زياد دور نيست، اما در يكي از پر رفتوآمدترين محدودههاي تهران، دامن خود را از شلوغيهاي معمول دور نگه داشته است. صبور است و مثل بقيه عجلهاي براي ابراز خود ندارد. نه از تبليغات پر سر و صدا و هياهوي خريد و فروش در اطراف آن خبري هست و نه از مشتريهاي هيجان زده و همه تن چشم شده، با اين همه اينجا فروشگاه است. فروشگاهي كه حتي تابلو هم ندارد، اما فرش قرمزي در ورودياش به استقبال مهمانان ميرود و ويتريني كه از آن همه فروشگاه و محصولاتش نمايانند.
ديوارهاي فضاي ۱۰۰ متري داخلي را قفسههاي لانه زنبوري سفيد و آبي پوشاندهاند و اين قفسهها محصولات متفاوت و متنوعي دارند. ميگويند اين قفسهها قرار است بعدها برند اين فروشگاه باشند.
تنوع محصولات نميگذارد نام خاصي بر اين فروشگاه بگذاريم اما سعي ميكنيم از ميان اين تنوع يك نقطه مشترك را به همه محصولات عرضه شده در آن نسبت دهيم. اختراع، ابتكار، ايدههاي خام و منتظر تجاريسازي وجه مشترك همه آنهاست؛ پس نشاني را درست آمدهايم اينجا نمايشگاه دائمي اختراعات و ابتكارات نوآوران است.
محصولات از هر نوعي اينجا هستند. طيفي از ابتكارات در رشتههاي برق و الكترونيك، مكانيك، بيوتكنولوژي و بيولوژي مولكولي، صنايع غذايي و دارويي، صنايع معدني و سنگ، صنايع خودروسازي و عرصههاي آموزشي و پرورش خلاقيت. عناوين مختلفي هم دارند. از شير قطعكن اتوماتيك گاز شهري در هنگام زلزله، آسانسور همراه، دستگاه الكتريكي ـ مكانيكي دوچرخه، پاستوريزاسيون، دستگاه برش فومCNC، صندلي ياري رسان، جعبه يادگيري، هيدروموتور آبكشي، واكسن G۲، دستگاه نمك و ماسهپاش، عصاره گياهي و رنگهاي خوراكي، كنترل هوشمند سرمايش EMS۸۱۲ و طرحهاي ديگري كه از شمارش خارجند.
هنوز رئيس سازمان بسيج علمي نيامده تا درباره اين نمايشگاه و فروشگاه سازمان برايمان بگويد پس تا فرصت باقي است بعضي از محصولات را امتحان ميكنم. برخي را با ترديد روشن ميكنم، شايد كار نكنند يا شايد...
به خودم بر ميخورد، چرا به اين محصولات اعتماد نميكنم؟ اينجا دقيقاً محل عارضهاي است كه توليد ملي ما را ميآزارد. پس براي درمان از خودم شروع ميكنم. كاري كه هر ايراني بايد شروع كند. تحولي كه از من و ما شروع ميشود. برخي از محصولات به نظرم جالب ميآيند. جاي خالي برخي را در زندگي روزانه احساس ميكنم و قيمت برخي ديگر را ميپرسم. مگر نه اينكه اگر نمونه خارجي آنها را اگر ميديدم در خريدشان شك نميكردم.
از ۸۰ هزار اختراع ثبت يك صدم درصد تجاري شدهاند! اهميت موضع راهبردي توليد ملي و حمايت از كار و سرمايه ايراني از طرفي و سرپا نگه داشتن اقتصاد كشور در شرايط تحريمها عليه ايران از سوي ديگر بيش از پيش لزوم از ميان برداشتن فاصله بين ايدهها، ابتكارات، اختراعات، صنعت و چرخه توليد را در عرصه مديريت منابع و امكانات گوشزد ميكند. استفاده حداكثري از امكاناتي كه برخي از آنها تاكنون حتي ديده هم نشدهاند.
نمايشگاه و فروشگاه دائمي اختراعات و ابتكارات نوآوران با هدف پر كردن اين خلأ راه اندازي شده است. خلئي كه محمود تولائي رئيس بسيج علمي كشور آن را اينطور شرح ميدهد: در حال حاضر مخترعان بنا به سليقه و تشخيص خود دست به اختراع و ابتكار ميزنند كه نتيجه اين ميشود كه از قريب ۸۰ هزار اختراع ثبت شده يك صدم درصد هم به حوزه مصرف و تجاريسازي نرسيدهاند. وي در گفتوگو با «جوان» ميافزايد: بنابراين يك انقطاع بزرگ ميان نوآوران و كاربران وجود دارد. به عبارتي عرصه عرضه ارتباطي با متقاضي ندارد و اين سبب ميشود نيازمنديهاي جامعه و صنعت به مخترعان معرفي نشده و خلاقيت اين افراد هم به عنوان حلال بخشي از مسائل جامعه و صنعت در اختيار آنها قرار نميگيرد.
تولائي، بسيج را حد واسط حاكميت و مردم و امتداد مردمي همه دستگاههاي حاكميت ميداند كه هم با جامعه و هم با عرصههاي مختلف مديريتي و صنعتي ارتباط دارد. در همين راستا و براي از ميان بردن خلأ و نيازي كه گفته شد، اقدام به راه اندازي فروشگاه نوآوران كرده است.
او ادامه ميدهد: كشور ما به عنوان يك كشور جوان كه متوسط افراد خلاق آن به نسبت جمعيت بيشتر از ساير كشورهاي منطقه است بايد براي رفع اين خلأ چارهانديشي ميكرد. در نتيجه بسيج علمي فروشگاه نوآوران را به عنوان ويتريني رايگان براي عرضه خلاقيتهاي مخترعان و مبتكران و ارائه آنها به جامعه ايجاد كرد. محصولات عرضه شده در اين فروشگاه براي فروش، واگذاري فناوري يا براي جذب شريك و سرمايهگذار عرضه ميشوند.
همه هستند؛ از دانشآموز تا پيرمرد ۸۰ ساله از سوي ديگر سازمان بسيج علمي بيش از ۴ هزار مبتكر، مخترع و نوآور از سراسر كشور عضو پذيرفته كه ميتوانند پاسخگوي نياز بسياري از كاربران در عرصههاي صنعت و توليد باشند. ما در اين مجموعه مخترعان رشتههاي مختلف را شناسايي و آنها را به عرصههاي صنعت و توليد در همان رشتهها معرفي ميكنيم تا از خلاقيت اين افراد در حل مسائل خود كمك بگيرند.
بنا به گفته رئيس بسيج علمي كشور گستره سني مخترعان و مبتكراني كه محصولات خود را در فروشگاه نوآوران عرضه كردهاند بين ۱۵ تا ۸۰ سال است و طيف گستردهاي از رده دانشآموزي، مهندسي، حوزه صنعت، اساتيد دانشگاه و حتي كارگران مبتكر و خلاق را كه تحصيلات آكادميك ندارند تشكيل ميدهند.
او خاطرنشان ميكند: هر ساله تعداد زيادي طرحهاي اختراع و ابتكار را مورد حمايت قرار ميدهيم. در حال حاضر حدود يكهزار و ۵۰۰ طرح پژوهش، نوآوري، اختراع و ابتكار از سراسر كشور، در سطوح مختلف مورد حمايت هستند. علاوه بر اين تعداد زيادي از اين طرحها كه به دستاورد ميانجامند برحسب نوع كاربري شان به بخشهاي مختلف معرفي ميشوند كه برآورد از نتايج كار اين است كه عمدتاً ۷۰ درصد طرحهايي كه به بخشهاي دفاعي معرفي ميشوند، مورد استقبال قرار ميگيرند و اين استقبال در لايهها و سطوح مختلف است. گاهي ممكن است فردي محصولي را به ثمر برساند و محصولش با اقبال مواجهشود، گاهي توانايي خود آن فرد به عنوان بخشي از تكميل كننده فرآيند ديگر مورد استقبال قرار ميگيرد. مثلاً فردي كه روي يك برد الكترونيك كار كرده، ممكن است خود آن برد الكترونيك مستقيماً مورد نياز بخش دفاع نباشد ولي استعداد و شايستگي كه فرد در آن كار از خود نشان داده، فرد را آماده پذيرفته شدن در طرحهايي ميكند كه مورد نياز است.
خلاقيت جوانان كشور روي زمين، صنايع دست به دامن واردات!
تولائي ميگويد: قريب به ۷۰ درصد از طرحهايي كه به بخشهاي غير دفاعي معرفي ميگردند، با عدم توفيق رو به رو ميشوند و موجبات دلخستگي مخترعان و مبتكران را ايجاد ميكنند. از طرف ديگر قريب به ۷۰ درصد از طرح هايي كه به بخش دفاعي معرفي ميشوند مورد استقبال قرار ميگيرند چون بخش دفاعي كشور توان خودي را باور كرده و توانمنديها و استعدادهاي داخلي را باور كرده است. اما در ساير صنايع واردات آسانترين مسير براي رفع نيازهاست. اما در سال توليد ملي و به تبع آن محدوديتهايي كه امروز در موضوع تامين نيازمنديها از طريق بازار ارز يا روابط خارجي وجود دارد، قطعاً اجتنابناپذير خواهد بود كه صنايع ديگر نيز به استعدادهاي خودي بيشتر روي بياورند و نيازمنديهايشان را به فرزندان همين سرزمين واگذار كنند كه طبعاً حاصل اين كار هم توسعه اشتغال براي جوانان خواهد شد و هم در هدفمندسازي فعاليت جوانان به سمت تـأمين نيازهاي كشور كمك ميكند. البته ما در اينجا انتظار نداريم كه هر محصولي به بازار منتقل ميشود حتماً بايد فروش برود. كالاهاي عرضه شده در اين فروشگاه در درجات و انواع مختلف هستند. بعضي از اين اختراعات به وسيله سرمايهگذاري خود مخترع به توليد رسيده و در اينجا به فروش ميرسند. بعضي از موارد نيز مرحله تحقيق و نمونهسازي را موفق پشت سر گذاشته و مرحله توليد نيمه صنعتي نيازمند حمايت در سرمايهگذاري است. اينگونه موارد براي جذب سرمايهگذار در اين فروشگاه عرضه ميشود. مواردي هم هستند كه مرحله توليد آزمايشي را سپري كردهاند و تأييديههاي لازم را كسب كرده و امروز وارد صنعت و كارخانه شود، اين موارد هم به عنوان فروش فناوري مطرح ميشوند. بنابراين مجموعه متنوعي از كالاها و تواناييها را در فروشگاه نوآوران عرضه ميكنيم. كاربران محصولات عرضه شده نيز يا از سوي صاحب اختراع، ابتكار و فناوري به ما معرفي ميشوند يا مجموعه كارشناسان ما محل نياز آن طرح را از ميان صنايع مييابند.
تولائي در پاسخ به اين سؤال كه آيا مركزتان آنقدر شناخته شده است كه مختران و صنايع براي برقراري اين ارتباط با شما تماس بگيرند، ميگويد: بسيج به عنوان نهادي كه در شهر، روستا و در وزارتخانه، كارخانه، مدرسه، محله و هر عرصهاي كه تصور كنيد حضور دارد، پل ارتباطي ماست. بنابراين وظيفه ما است كه از طريق شبكه بسيج همه را مطلع كنيم كه در عرصه جهاد علمي هر كس بايد به دنبال نقش ويژه خود بگردد، از كارگر يك كارخانه تا استاد يك دانشگاه و كارمند يك مجموعه، همه بايد دنبال اين باشند كه براي تحول علمي كشور و براي تحقق جهاد اقتصادي در ايران و توسعه و تامين نيازمنديهاي كشور بايد وظيفهاي را ايفا كنند و وظيفه برخي هم فقط در حد برقراري ارتباط است.
شيوهاي نو براي استعماري كهنه تولائي در خصوص تعداد اثر ارائه شده در اين نمايشگاه نيز پاسخ ميدهد: بر مبناي فراخواني كه داده شد، ۲۰۰ محصول ثبت نام شد كه بعد از كارشناسي، ۵۰ محصول براي عرضه در فروشگاه انتخاب شدند و بقيه هم از طريق بازار الكترونيك به زودي ارائه ميشوند.
وي اين كار را يك حركت حمايتي و نه يك فرصت اقتصادي ميداند و اظهار ميدارد: اين كار فرصتهاي بالقوه كه ميتوانند در آينده فرصتهاي بالفعل باشند را معرفي ميكند و سازمان بسيج علمي در رديف پاركهاي علم و فناوري معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري، به كمك شبكه گستردهاي كه دارد سهم خود را در عرصه جهاد علمي ايفا ميكند. چند ماهي بيشتر از فروشگاه و نمايشگاه دائمي اختراعات و ابتكارات نوآوران نميگذرد، اما براساس اظهار رئيس سازمان بسيج علمي كشور اين نمايشگاه در نوع خود بينظير است و نمونههاي آن را بيشتر در كشورهاي پيشرفته شاهديم. نمايشگاههايي كه در اين كشورها برگزار ميشوند با انتشار فراخواني ايدهها، ابتكارات و اختراعات ساير كشورها را جذب ميكنند و مدالهاي بدلي از مدالهاي طلا، نقره و برنز به صاحبان اختراعات ميدهند و با اين شيوه نيازهاي صنعت خود را از ميان اين ابتكارات شناسايي و از صاحبان آنها دعوت به همكاري ميكنند يا فناوري آن ايده را ميخرند و با اين شيوه تمام توان دنيا را براي پيشرفت خود به كار ميگيرند. شيوهاي نوين براي استعماري كهنه.
راستي قيمت صندلي آسان يار كه سالمندان را براي نشستن و برخاستن از كمك ديگران بينياز ميكند چند بود؟
