ابراهيمي شاخه زيتون به دست در دمشق

احمدكاظم‌زاده

اخضر ابراهيمي نماينده سازمان ملل و اتحاديه عرب در امور حل بحران سوريه، نتايج ديدار خود با بشار اسد رئيس‌جمهور سوريه و ديگر مسئولان اين كشور را سازنده ارزيابي كرد. وي روز دوشنبه از مرز زميني لبنان وارد سوريه شده بود. از زماني كه اخضر ابراهيمي به جاي كوفي عنان مسئوليت حل بحران سوريه را برعهده گرفته، اين سومين باري است كه به سوريه سفر مي‌كند. شايدآنچه به اين سفر اهميت مضاعف مي‌دهد، زدودن و از بين بردن فضاسازي‌هاي بود كه در چند هفته گذشته مخالفان و حاميان عربي و غربي و به خصوص اروپايي آنها به راه انداخته بودند و از قريب‌الوقوع بودن سقوط دولت سوريه و عقب نشيني روسيه از مواضع حمايتگرانه خود دم مي‌زدند؛حتي رئيس دستگاه اطلاعات و امنيت آلمان در مصاحبه‌اي از سقوط دولت سوريه ظرف چند هفته سخن به ميان آورد. البته جنگ رواني كه در حاشيه اين اظهارات در خصوص احتمال توسل دولت سوريه به سلاح شيميايي صورت مي‌گرفت يا تلاش‌هاي سياسي كه براي سرو سامان دادن به اوضاع آشفته داخلي ميان مخالفان از طريق تشكيل دولت در تبعيد و شناسايي آنها به عنوان نمايندگي مردم سوريه به عمل مي‌آمد، يا خيزي كه گروه‌هاي مسلح براي تصرف دمشق برداشته بودند و حتي تا نزديكي فرودگاه آمده بودند، احتمال سقوط قريب الوقوع دولت سوريه را القا مي‌كرد. 

اما سفر اخير اخضر ابراهيمي به سوريه و گفت‌وگو‌هاي سازنده او با بشار اسد به اين شائبه‌ها پايان و نشان مي‌دهدكه اين فضا‌سازي چيزي جز تبليغات و جنگ رواني نبوده است و ظاهراً آنچه صحت داشته تفاهمي است كه ميان امريكا و روسيه براي برون رفت از بحران سوريه بر اساس توافق ژنو ۲ صورت گرفته است، هر چند هيچ كدام از طرفين چنين توافقي را رسماً تأييد نكرده‌اند. در همان مواقعي كه اين تبليغات عليه دولت سوريه در جريان بود، دست‌كم دو نشست در سطح وزرا و معاونان وزراي امور خارجه امريكا و روسيه برگزار شد، اما با توجه به كسالت خانم هيلاري كلينتون و سپس انتصاب جان كري به جاي وي به حالت تعليق در آمد و اكنون قاعدتاً بايد منتظر بود تا جان كري از اول ژانويه سال ۲۰۱۳ عهده‌دار تصدي وزارت خارجه شود تا نتايج عملي تفاهم دو كشور در خصوص بحران سوريه مشخص شود. 

در مجموع بايد گفت كساني كه مي‌خواستند مأموريت اخضر ابراهيمي را همانند كوفي عنان به شكست بكشانند، اكنون به بن بست رسيده‌اند و آخرين تلاش‌هاي آنها كه در فترت حاكم بر سياست خارجي امريكا صورت گرفت نتيجه‌بخش نبوده است و همين امر فضاي مثبتي را براي دور جديد رايزني‌هاي اخضر ابراهيمي فراهم كرده است. تجربه تلخ درگيري‌هاي نزديك به دو سال گذشته نشان داده است كه هيچ راهي جز مذاكره و گفت‌وگو براي حل بحران وجود ندارد و اتخاذ اين رويكرد دست‌كم مي‌تواند جلوي ضرر بيشتر را بگيرد و از ادامه تلفات و خسارات بيشتر جلوگيري كند.