شايد براي اينكه از محروميت آموزشي و تحصيلي دانشآموزان اين منطقه گفت بايد از جغرافياي آن شروع كرد. شايد از نوع برخورد محتاطانه مسئولان آموزش و پرورش و معلمان مدارس در اين منطقه بايد گفت كه حتي براي بيان اينكه مدارسشان آنقدر دور است كه بايد در صورت بدي آب و هوا و نامساعد بودن اوضاع جادهها مسيري را كه طي آن با اتومبيل ۴۵ دقيقه طول ميكشد، پياده بروند تا به كلاس سرد و تاريكشان در كپري كه سقفش بر تيرك چوبي خميدهاي استوار است، برسند نيز مجوز ميخواهند. يا به لبخند دانشآموزاني پرداخت كه سهمشان از تمام جلال و جبروت آموزش و پرورش آئيننامهها و بخشنامههاي نم كشيدهاي است كه زورشان نه به سرما و نه به بخاريهاي غيراستاندارد مدرسههاي منطقه ميرسد.
با اين حال آموزش و پرورش جريان دارد و فرشته دانايي بر ديو ناداني پيشي گرفته است. مدرسه با تمام كمبودهايش براي بچههاي كلاس كپري ازگله مفهوم اميد دارد و آنها بيتفاوت به اينكه سرانه آموزشي و پرورشيشان در چه قالبي تأمين ميشود يا نميشود، يا فلان قانون و مصوبه در موردشان اجرا ميشود يا نه دنيايشان را با گفتههاي آقا معلمي كه از خودشان است ميسازند. بعد از پنج، شش سال درس خواندن هم عطاي تحصيل را به لقايش ميبخشند.
مدرسه چادريشايد هم بشود فهرستي از نداشتههاي مدارس بخش مرزي ازگله از توابع شهرستان ثلاث باباجاني استان كرمانشاه تهيه كرد و موضوع را خيلي پيچيده نكرد.
مثلاً اينكه معلمان اين منطقه براي حضور در محل خدمت سرويس رفت و آمد ندارند يا اينكه دانشآموزان اين منطقه تنها در زير چادر و به دور از هرگونه امكانات به تحصيل مشغولند. وضعيت بهداشتي نامناسب، نبود آب آشاميدني سالم، نبود امكانات آموزشي، نداشتن سرويس بهداشتي مناسب و آبخوري مناسب، نبود وسايل گرمايشي و سرمايشي و حتي نور كافي در كلاسهاي كپري و چادري و...
بهروز كريمي، مسئول مجتمع آموزشي شهيد كشوري بخش ازگله است. خيلي سخت و با اكراه راضي ميشود با ما گفتوگو كند. جملاتش تلگرافي و كوتاه است. اما مهم اينجاست كه اصل ماجرا را ميرساند:
كلاً در اين بخش سه مجتمع آموزشي وجود دارد كه در مجموع بيش از ۴۰ مدرسه را تحت پوشش دارند كه از اين تعداد ۲۰ مدرسه كانكسي و سه تا كپري هستند.
كريمي ادامه ميدهد: دانشآموزان اين مدارس در هر سه مقطع تحصيل ميكنند و تنها در مقطع ابتدايي مختلط هستند.
در مورد امكانات آموزشي و پرورشي مدارس منطقه كه ميپرسيم پاسخ ميدهد: حداقلها را دارند.
يادم آمد در وزارت آموزش و پرورش چيزي شبيه معاونت سلامت، اداره كل بهداشت و سلامت يا چنين چيزي ديده بودم. از خدمات اين بخش آموزش و پرورش در ازگله پرسيدم. جوابش اين است: دانشآموزان و مدارس اين منطقه وضعيت بهداشتي مناسبي ندارند. بيآبي هم مزيد بر علت است اما در كل در معرض بيماري خاصي نيستند.
اگر آب و هوا و جادهها بگذارند به مدرسه ميرومدوست داشتم بدانم آقاي مدير هر چند وقت يك بار به مدارس تحت نظرش سر ميزند و او اينگونه توضيح ميدهد: اغلب راههاي اين منطقه صعبالعبور است و به محض اينكه بارندگي ميشود امكان تردد نيست اما بسته به دوري و نزديكي و وضعيت آب و هوا و جادهها هفتهاي يك بار به مدارس سر ميزنم. البته كريمي پذيرفته كه آموزش و پرورش توان و امكان تهيه سرويس اياب و ذهاب براي كادر آموزشي اين مدرسهها را ندارد. معلمان اين منطقه هم پذيرفتهاند. پس آموزش و پرورش به قوت خود ادامه دارد و چون اينجا هيچ وقت هوا آلوده نيست و وارونگي هوا رخ نميدهد هيچ روزي هم مدارس تعطيل نميشوند حتي اگر آقا معلم مجبور باشد چند ساعتي در جادههاي ناهموار پياده راه طي كند تا به كلاس برسد.
راستي امروز ۶ دي ماه است، يعني سه ماه و شش روز از آغاز سال تحصيلي گذشته، اما شير به اينجا نرسيده؛ البته طبيعي است، دانشآموزان مدرسهاي كه زير پل كريمخان تهران و در فاصله چندصد متري وزارت آموزش و پرورش قرار دارند تازه ۱۸ آذر شير نوشيدند خب تا دانشآموزان بخش ازگله استان كرمانشاه كه تا مرز ايران با عراق چهار كيلومتر فاصله دارند و با اين حساب خيلي از وزارتخانه دورند نبايد به اين زودي توقع داشته باشند شير به مدرسهشان برسد. فقط فكر كنم رسانهها اشتباهي تيتر زده بودند «آغاز توزيع سراسري شير در مدارس كشور».
با وجود كلاس كپري تاريكي كه به سختي كلمات كتاب درسي در آن خوانده ميشوند، هوشمندسازي مدارس فانتزي است براي دانشآموزاني كه والدينشان پول دارند تا مدرسه را هوشمند كنند. راستي در طرح هوشمندسازي مدارس كه نمايندگان مجلس از آن به عنوان ضرورت ياد ميكنند، مدارس كانكسي و كپري كجاي ماجرا هستند؟ شايد اين طرح تبصرهاي دارد كه در آن قيد شده مدارس مناطق دورافتاده يا دانشآموزان خانوادههاي كمتر برخوردار كه ولينعمتان انقلاب ما هستند از داشتن كلاسهاي هوشمند معافند!
دوباره مسئول مجتمع آموزشي شهيد كشوري بخش ازگله آبروداري ميكند: در مدارس بخشها و برخي مدارس آباديهاي منطقه هوشمندسازي شروع شده است.
از او درباره آمار كودكان بازمانده از تحصيل ميپرسم. پاسخ ميدهد: كودك بازمانده از تحصيل نداريم اما بيشتر دانشآموزان اين منطقه تا اول و دوم راهنمايي درس ميخوانند و بعد ادامه تحصيل نميدهند.
اينجا بخش مرزي ازگله از توابع شهرستان ثلاث باباجاني استان كرمانشاه است. اگر هر كدام از ۴۰ مدرسه اين بخش تنها ۱۰ دانشآموز داشته باشند، ۴۰۰ دانشآموز در اين منطقه همزمان با دانشآموزان سراسر كشور تحصيل ميكنند و بخش زيادي از سال تحصيلي در نيمه سرد سال سپري ميشود. پس بر همگان واضح و مبرهن است كه مدارس اين منطقه نيز نياز به وسايل گرمايشي دارند...
بخاري استاندارد؛ غايب اغلب كلاسهاي مجتمع شهيد كشوري. از كريمي حال اين غايب را جويا ميشويم و او اينگونه پاسخ ميدهد: تعدادي بخاري استاندارد داريم اما تعدادي بخاري هم داريم كه غيراستاندارد هستند و آموزش و پرورش اجازه نميدهد آنها را روشن كنيم.
ميپرسم: پس دانشآموزان مجبور ميشوند در سرما درس بخوانند؟
پاسخ ميدهد: بله چارهاي نيست و ادامه ميدهد: البته ازگله يك منطقه گرمسير به شمار ميرود و ساعات كمي از شبانهروز را سرد است.
تابستان امسال بود كه معاون آموزش متوسطه وزير آموزش و پرورش با بيان اينكه مدارس مناطق مرزي ملزم به اجراي تمام برنامههاي مصوب وزارت آموزش و پرورش هستند، گفت: مدارس قرآن، طرح شهاب، طرح هوشمند كردن مدارس، مجتمعهاي آموزشي و ارتقاي جايگاه هنرجويان در تحصيلات تكميلي از جمله برنامههاي ابلاغي وزارت آموزش و پرورش به مناطق و استانهاي كشور است كه مدارس مناطق مرزي نيز ملزم به اجراي آنها هستند.
سحرخيز خاطرنشان كرد: علاوه بر برنامههاي فوق، مدارس مناطق مرزي نيازمند برنامههاي ويژهاي براي دانشآموزان هستند و اين نياز با گزينش مربيان و معلماني كه تخصص لازم در اين زمينه را دارا هستند، برطرف ميشود.
البته اظهارات معاون آموزش متوسطه وزير زماني محقق ميشود كه:
مناطق مرزي در جريان جذب نيرو در آموزش و پرورش، در اولويت باشند
كارگاههاي توانمندسازي دانشآموزان به ويژه دانشآموزان دختر و خانوادهها تشكيل شوند
كلاسها در اين مناطق دوزبانه و با اولويت به كارگيري نيروهاي بومي تشكيل شوند
طرح كتابخانههاي سيار با نيازسنجي صحيح در اين مناطق و طرح سرويس مدارس روستايي محقق شوند.
البته به جز تمام اينها اعتبار ويژه و همت جهادي در هر دو سطح صف و ستاد نيز براي محروميت آموزشيزدايي از مدارس مناطق مرزي نيز لازم است. كاش سند تحول بنيادين كه قرار است عدالت آموزشي را در كشور محقق كند بخشي هم داشت كه در آن بر شناسايي و به كارگيري حاج واليها و بهمنبيگيها نيز تأكيد ميكرد.
راستي تا يادمان نرفته، وزير آموزش و پرورش در اظهار نظري بعد از حادثه آتشسوزي در مدرسه دخترانه روستاي شينآباد پيرانشهر گفته بود خبرنگاران بايد استعفا دهند چون اگر آنها از وضعيت اين مدرسه خبر داده بودند ما رسيدگي ميكرديم و اين اتفاق نميافتاد! حالا جناب وزير اين بار ما گفتيم و منتظريم عكسالعمل آموزش و پرورش را ببينيم و از اقدامات مؤثري كه در جهت محروميت آموزشيزدايي از اين مدرسه انجام ميشود نيز گزارشي منتشر كنيم.
