توليد تا ۷۰۰ گرم انواع زباله توسط هر شهروند سبب شده است تا هزينه بسياري براي جمعآوري و حمل و دفن اين مواد از جيب شهروندان و ساير هزينهها صرف شود. اين در حالي است كه نميتوان از آلودگيهاي زيست محيطي اين مواد دوري كرد. به واقع آنچه بايد مدنظر قرار گيرد آن است كه بايد به كاهش مواد اوليه، استفاده دوباره از توليدات، بازيافت و احياي انرژي در سايه ساير فعاليتها توجه شود. به منظور آگاهي از اقدامات صورت گرفته در زمينه مديريت پسماند و بازيافت مواد به چرخه توليد و مصرف با صابر ليا ليون فراهاني فعال در زمينه توليد تنديسهاي بازيافتي گفتوگوي كوتاهي انجام دادهايم تا با روند كار و همچنين توجه به موضوعات آموزشي بازيافت آشنا شويم.
روزانه چقدر زباله در تهران توليد ميشود؟ سهم زباله خشك و تر به چه صورت ميباشد؟ در حال حاضر در شهر تهران روزانه حدود ۷ هزار و ۵۰۰ تن و سالانه حدود ۲/۷ ميليون تن زباله توليد ميشود كه در اين ميزان با توجه به آناليز انجام شده حدود ۷۰ درصد مواد آلي قابل كمپوست (زباله تر)، ۲۰ تا ۲۵ درصد مواد خشك قابل بازيافت و ۵ تا ۱۰ درصد ساير مواد زايد وجود دارد.
در خصوص زبالههاي خشك نيز بايد گفت زبالههاي خشك شامل مقوا، كاغذ، قوطيهاي فلزي،پلاستيكي و شيشهاي نوشيدني و مواد غذايي، انواع پارچه و ... است كه به طور طبيعي به چرخه حيات بازنگشته و فساد ناپذيرند. اين زبالهها را بايد از زبالههاي تر جدا كرده و در كيسههاي جداگانهاي ريخت تا دوباره به چرخه مواد اوليه مصرفي كارخانجات صنعتي بازگردد. تهرانيها سالانه ۳۰ ميليون و ۳۵۰ هزار دلار پلاستيك (روزانه ۳۳۰ هزار تن انواع پلاستيك فقط در تهران دور ريخته ميشود يا در كوهها و دشتهاي اطراف پراكنده ميشوند)، ۵۵ هزار دلار پسماند غذايي آشپزخانه، ۳۵ ميليون دلار كاغذ و مقوا و فقط ۵۰ ميليون دلار نان در مركز دفن زباله كهريزك زير خروارها خاك دفن ميكنند كه بازيافت آنها سالانه بيش از ۲۰۰ ميليون دلار صرفهجويي ارزي به دنبال خواهد داشت.
چه اهدافي از طرح تفكيك زباله خشك و تر دنبال ميشود؟ يكي از اهداف استراتژيك مديريت پسماند، كاهش تدريجي دفن و افزايش ظرفيت بازيافت و پردازش است لذا در راستاي اين طرح، واحدهاي پردازش پسماندها و توليد كمپوست احداث شده كه از دفن پسماندها و از آلودگي آب، خاك و هوا جلوگيري كرده و موجب بهبود و ارتقاء محيط زيست شهري و بهبود وضعيت اجتماعي و بهداشتي مردم خواهد شد احداث خطوط استحصال كود و گرانوله كردن كمپوست از زبالههاي تر و تكميل چرخه بازيافت و پردازش زباله و جداسازي زباله خشك، امكان رشد و ايجاد توسعه پايدار در صنعت و كشاورزي كشوري و موجب اشتغالزايي افراد زيادي به صورت مستقيم و غيرمستقيم را فراهم ميآورد.
با توجه به اهميت تفكيك زباله از مبدأ و بحث مديريت پسماند، نقش مردم در اين چرخه چيست؟
همكاري مردم در برنامههاي مختلف اجتماعي، زيست محيطي و بهداشتي و مديريت پسماند خانگي از عوامل اثرگذار در اجراي صحيح و كاهش هزينهها و تسهيل و تسريع امر تفكيك زباله است. ارائه آموزشهاي عمومي و افزايش سطح فرهنگ و آگاهي شهروندان به تدريج باعث كاهش ميزان توليد زباله و صرفهجويي در مصرف منابع شده و از طرفي ميزان تفكيك پسماندها در مبادي توليد افزايش خواهد يافت.
ساخت تنديسهاي بازيافتي بر چه اساسي پيشنهاد شد و روند اجرايي كار چگونه دنبال شد؟ طرح پيشنهادي شركت شهر آذين سپنج به سازمان مديريت پسماند در راستاي فرهنگسازي در سال ۱۳۸۹ در سطح مناطق ۲۲ گانه تهران، تحت عنوان بوستان «دوستدار محيط زيست» ارائه شد.
بر اين اساس براي نخستين بار در ناحيه ۵ شهرداري منطقه ۱۶ تهران، بوستان بازيافت احداث و از تنديسهاي حيوانات ساخته شده از مواد دور ريز (طراحي و ساخته شده توسط كادر هنري شركت) استفاده شد كه مورد استقبال اهالي محله و مديران شهرداري قرار گرفت. پس از آن ادارات بازيافت مناطق ديگر اعلام همكاري كردند. طراحي اوليه تمامي مجسمههاي بازيافتي با سرپرست فني و هنري شركت بوده و ساخت مجسمهها توسط تعدادي از دانشجويان رشته هنرهاي تجسمي انجام ميشود. طراحي بر اساس موقعيت مكاني بوستان، شرايط و فرهنگ محله،از لحاظ ابعاد و جنس مواد دور ريز مصرفي در تنديسها و همچنين نظرات سفارش دهنده طراحي و به اجرا در ميآيد.
مخاطب اصلي تنديسهاي بازيافتي به هنگام طراحي و ساخت، كودكان محله هستند، مجسمهها بايد با نگاه اول به سادگي پيام بازيافتي خود را به كودك ابلاغ كرده تا ديگر نيازي به توضيح از سوي والدين كودكان نباشد.
تنديسها در ابعادي به ارتفاع ۶ متر (دايناسور بازيافتي) و ۸۰ سانتيمتري (گله گوسفندان بازيافتي) متغير بوده، سعي شده بيشتر از مواد دور ريز معروف و رايج مانند بطريهاي پلاستيكي نوشيدنيها، قوطيهاي فلزي نوشيدنيها و مواد غذايي، لاستيك و تاير دوچرخه، قطعات اسقاطي خودرو و موتوسيكلت ساخته شوند.
هزينه طراحي، ساخت، حمل و نقل و دوره ضمانت يك ساله از سوي شركت، بسيار اندك و مقرون به صرفه براي شهرداري بوده، از اين رو مورد استقبال مسئولان امر قرار گرفته است.
اشارهاي به احداث بوستان بازيافت كرديد؛ احداث اينگونه بوستانها و المانهاي آن از مواد بازيافتي چه تأثيري بر مشاركتهاي مردمي در بحث مديريت پسماندها خواهد داشت؟
بوستان بازيافت با هدف ترويج فرهنگ مديريت پسماند خانگي براي تمامي سنين به خصوص كودكان ساخته خواهد شد. محوطه طراحي شده براي بوستان بازيافت، شامل فضاي سبز، سالنهاي آموزشي و نمايشگاهي و كارگاهي براي كودكان، تنديسهاي بازيافتي با اشكال و احجام مختلف كه با كودكان ارتباط برقرار كند، المانهاي شهري (نيمكت و سطل زباله) ساخته شده با مواد بازيافتي است. موضوع قابل توجه در تجهيز بوستان بازيافت اين است كه براي اولين بار تمامي المانها، محصول بازيافت و مواد دور ريز هستند و اين موضوع به خودي خود نشانگر اهميت بازيافت و نقش اساسي آن در صرفهجويي در منابع طبيعي همچنين حفظ محيط پيرامون است.
