از تاكسيران طهراني تا تاكسيران تهراني

دكتر امان‌الله قرايي‌مقدم/ جامعه‌شناس

جامعه به هر يك از مشاغلي كه افراد بر عهده دارند، پايگاه و سكو مي‌دهد. در واقع پايگاه، ارزشي است كه هر جامعه‌اي براي مشاغل در نظر مي‌گيرد. اين پايگاه بر اساس مشابهت‌هاي شغلي و درآمدي به افراد ارزش و اعتبار مي‌دهد و آن را در قشر يكسان جا مي‌دهد نه طبقه. رانندگان تاكسي نيز از يكي از قشرهاي مشخص در جامعه است. جايگاه كنوني تاكسيرانان در ايران به ريشه تاريخي اين شغل بازمي‌گردد. در ايران قديم كساني كه كارهاي چارواداري، درشكه‌اي و مانند آن انجام مي‌دادند داراي اعتبار چنداني نبودند علت آن هم اين بود كه اين صنف ريشه در زمين نداشتند؛ جامعه ايراني آن زمان تنها براي افرادي ارزش قائل بود كه ريشه در خاك داشتند، براي همين در روستاها به كارمندان دختر نمي‌دادند و اذعان مي‌داشتند كه اينها از پايگاه بالايي برخوردار نيستند. در گذشته اغلب رانندگان تاكسي را مهاجراني تشكيل مي‌دادند كه به دليل نداشتن كار، يك اتومبيل دست و پا مي‌كردند و با آن به امرار معاش مي‌پردازند.

بنابراين زمينه تربيتي و تحصيلاتي آنها چندان بالا نبود. به طور كلي جامعه بر اساس پيش‌زمينه‌هاي ذهني كه در گذشته وجود داشته نسبت به اين قشر ديد مناسبي نداشته و همين عوامل باعث به وجود آمدن فرهنگي خاص در ميان اين قشر از جامعه شده است. با گذشت زمان و تغييرات جامعه، قشر تاكسيران در تهران نيز دچار تغيير و تحولات ژرف شد. به اين‌گونه كه نهادهاي مربوط از جمله شهرداري تهران دوره‌هاي متفاوت آموزشي را براي ارتقاي تعامل تاكسيرانان با شهروندان در بازه‌هاي مختلف زماني برگزار كرد. با گذشت زمان سازمان‌هاي مربوط گزينش‌هاي ويژه‌اي را براي ورود به اين صنف تعيين كردند به طوري كه هر فردي اجازه تاكسيران شدن را نمي‌يافت و به دليل حساسيت‌هاي ويژه اين شغل، فيلترهاي سختي در نظر گرفته مي‌شد.

تست‌هاي سلامت، ميزان تسلط بر معابر و خيابان‌هاي اصلي و فرعي، حسن برخورد و... از جمله اين موارد است. اما از آنجايي كه همواره بايد درصدد بهتر كردن اوضاع و شرايط بود، راهكارهايي هم بايد براي بالابردن سطح صنف تاكسيران‌ها در جامعه ارائه داد. از جمله آنها مي‌توان به ارائه لباس‌هاي متحدالشكل اشاره كرد. هر چند كه در جامعه ما از لباس فرم براي يك شغل استقبال نمي‌شود و تصورات غلطي در اينباره در ذهن افراد وجود دارد. داشتن لباس‌هاي فرم در مشاغلي مانند تاكسيراني كه داراي حساسيت در جامعه‌اند در تمامي كشورهاي پيشرفته دنيا يك الزام است.

درخصوص لباس فرم بايد گفت كه اصولاً لباس فرم تعهد، اخلاق، نظم و رفتار مناسب در افراد ايجاد مي‌كند. علاوه بر لباس خودروهاي ويژه تاكسي نيز بايد خودروهاي مشخصي باشند تا مسافران بدانند كه براي احساس امنيت بيشتر بايد به كدام خودرو مراجعه كنند. اختصاص برنامه‌هاي تلويزيوني و راديويي به طور منظم به اين قشر از جامعه و پرداختن به معيشت، مشكلات و ميزان اهميت اين افراد در جامعه، ساختن سرود صنفي تاكسيران‌ها، ساخت فيلم‌هاي سينمايي، بهره‌گيري از بيلبورد‌ها براي پرداختن به موضوعات تاكسيران‌ها از جمله مواردي است كه باعث هويت‌بخشي، نظم و كنترل تاكسيران‌ها مي‌شود.