اين روزها كشوقوسهاي ميان ايران و آژانس بينالمللي انرژي اتمي در خصوص پرونده فعاليتهاي صلحآميز هستهاي ايران به يك منطقه رسيده است؛ منطقهاي كه نامش مدتها بر سر زبانها بود اما انتشار تصاوير هوايي از اين منطقه و تأكيدات مداوم غربيها و آژانس بينالمللي انرژي اتمي بر نام اين محدوده و افسانهپردازيهايي كه در خصوص نوع فعاليتهايي كه در اين نقطه صورت ميگيرد باعث شده كه نام اين منطقه كوچك شرق تهران، شهرتي جهاني پيدا كند؛ منطقهاي به نام «پارچين».
پارچين كجاست؟
پارچين نام شهرك و منطقهاي است در جنوب شرقي شهر تهران كه در شمال شرقي شهرستان پاكدشت قرار دارد و بخشي از تأسيسات دفاعي ايران در اين شهرك قرار دارد. احداث تأسيسات دفاعي در اين منطقه، موضوعي مربوط به چند سال اخير نيست بلكه سابقهاي تاريخي دارد و كارخانههاي صنايع دفاع در پارچين از سال ۱۳۱۱ فعاليت داشتهاند. گرچه از نوع فعاليتهاي صورت گرفته در اين منطقه اطلاعات دقيقي در دسترس نيست (كه اين موضوع اختصاص به جمهوري اسلامي ندارد و تمامي كشورهاي دنيا اطلاعات تأسيسات نظاميشان در رده و طبقهبندي سري قرار دارد) اما آن چيزي كه ميتوان به صراحت به آن اشاره كرد، نبود هرگونه فعاليت هستهاي در اين منطقه است و ميتوان به تأكيدات مداوم مقامات كشورمان در خصوص نبود فعاليتهاي هستهاي در اين منطقه اشاره كرد و البته شايد دليل محكمتر بر اين ادعا سابقه قبلي بازرسيهاي بازرسان آژانس از اين منطقه و عدموجود اسناد و شواهدي دال بر انجام فعاليتهاي هستهاي در پارچين است.
ماجراي پارچين از كجا آغاز شد؟
درست در ۲۵ شهريور ۱۳۸۳، سايت مؤسسه علوم و امنيت بينالملل (ISIS) تصاويري از پارچين منتشر و طي تفاسيري از عكسها، ساختمانها و مناطق آنجا، ادعا كرد كه آزمايشهاي مواد منفجره قوي و تأسيسات تحقيقات و آزمايش هستهاي براي آزمايش جنگافزار هستهاي در آنجا انجام شده است، همچنين در اين تحليل، از وجود تجهيزات عكسبرداري سريع و Flash Xray و ساير تجهيزات نام برده شد.
اين تحليل ساختگي بلافاصله بازتابي وسيع پيدا كرد و غربيها كه به دنبال بهانهاي براي فشار و توقف فعاليتهاي صلحآميز هستهاي ايران بودند، به ناگاه موجي عظيم در تمام نشريات و رسانههاي غربي عليه اين منطقه به راه انداختند. به دنبال اين گزارش، اولي هاينونن كه در آن وقت معاون امور پادمان آژانس بود با اشاره به مقاله ISIS، درخواست بازرسي از پارچين را كرد.
از اين رو نمايندگان جمهوري اسلامي ايران در ديداري در هجدهم دي ۱۳۸۳ كه با هاينونن در وين داشتند، از وي پرسيدند كه دليل شما مبني بر اينكه ميخواهيد بنا بر اين اتهامات دروغ، از پارچين بازديد كنيد، چيست؟ وي پاسخ جالبي داد و گفت: «وقتي شما در يك محل حوضي ميبينيد و در كنار آن«پر»اردك و سپس جاي پنجه اردك را ميبينيد و صداي«كواكوا»اردك را ميشنويد، مطمئن ميشويد كه در اين حوض اردك بوده است!» هاينونن ادامه داد: « به همين شكل، ما در عكسهاي ماهوارهاي ديديم كه در پارچين يك ساختمان به شكل «V» و شبيه ساختمان سلاح هستهاي Aldermaston انگلستان و محل قرار دادن Flash X وجود دارد.»
وي اضافه كرد: «همچنين برخي محلها، شبيه محلهاي تست سلاح هستهاي لوس آلاموس امريكاست. وجود بونكرهايي مناسب براي مشاهده آزمايش سلاح هستهاي مطرح است.» سرانجام در اين نشست، يكي ديگر از بازرسان به نام فردريك كلود با مليت فرانسوي كه مسئول عكسهاي ماهوارهاي آژانس بود، از روي نقشه درخواست بازديد از محلهاي خاصي را نمود. وقتي از وي پرسيده شد براي چه اين محلها را برگزيديد، پاسخ داد: «چون اين محلها بيشتر به محلهاي هستهاي از جمله آزمايش هيدروديناميك و هيدرواستاتيك شبيه است» و اين دقيقا همان اتهامي است كه يوكيا آمانو در گزارش اخير خود نيز مطرح كرده است.
بازرسان سر از توالت درآوردند
سرانجام بازرسان در تاريخ ۲۴/۱۰/۸۳ از محلهايي كه خودشان در پارچين تعيين كرده بودند، بازديد كامل و نمونهبرداري كردند اما نتيجه بازرسي چه بود؟ وقتي بازديد انجام شد، بازرسان مشاهده كردند كه ساختمان V شكل كه به قول آنها مشابه ساختمان آزمايشهاي هستهاي انگلستان بود، يك ساختمان اداري بيش نبود! و محلهايي كه به عنوان تست هستهاي تشخيص داده بودند، در حقيقت انبار يا ساختمان نيمهكاره يا محل توليد باتري معمولي با ولتاژ پايين و در مواردي سرويس بهداشتي بود. تعداد زيادي نمونهبرداري نيز انجام شد كه بعداً مشخص شد نشاندهنده هيچ آلودگي نيست و به همين علت آژانس پرونده پارچين را بسته اعلام كرد.
پس از بازديد اول پارچين، آژانس برخلاف قولي كه داده بود مجدداً درخواست بازديد دوم از پارچين را مطرح كرد. ايران ضمن اعتراضات متعدد به آژانس، سرانجام با توجه به خواهش البرادعي مبني بر اينكه«من با يك بازديد نميتوانم جامعه جهاني را قانع كنم»به شرط اينكه پرونده پارچين براي هميشه بسته شود با بازديد دوم از هر محلي كه آژانس تعيين ميكند موافقت كرد.
بر اين اساس، آقاي هاينونن قول داد كه اگر نتيجه بازديد دوم نيز همانند بار اول باشد پرونده پارچين براي هميشه بسته خواهد شد. نهايتاً در تاريخ ۱۰/۸/۸۴ آقاي فردريك كلود از روي نقشه و عكسهاي ماهوارهاي كه خودش برداشته بود، چند جا را تعيين كرد و مورد بازرسي و نمونهبرداري مجدد قرار گرفت. مجدداً همه ادعاها دروغ از آب درآمد و هيچ نشانهاي از مواد هستهاي يا فعاليت براي توليد سلاح هستهاي مشاهده نشد.
هاينونن حين بازديد خواهش كرد كه«به خاطر من اجازه بدهيد دو نقطه ديگر را هم بازديد كنند»كه به آنها اجازه داده شد ولي اين دو نقطه شامل يك انبار كوچك و يك دستگاه توالت بود!
احتمال بازديد از پارچين وجود دارد
اما در حالي كه انجام دو بازديد از سايت پارچين و عدمدستيابي به شواهد و مدارك دقيق، افتضاحي در تاريخ آژانس بينالمللي انرژي اتمي ايجاد و نشان داد كه اطلاعات اين نهاد به ظاهر فني تماماً برگرفته از دروغهاي منافقين و سازمانهاي جاسوسي است، بار ديگر اين ادعاها در خصوص منطقه پارچين در حال تكرار است. اين در حالي است كه جمهوري اسلامي به دليل عدمشفافيت عملكرد بازرسان آژانس در خصوص عدمارائه اطلاعات مناطق حساس كشور به سازمانهاي جاسوسي و همچنين صادق نبودن آژانس با جمهوري اسلامي در انجام بازرسيها، در مقابل خواست بازديد مجدد از پارچين مقاومت كرده است؛ مقاومتي كه باعث شد، غرب بار ديگر به افسانهپردازي در خصوص اين منطقه بپردازد. افسانهپردازيهاي كه در آن خبر از انجام پاكسازي، پوشيدن يك نقطه با روكش آبي رنگ، وجود كانكسهاي مشكوك(به احتمال زياد توالت صحرايي) داده شده است.
حال همه چيز به مذاكرات آتي ايران با آژانس بينالمللي انرژي اتمي بازميگردد كه اين احتمال وجود دارد، اگر ايران و آژانس به چارچوبي معين در خصوص پيشرفت مذاكرات و پيشرفت پرونده ايران برسند، احتمال صدور اجازه بازديد مجدد از منطقه پارچين وجود دارد، البته اين موضوع هيچگاه از سوي مقامات رسمي كشورمان اعلام نشده است اما زمزمههاي زيادي در اين باره وجود دارد تا همه چيز را به حسن نيت آژانس و غرب در پيشبرد پرونده هستهاي ايران وصل كند.
