جنگ با اسلام گرايان مالي در خيابان‌هاي فرانسه

رضا پويا

منافع غرب با مفهوم ترور به خصوص تروريسم اسلامي گره خورده است. بر اساس نظريه رويارويي تمدن‌هاي ساموئل هانتينگتون، در دوره پساكمونيسم، غرب نيازمند ايجاد تقابل با فرهنگ و تمدني ديگر است كه بر اساس آن منافع خود را در سراسر دنيا دنبال كند. بنابراين براي نزديك شدن به اين هدف به دنبال واژه‌سازي و مفهوم‌سازي است. تروريسم اسلامي يكي از آن واژه‌هايي است كه عمده كشورهاي غربي همواره از آن استفاده مي‌كنند و براي تأثير بيشتر، آن را به شبكه القاعده نيز نسبت مي‌دهند. در تازه‌ترين اقدام، دولت فرانسه با كاربرد اين واژه دست‌ساز به كشور مالي حمله كرده و با مخالفان دولت درگير شده است. درگيري‌هاي اخير در مالي كه بين برخي از اسلام‌گرايان خواهان پياده كردن شريعت با دولت كنوني صورت گرفته، اين هراس را در پاريس ايجاد كرده كه يكي از متحدان خود را در مركز آفريقا از دست بدهد. از اين رو با پيشروي مخالفان دولت مركزي، دولت فرانسه حملات پياپي خود را از روز جمعه ۲۲ دي (۱۱ ژانويه) آغاز و شهر كونا را بمباران كرده است تا مخالفان را از اين شهر خارج كنند. كونا در مركز مالي از موقعيت استراتژيكي برخوردار است و با شهر باماكو، پايتخت مالي ۶۰۰ كيلومتر فاصله دارد. گروه «انصار دين» قصد داشتند تا با تصرف اين شهر به سمت پايتخت بروند. اما فرانسوا اولاند، رئيس‌جمهور فرانسه در يك نطق تلويزيوني ورود ارتش فرانسه به اين نبرد را اعلام كرد و گفت تا زماني كه نياز باشد فرانسه در اين كشور باقي خواهد ماند. استراتژي مبارزه با تروريسم و حمله به كشور هدف، همواره مورد استفاده كشورهاي غربي قرار گرفته است كه در حال حاضر عراق و افغانستان از جمله آنها هستند. با توجه به تغييراتي كه در عرصه نظام بين‌الملل در حال انجام است برخي از كشورهاي غربي بار ديگر نگاه ويژه‌اي به مستعمرات قبلي خود دارند و سعي مي‌كنند اين نگاه را به ديگر كشورها نيز سرايت دهند تا از رقباي (غربي) خود عقب نمانند. يكي از دلايل حمله فرانسه به مستعمره پيشين خود در مركز آفريقا بهانه مبارزه با اسلام گرايان است. دليل اصلي اينكه پاريس در خصوص مسائل سوريه نيز اين همه بي‌قراري مي‌كند و سعي در سقوط دولت بشار اسد دارد، اين است كه سوريه پس از سقوط امپراتوري عثماني در سال ۱۹۲۲ بر اساس توافقات در سازمان ملل تحت قيمومت فرانسه قرار گرفت و اين وضعيت تا جنگ جهاني دوم ادامه داشت. عمده كشورهاي غربي از آنجا كه روابط سيستماتيك خود را با مستعمرات قبلي حفظ كرده‌اند در چنين شرايطي نه تنها خواهان قطع ارتباط نيستند بلكه در صورت لازم خواهان تقويت آن هستند. در حال حاضر بيش از شش هزار فرانسوي در كشور مالي زندگي مي‌كنند كه حلقه‌هاي ارتباطي مالي و فرانسه را تشكيل مي‌دهند. پاريس در عمليات نظامي‌اش به كشور مالي و عليه اسلام گرايان مخالف دولت مركزي از هواپيماها، جنگنده‌هاي هوايي و همچنين چند صد سرباز فرانسه استفاده مي‌كند. اين عمليات به كشور سومالي نيز سرايت كرده است. به هر جهت منافع فعلي فرانسه حكم مي‌كند كه در اين موقعيت حضور داشته باشد. از ميان كشورهاي غربي، امريكا و آلمان به صراحت از عملكرد پاريس حمايت كرده‌اند. دولت امريكا با استفاده از سرويس‌هاي اطلاعاتي، كمك‌هاي لجستيكي و همچنين استفاده از هواپيماهاي بدون سرنشين از فرانسه پشتيباني كرده و گيدو وستروله، وزير امور خارجه آلمان در اين رابطه گفت كه دولت فرانسه بر اساس حقوق ملل اقدام كرده است. حمله نظامي فرانسه به كشورهاي مالي و سومالي كه براي حفظ منافع، تبديل به عادت كشور‌هاي غربي شده، واكنش اسلام‌گرايان مالي را نيز در بر داشته است. يك سخنگوي گروه انصار دين طي مصاحبه‌اي با خبرگزاري رويترز اعلام كرده كه اين اقدام فرانسه عواقبي براي آن خواهد داشت. بر همين اساس دولت در شهرهاي فرانسه تدابير امنيتي را افزايش داده تا در صورت لزوم و واكنش اسلام گرايان مالي توان مقابله داشته باشد. اين مسئله نشان مي‌دهد كه درگيري‌ها در مالي به مركز آفريقا محدود نشده و به شهرهاي فرانسه نيز كشيده شده است. اما در اين ميان مسئله غير قابل چشمپوشي اين است كه غرب با گره زدن منافع خود به نام تروريسم به خصوص در سرزمين‌هاي اسلامي به هر كشوري كه اراده كند، حمله مي‌كند و اين اقدام را تبديل به يك رويه قانوني كرده است. در حال حاضر آفريقا يكي از مهمترين هدف‌هاي اقتصادي جهان است كه كشورهاي عمده‌اي از جمله چين، امريكا و كشورهاي اروپايي در آن رقابت مي‌كنند. حتي ميزان رقابت به حدي است كه احتمال رويارويي در آن وجود دارد. بنابراين كشورهاي غربي كه پيشتر در اين حوزه مستعمره داشته و فعاليت مي‌كردند به هر شكل ممكن خواهان بازگشت به آن هستند. در سال ۲۰۱۱ اسلام گرايان مالي مناطق شمالي اين كشور را در اختيار گرفته و خواهان اجراي قوانين شرعي شدند و طي ماه‌هاي گذشته به دنبال گسترش آن به ديگر نقاط كشور هستند كه اين مسئله به شدت منافع فرانسه را تهديد مي‌كند. بنابراين با سلاح تروريسم وارد جنگ منافع در مالي شده‌اند.