فارس: اظهارات اخیر نخست وزیر ترکیه در خصوص سازمان شانگهای و ابراز تمایل علنی برای پیوستن به این مجموعه نشانه کلافگی آنکارا از رفتارهای دوگانه اتحادیه اروپاست.
اظهارات اخیر رجب طیب اردوغان در خصوص ترجیح دادن سازمان شانگهای به اتحادیه اروپا یکی از علنی ترین موضع گیریهای دولت آنکارا در قبال بروکسل محسوب میشود. اردوغان به صورتی صریح و علنی سازمان شانگهای را از اتحادیه اروپا قدرتمندتر دانسته و اعلام کرده است که در صورت پذیرش ترکیه در سازمان شانگهای آنکارا دیگر تمایلی به عضویت در اتحادیه اروپا نخواهد داشت.
همچنین نخست وزیر ترکیه به رفتارهای دوگانه و پارادوکسیکال اتحادیه اروپا در قبال آنکارا اشاره کرده است. از نظر اردوغان اتحادیه اروپا مواضع شفاف خود در قبال ترکیه را بیان نمی کند. بر این اساس اتحادیه اروپا تمایلی به عضویت ترکیه در این مجموعه ندارد اما این موضوع را به صورتی صریح بیان نمی کند. این اظهارات اردوغان در حالی صورت می گیرد که از سال ۲۰۰۵ میلادی تا کنون مشغول بررسی و پیگیری روند اصلاحات سیاسی و قضایی در ترکیه بوده و ادعا کرده است که در این خصوص گامهای مثبتی برداشته شده است.
بازی دوگانه اتحادیه اروپا با ترکیه
واقعیت امر این است که آنکارا نسبت به سیاستهای دوگانه اتحادیه اروپا در قبال خود کلافه شده است. قبلا نیز افرادی مانند عبدالله گل رئیس جمهور و احمد داوود اوغلو وزیر امور خارجه ترکیه نسبت به این دوگانگی ها اشاره کرده بودند اما اظهارات اخیز اردوغان نشان دهنده اوج خشم و نارضایتی آنکارا از اتحادیه اروپاست. به عبارت بهتر، اظهارات اخیر نخست وزیر ترکیه نقطه آشکارساز نارضایتی کامل و مطلق آنکارا از بروکسل محسوب می شود. اوج اظهارات رجب طیب اردوغان را باید در دادن رجحان و برتری به سازان شانگهای در مقابل اتحادیه اروپا دانست. به عبارت بهتر، اردوغان نشان داده است که سرمایه گذاری های بلند مدت آنکارا برای عضویت در ترکیه با شکست مواجه شده است. این در حالیست که قبلا اغمان باغیس وزیر امور اروپای ترکیه و دیگر مقامات این کشور بارها اعلام کرده بودند که آنکارا با جدیت تمام عضویت در اتحادیه اروپا را پیگیری میکند.
در حالی که اردوغان طی ماههای اخیر به کاتالیزور سیاستهای ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا در خاورمیانه تبدیل شده و با دخالت در امور داخلی عراق و سوریه در صدد پیاده سازی سیاستهای غزرب در بغداد و دمشق است، شاهد بی محلی کشورهای اروپایی نسبت به درخواست چندین ساله آنکاراست. همین رفتار غرب سبب شده است تا آنکارا نسبت به عضویت در اتحادیه اروپا ناامید شود. در این خصوص اردوغان آلترناتیوی به عنوان سازمان همکاریهای شانگهای را انتخاب کرده است. اما آیا ترکیه نمی توانست از همان ابتدا بر روی عضویت در سازمان همکاریهای شانگهای متمرکز می شد؟
اگرچه ترکیه به علت موقعیت جغرافیایی و برخی اختلافات سیاسی خود با کشورهای عضو شانگهای با موانعی در خصوص عضویت در این مجموعه روبه روست اما اگر ترکیه به جای هشت سال سرمایه گذاری بیهوده بر روی عضویت در اتحادیه اروپا صرفا بر روی عضویت در شانگهای متمرکز می شد می توانست به نتایج قابل قبول تری دست پیدا کند. در هر صورت رویکرد اخیر آنکارا در قبال عضویت در اتحادیه اروپا قابل تامل است. ترکیه عملا این پیام را را بروکسل داده است که آنکارا دیگر حاضر به پرداخت هزینه های بازی دوگانه اتحادیه اروپا نیست.
چرا اردوغان عصبانی است؟
در برهه فعلی سوالی مهم به ذهن خطور می کند. اینه دلایل عصبانیت و خشم رجب طیب اردوغان از اتحادیه اروپا و بروز این خشم در محافل عمومی چیست؟ در این خصوص لازم است به رفتارهای اخیر اتحادیه اروپا در قبال ترکیه اشاره ای کوتاه داشته باشیم.
اتحادیه اروپا طی هفته های اخیر دو سیگنال منفی را به ترکیه مخابره کرده است. در نخستین این موارد پارلمان ایرلند (به عنوان رئیس دورهای جدید اتحادیه اروپا) به مقامات ترکیه ای هشدار داده است که عضویت آنکارا در اتحادیه اروپا بدون حل مسئله قبرس امکان پذیر نیست. این در حالی است که ترکیه فعلا توان حل بحران میان دو بخش ترک نشین و یونانی نشین قبرس را از دست داده است. از سوی دیگر،گزارش اخیر اتحادیه اروپا در خصوص نحوه پیشرفت روند عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا گزارشی سلبی بوده است. این گزارش با واکنش منفی ترکیه مواجه شده است. ترکیه گزارش اخیر اتحادیه اروپا در خصوص اصلاحات داخلی ترکیه را گزارشی بر خلاف واقع دانسته است که مجر به خدشه دار شدن اعتماد شهروندان ترکیهای به اتحادیه اروپا می شود. همچنان مقامات ترکیه ای تصریح کرده اند که نگاه مقامات اتحادیه اروپا به ترکیه نگاهی غیر منطقی و مغرضانه است.
همه این موارد در حالی صورت می گیرد که آنکارا تصور می کرد با شکست نیکولا سارکوزی در انتخابات ریاست جمهوری فرانسه و پایان ریاست دوره ای قبرس بر اتحادیه اروپا روزنه های امید زیادی برای عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا گشوده خواهد شد. اما در برهه فعلی شاهد رویکرد سلبی اتحادیه اروپا در قبال عضویت ترکیه در این مجموعه هستیم. این رویکرد سلبی و دوگانه به طور مستقیم بر روی آنکارا نیز تاثیر گذاشته است. از سوی دیگر، ترکیه انتظار داشت تا با توجه به همکاری با غرب در قبال حوادث سوریه بتواند امتیاز سهولت عضویت در اتحادیه اروپا را از بروکسل دریافت کند اما نه تنها غرب در این خصوص امتیازی به ترکیه نداده است، بلکه درهای خود را عملا بر روی آنکارا بسته است.
از این رو اردوغان که سرمایه گذاری چند ساله کشورش در قبال پیوستن به اتحادیه اروپا را شکست خورده دانسته است، با صراحت لهجه بیشتری غرب را مورد خطاب قرار داده است.
آینده روابط ترکیه و اروپا
آنچه مسلم است اینکه ترکیه حاضر نیست به عنوان یک "شریک با اولویت" برای اتحادیه اروپا مورد پذیرش این مجموعه قرار گیرد. این پیشنهاد قبلا نیز از سوی نیکولا سارکوزی رئیس جمهور فرانسه ارائه شد که با مخالفت شدید آنکارا رو به رو شد.
ترکیه هم اکنون اولویت سیاست خارجی خود را عضویت در شانگهای می داند. همین مسئله سبب می شود تا به طور طبیعی پیوند میان آنکارا و اتحادیه اروپا سست تر شود. قهر آنکارا با اتحادیه اروپا به طور مستقیم بر روابط میان آنکارا و بروکسل تاثیرگذار خواهد بود. این تاثیر گذاری خود را در مناسبات سیاسی و اقتصادی ترکیه و اتحادیه اروپا نشان خواهد داد. از سوی دیگر، اتحادیه اروپا هم اکنون از سوی نخست وزیر ترکیه ملزم به اعلام مواضع رسمی و صریح خود در قبال عضویت آنکارا در این مجموعه شده است. این در حالیست که حداقل در برهه فعلی به دلیل عدم حل و فصل مسئله قبرس، اتحادیه اروپا و مخصوصا دو کشور یونان وقبرس با عضویت ترکیه در این مجموعه مخالف هستند. همین مسئله منجر به وخامت بیشتر روابط میان ترکیه و اتحادیه اروپا خواهد شد. همچنین بدون شک سران اتحادیه اروپا از اردوغان خواهند خواست تا در خصوص برتری بخشیدن به سازمان شانگهای نسبت به اتحادیه اروپا توضیح قانع کنندهای به بروکسل ارائه دهد.
