چند وقتي است برنامه «حرف حساب» هر روز صبحها از شبكه اول پخش ميشود كه از جمله توليدات خوب صداوسيماست و هرچه پيش ميرود پختهتر و كاملتر ميشود. «حرف حساب» با محوريت اقتصاد خانواده و با هدف آموزش مفاهيم اقتصادي به بررسي راهكارهاي كسب درآمد، ايجاد شغل و افزايش رفاه در زندگي ميپردازد. اين مفاهيم بهوسيله گزارشهاي مردمي و معرفي نمونههاي موفق، گفتوگو با كارشناس اقتصادي و دريافت ديدگاههاي مخاطبان از طريق پيامك منتقل ميشود.
نكته قابل توجه در «حرف حساب» آن است كه تلاش دارد خارج از بحثهاي تكراري و كليشههاي رايج در صداوسيما چنانچه در اوايل نيز همينگونه بود، به تبيين و تشريح قوانين و حقوق مشتريان يعني همان مردم بپردازد؛ اموري كه براي مردم در بسياري موارد مبهم و مجهول است را به صورت موشكافانه بررسي ميكند. اين برنامه سعي دارد تا تفكرات نادرست و متأثر از برخي شايعات يا اطلاعات ناقص كه در ذهن مردم جا افتاده را اصلاح نمايد. قدر مسلم مردم به عنوان مخاطبان اصلي سازمانها و توليدكنندگان بايد از حقوق اوليه اقتصادي خود آگاه باشند و بهخصوص در مورد كسب وكارهاي مختلف اطلاعات كافي و لازم را بدانند تا گرفتار برخي افراد سودجو نشوند، به عنوان مثال در يكي از برنامههاي «حرف حساب» رئيس صنف بنگاهداران مسكن (مشاوره املاك) حضور داشت و مجري سؤالات و ابهامات مردم را از او ميپرسيد، حرفهاي جالبي زده ميشد؛ اينكه هنگام اجاره ملك، مشاور املاكي از طرفين معامله يعني موجر و مستاجر براي حق و حساب نميتواند كرايه يك ماه را كامل دريافت كند بلكه مبلغ دريافتي تنها ميتواند يكچهارم باشد، اين چيزي است كه اغلب مردم نميدانند و حرف حساب سعي كرد تا حقوق اوليه و ابتدايي مردم را از زبان رئيس صنف بنگاهداران مطرح كند، حال چقدر اجرايي ميشود يا نه به قدرت اجرايي صنف برميگردد، ولي به هر حال قانوني است كه بايد از مدتها قبل بيان ميشد. همچنين قسمت ديگري از اين برنامه در مورد طريقه مصرف لوازم خانگي بود و بعضي نكات بهرهوري را براي طولاني كردن عمر وسايل خانهها براي مردم باز ميكرد و اينكه ميتوان بدون تعويض و دور انداختن وسايل خانه را استفاده كرد، برعكس خيلي از برنامههاي تبليغي صداوسيما كه تبليغ خريد و به روز بودن اجناس و كالاهاي خانه را مستقيم و غيرمستقيم ميكنند. اين روند كه در برنامه «حرف حساب» بعد از مدتها در پيش گرفته روند مثبت و خوبي است كه نبايد مقطعي و گذرا باشد. برنامه سابق بر اين از هر دري وارد ميشد و بيشتر شعاري حتي مغاير با فرهنگ اسلامي- ايراني بود، مانند اهتمام به اشتغال همهجانبه زنان كه به عنوان فرهنگسراي اصلي و بنمايه فرهنگ هر جامعهاي هستند، با آمار و ارقامي معترض بود كه چرا بايد سهم اشتغال بانوان كمتر از آقايان باشد؟! خوشبختانه طي زمان به چنين امور تقليدي از سبك زندگي غربي پرداخته نشد و سعي كرد به مسائل منطقي و اصولي در كسب و كار بپردازد كه از مهمترين آن روزي حلال است؛ اصل مهم و بنيادين در اقتصاد كه هرچه به جلو آمديم از آن غافل شديم و از رسانه ملي به عنوان دانشگاه عمومي انتظار ميرفت تا در اين زمينه برنامهسازي كند.
اين رويكرد در واقع ميتواند در اصلاح سبك زندگي جامعه مؤثر باشد. آنكه اكنون برنامه حرف حساب به آن رسيده است و در حال عملياتي كردن آن به صورت فرهنگ عمومي است همين مسئله ميباشد زيرا اغلب مسئولان در حد شعار و پركردن عريضه به آن پرداختهاند و حالا حرفهاي حسابي از آن زده ميشود.حقوق مصرفكننده از ديگر مسائل مطروحه در اين برنامه است؛ مصرفكنندهاي كه هميشه در تلاطم فراز و فرودهاي قيمتها تحت فشار بوده ولي سازمان فرماليته حمايت مصرفكننده از او پشتيباني جدي نكرده و حالا فرهنگسازي اين برنامه حركت خوبي است تا حداقل حقوق اوليه مصرفكنندگان را به آنها معرفي كند و بدانند كه از چه حقوقي برخوردارند؛ چيزي كه در اين سالها اصلاً بيان نشده، مثلاً اكثر كالاها فاقد دفترچه راهنما هستند و اگر هم دارند به زبان چيني، عربي و انگليسي است كه با نبودش فرقي نميكند، حال اگر اطلاعات عمومي مردم به عنوان مصرفكنندگان بالا برود، ميدانند در موقع لزوم چه بايد بكنند و اين وظيفه رسانه ملي است تا روشنگري عمومي داشته باشد و خلأ سازمان حمايت مصرفكننده را پر كند. كسب روزي حلال از جمله امور بسيار مهمي است كه در اغلب اوقات آن را فراموش ميكنيم، در حاليكه امام حسين(ع) در روز عاشورا خطاب به لشكر دشمن كه سراپا مسلح براي جنگ با ايشان بودند، فرمود: دليل اينكه شما امروز بر من شمشير ميكشيد و گوشها و چشمهايتان بر حقيقت بسته لقمههاي حرامي است كه در شكمهايتان انباشتهايد، لذا اگر بتوانيم بهوسيله چنين برنامههايي آموزههاي ناب ديني را براي مردم بيان كنيم، خواسته و ناخواسته فرهنگ ديني را القا كردهايم؛ فرهنگي كه اگر نهادينه شود بسياري از معضلات جامعه مرتفع ميگردد و خود به خود از جامعه اسلامي رخت برميبندد، اينجاست كه بايد گفت حرف حساب جواب ندارد و اين برنامه حرفهاي حسابي ميزند، اگر دچار افول و مرگ نشود. اميدواريم اين حركت خوب سيما در راستاي يادآوري آموزههاي اقتصاد اسلامي مانند ساير امور مقطعي نباشد و به صورت مداوم دنبال شود، زيرا خيلي از معضلات فرهنگي و اقتصادي كشور به دليل نبود آگاهي رخ ميدهد و با اين وسيله مديران و مسئولان سازمانهاي مختلف ميدانند كه بايد پاسخگوي مردم باشند و اگر محصول يا كالايي توليد ميكنند به حقوق مصرفكننده هم توجه نمايند.
