطعهاي غيرهمسطح در مشهد در طي ۵ سال اخير به اندازه ۳۰ سال گذشته بوده، همچنين در بخش فني اقدامات شاخصي صورت گرفته، مثلاً پل جمهوري اسلامي با وجود اينكه زودتر از موعد مقرر به بهرهبرداري رسيد به عنوان پل برتر ايران معرفي شد.
در سال ۹۰ حدود يك ميليون و سيصد هزار متر مربع فقط پيادهرو ساختهايم چون معتقديم براي رفت و آمد زائران بسيار مهم است.
كار ويژهاي نيز در حوزه جمعآوري و استفاده از زبالهها صورت گرفته است.
نيروگاه بيوگاز سوز مشهد به عنوان اولين نيروگاه بيوگاز سوز خاورميانه در حال فعاليت است. امروز زبالههاي مشهد در اين نيروگاه، برق توليد ميكنند و به غير از اطراف حرم كه كوچههاي تنگ و باريكش مشكلساز شده، زبالههاي تمام شهر به صورت مكانيزه جمعآوري ميشوند.
اگر بخواهيم مجموعه كارهاي انجام شده در مشهد را ارزيابي كنيم، بايد بگوييم در نمايشگاهي كه به نام «دستاوردهاي شهرداريها» در تهران برگزار شد، مشهد مقام نخست را كسب كرد. در اين نمايشگاه در تمام آيتمها يا نمره ۹۹ را كسب كرديم يا ۱۰۰ را.
و در زمينه فرهنگي و اجتماعي چطور؟
آقا بر روي جمله «تحصيل، تهذيب، ورزش» تأكيد دارند. بر اين اساس در مشهد بيش از دويست زمين ورزشي روباز ساخته شده است. همچنين تجهيزات ورزشي در اختيار مساجد قرار دادهايم. شهرداري، «محله محوري» را باب كرده است. در حال حاضر ۱۴۰ محله وجود دارد كه با فعاليت شوراي اجتماعي محلات از نظرات مردم در حل مشكلات خودشان بهرهميگيريم.
با توجه به آمار، چيزي حدود ۵۰ درصد كارهاي عمراني كشور در مشهد انجام شده، و در حوزه بينالمللي نيز همين بس كه مشهد اولين و تنها مركز آموزش سازمان جهاني مترو پليس در خاورميانه است كه اين انتخاب ۳ سال پيش صورت گرفت.
