طرح جديد ابراهيمي يعني پذيرفتن اسد

احمد كاظم‌زاده

اخضر ابراهيمي نماينده سازمان ملل و اتحاديه عرب در امور حل بحران سوريه در آخرين رايزني‌هاي خود از طرحي جديد خبر داده كه بر اساس آن سه مرحله براي حل بحران پيش بيني شده است. اولين مرحله با برقراري آتش بس و اعزام نيروهاي حافظ صلح آغاز مي‌شود و در مرحله دوم كابينه‌اي با اختيارات فراگير تشكيل مي‌شود و مرحله سوم انتخابات برگزار مي‌شود. البته هريك از مراحل اين طرح هنور با ابهاماتي روبه‌روست و پرسش‌هايي درباره آن مطرح است. از جمله اينكه در مرحله اول، كم و كيف نيروهاي حافظ آتش بس چگونه خواهد بود و از چه اختيارات و مسئوليت‌هايي برخوردار خواهند شد؟ آيا اعزام آنها به پشتوانه قطعنامه سازمان ملل خواهد بود يا نه؟ و يا اينكه در مرحله دوم طرح، رئيس كابينه چه كسي خواهد بود و تركيب كابينه و توزيع قدرت در آن به چه شكلي خواهد بود؟ از همه مهمتر اينكه منظور از «اختيارات گسترده» چيست و آيا از حق انحلال نهادهاي نظامي و امنيتي نيز برخوردار خواهد بود يا نه؟ و نهايت اينكه در مرحله سوم انتخابات به شكل پارلماني خواهد بود يا رياست جمهوري و اينكه آيا بشار اسد هم از حق شركت در آن برخوردار خواهد شد يا نه؟
وجود اين همه سؤال و ابهام نشان مي‌دهد كه حتي اگر طرح اخضر ابراهيمي به مرحله اجرا در آيد، روند آن كند و بطئي و زمان ‌برخواهد بود. 

با اين حال ارائه اين طرح و واكنش‌ها به آن چند نكته مهم را درباره تحولات سوريه روشن و آشكار مي‌كند.
نخست اينكه ارائه اين طرح مويد ناكامي آخرين تلاش‌هاي براندازانه از سوي مخالفان دولت سوريه و حاميان غربي و عربي آنهاست. به عبارت ديگر اگر در اين تلاش‌ها روزنه اميدي براي مخالفان ديده مي‌شد قطعا به اخضر ابراهيمي فرصت از سرگيري تلاش‌ها و رايزني‌هايش داده نمي‌شد. خبرهاي منتشره در خصوص توافق امريكا و روسيه در خصوص حل بحران نيز از اين جهت قابل تامل است. چنانكه اندكي پيش از اينكه اخضر ابراهيمي دور جديد رايزني‌هاي خود را آغاز كند، باراك اوباما رئيس‌جمهور امريكا نيز ائتلاف جديد مخالفان سوريه به رهبري معاذ الخطيب را به رسميت شناخت و آن زماني بود كه مسئولان اطلاعاتي و امنيتي اروپا از سقوط قريب‌الوقوع دولت سوريه خبر مي‌دادند اما اكنون به نظر مي‌رسد امريكا و برخي از كشورهاي اروپايي از سقوط دولت اسد نااميد شده‌اند و لذا دوباره به تلاش‌هاي ديپلماتيك نرمش نشان داده‌اند. 

نكته دوم اين است كه با ارائه اين طرح شكافي جديد بين جبهه مخالفان دولت سوريه ايجاد شده است به گونه‌اي كه تاكنون نه ائتلاف نيروهاي مخالف به رهبري معاذ الخطيب و نه حاميان عربي و اروپايي آنها از اين طرح استقبال نكرده‌اند و اين مسئله ضمن اينكه ازتضعيف جبهه مخالفان و ناكام ماندن تلاش‌هاي جديد آنها براي تقويت ائتلاف خبر مي‌دهد، بلكه مسئوليت شكست دور جديد رايزني‌هاي اخضر ابراهيمي را همانند گذشته متوجه مخالفان مي‌كند.