در يكي دو سال اخير در سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران (فارغ از نقاط ضعف و قوتي كه بر عملكرد برخي از مديران اين سازمان وارد است) حركتهاي مطلوب و سازندهاي صورت گرفته است، اين اقدام به قول مديران ارشد «پوستاندازي وسيع نيروهاي انساني» در اين رسانه و جايگزيني جوانان پرشور، كارآمد و لايق به جاي مديران پيشكسوت اين رسانه تأثيرگذار در اين برهه از تاريخ است، شايد عنوان كردن اين اقدام در قالب شعاري آن هم از طرف مديران ارشد رسانه ملي ذهن برخي از مخاطبان را به ماجراي توديع علياصغر پورمحمدي، مدير شبكه سوم سيما و چرايي اين اقدام از زبان علي دارابي معاونت سيما گره بزند اما. . . دارابي در پاسخ به خبرنگاراني كه چرايي اين توديع را از وي جويا شده، عنوان كرده بود: (نقل به مضمون) به اين خاطر كه جوانها به ميدان بيايند و مديران پيشكسوت برعملكرد مديران جوان نظارت كنند و به آنها مشاوره دهند.
در اينكه اين توضيح مختصر و رويكرد عنوان شده معاون سيماي رسانه ملي چقدر با نگاه و طرز فكر «من» و «ما» در توافق يا در تعارض است، حرفي نيست، هدف اين نوشتار و مجال پيشرو، تطهير يا تحقير كردن هيچ فرد و شعار و رسانهاي هم نيست. واقع امر اين است كه ميل به جوانگرايي در يكي دو ساله اخير در بدنه سازمان «صدا» و «سيما»ي جمهوري اسلامي ايران، براي هر كسي كه به لحاظ كاري آمد و رفتني به اين سازمان داشته، مشهود و هويدا بوده است.
خيلي پيشتر از اتفاق توديع و معارفه مديران شبكه سه سيما و نه تنها در حوزه سيما، بلكه مديران ارشد «صدا» هم بارها بر لزوم «جوانگرايي» و جذب جوانان و حتي راهاندازي جشنوارهها و توليد برنامههايي كه منحصراً به امر جوانگرايي بپردازد، تأكيد كردهاند.
شاهد مثال اين مدعا راهاندازي جشنواره راديويي «جوانه» با رويكرد جذب و به كارگيري نيروهاي جوان است كه با همت راديو جوان دومين سال برگزاري خود را پشت سرگذاشته است، همچنين راهاندازي دفتر طنز راديو ايران و جذب نيروهاي جوان و زبده در قالب گروه طنزي كه با آموزشي كوتاه مدت و در اصل با اتكا به توانمنديهاي خود به توليد برنامه بپردازند.
همانطور كه اشاره شد در يكي دو سال گذشته اقداماتي اينچنيني در كليت رسانه ملي به كرات اتفاق افتاده و از آنجايي كه نتيجه برخي ديگر از اين اقدامات در بلند مدت حصول خواهد شد، از آنها ميگذريم.
اما اگر حتي از حب و بغضها، از عمد و سهوها و. . . در اين اقدام بگذريم بايد انصاف دهيم كه اقدام به مقوله جوانگرايي در رسانه ملي يكي از ضروريترين كارهايي است كه تاكنون مغفول مانده بود. اگر بپذيريم كه هر يك از كاركنان قديمي صداو سيما در جايگاه و موقعيت شغلي خود توسط فناوري و قابليتهاي دنياي آنالوگ به مناسبات هنري و توليدي خود در امر برنامهسازي پرداختهاند، امروز با ظهور سيستمهاي فرستنده و گيرنده و دوربينهاي پررمز و راز و كمحجم ديجيتالي به عنوان زير بناييترين امكانات در ساخت برنامه، با مشكل مواجه ميشوند.
چرا جوانگرايي؟ سخن را با اين فرمايش رهبر كبير انقلاب حضرت امام خميني(ره) آغاز ميكنيم كه ميفرمايند:«من به همه مسئولان و دستاندركاران سفارش ميكنم كه به هر شكل ممكن وسايل ارتقاي اخلاقي، اعتقادي، علمي و هنري جوانان را فراهم سازند و آنان را تا مرز بهترين ارزشها و نوآوريها همراهي كنند و روح استقلال و خودكفايي را در آنان زنده نگه دارند.»
سرزمين ما طي قرون متمادي با بينش و پيش داوري آنچه جوان در آئينه بيند، پير در خشت خام بيند (كه البته سخن نادرستي نيست) موجب گرديد تا جوانان نتوانند خود را باور كرده و در عرصه كار و تلاش خودنمايي كنند. انقلاب اسلامي و در پي آن سالها جنگ بيامان يكباره اين باورها را بياعتبار كرد و اين جوانان بودند كه در تمام عرصهها به صورت درخشان خودنمايي كردند. پس از هشت سال، جنگ آوردگاهش را از عرصه نظامي به ساير عرصهها چون زمينههاي اقتصادي، فرهنگي، علمي و. . . كشانيد؛ دستاوردي كه در طول تاريخ هيچگاه براي اين سرزمين تجربه نشده بود. اين بار باز جوانان بايد رخت ساختن به تن ميكردند و در تمامي زمينهها و براي نخستين بار و بدون كمك ديگران و با توجه به سنگ اندازي و كارشكني آنها در همه زمينهها جانانه وارد عمل ميشدند كه البته به مدد الهي توفيقهاي فراواني همواره در تمام صحنهها به دست آوردند.
در شرايط كنوني كه رسانههاي مهاجم با بهرهگيري از بالاترين و پيچيدهترين فناوري ساخت تصوير و صدا، تمام باورها، اعتقادات و مرزهاي اخلاقي مردم اين سرزمين را مورد هجوم قرار دادهاند، جوانان شاخصترين گروهي هستند كه به مدد دانش و مهارتهاي خود و توان و جسارت جواني ميتوانند با مديريت شايسته در برابر آنها قد علم كنند. اگر ما نيز خلاقيت را به عنوان اساسيترين و اصليترين ابزار مديريت همانطور كه در تمام جهان ميشناسند، بپذيريم و باور كنيم، شايد به جرئت بتوان گفت جوانان بهترين بخش از جامعه هستند كه ميتوانند تواناييهاي ذهني خود را براي ايجاد يك فكر يا مفهوم جديد در تداوم حيات سازمانها يا بازسازي آنها به كار گيرند و هر ناممكني را ممكن كنند. در امر مديريت رسانهها به طور اعم و صدا و سيما به طور اخص شايد بتوان ادعا كرد جوانان و مديريت جسورانه آنها ميتواند كارساز و تحول آفرين شود. لذا بايد در چنين جنگ وصف آرايي با چنين نيرويي به جنگ دشمن برويم. مؤيد مدعاي ما پيام رهبر معظم انقلاب (مدظله العالي) به اتحاديه انجمن اسلامي اروپاست كه ميفرمايند: آينده از آن ملتي است كه جوانش كوشنده، پراميد و انديشه ورز باشد.
اساس توليد برنامههاي تلويزيوني بر شتاب، حركت، سرعت و دقت استوار است. امروزه در جهان سبقت در انتشار يك خبر و پيام حتي در حد چند ثانيه ميتواند اثر بسيار مؤثري در شكلگيري و هدايت افكار عمومي ايجاد كند. در ساخت برنامههاي تلويزيوني تيزهوشي، سرعت، چالاكي، آگاهي و تسلط به فناوريهاي پيچيده و به روز بودن از الزامات است كه همه اينها در جوان بيشتر يافت ميشود.
كشور ما كشور جواني است و مديريت فعلي در مملكت ما در همه عرصهها نيازمند بهرهگيري و اعتماد به جوانان است. در رسانه ملي به ويژه تلويزيون اين موضوع بيش از پيش اهميت دارد و بايد به فكر جانشين پروري و سپردن كار و مديريت به جوانها باشيم و بزرگترها و مديران با تجربه، تجربيات خود را كه سرمايهاي عظيم است به آنها انتقال دهند. تا دير نشده بايد كاري كرد.
لزوم جوانگرايي در مديريتهاي سيما جوانگرايي يكي از مولفهها و شاخصههايي است كه بر اساس آن ميتوان ميزان پويايي يك مجموعه را تعيين كرد و تخمين زد. جوانگرايي به عنوان فاكتور اصلي تداوم تحرك و استمرار آن در هر مجموعهاي ميباشد و هر چه دامنه فعاليت يك نهاد يا ارگان دولتي يا خصوصي بزرگتر باشد اهميت اين تحرك و پويايي بيشتر است و البته اهميت جوانگرايي در عرصههاي مديريتي و فكري هم به تبع آن افزايش مييابد.
صدا و سيما هم به عنوان يك نهاد رسانهاي، فرهنگي، سياسي و اجتماعي بسيار بزرگ و تأثيرگذار، مطمئناً جزئي از اين مصداقهاي لزوم جوانگرايي محسوب ميشود و توجه به مديران جوانتر ميتواند به عنصر «تحرك» و «پويايي» اين مجموعه عظيم و حساس بينجامد.
نهاد رسانه ملي با داشتن قريب به ۱۸ كانال تلويزيوني و هر كدام از كانالها با داشتن گروههاي مختلف فرهنگي، سياسي، اجتماعي، خبري و. . . داراي دهها مدير با سلايق مختلف و ويژگيهاي مختلف ميباشد كه هر كدام از شايستگيهايي برخوردار هستند و به نوعي با وجود اين تجربيات گرانبها كه طي سالهاي دراز فعاليت و كار دلسوزانه به دست آوردهاند از سرمايههاي ملي و سرمايههاي صدا و سيما محسوب ميگردند.
ولي مشخصاً با گذشت زمان هر مديري ممكن است دچار يكنواختي يا عدم نوآوري و حتي فقدان انگيزه گردد. اين مسئله موجب ميشود كه به رغم تجربههاي بسيار زياد و دغدغههاي فراوان، تحرك و پويايي لازم وجود نداشته باشد و لذا در عرصه رقابت تنگاتنگ رسانههاي دنيا با كشورمان و نيز نيازهاي لحظه به لحظه مردم و مخاطبان به تنوع و ديناميك محتوايي و موضوعي و كيفي، اين قبيل شبكهها و كانالهاي تلويزيوني كه با مديريتهاي طولاني مدت مواجه هستند نتوانند نيازهاي مخاطبين بيشمار خود را برآورده كنند.
حتي اين موضوع را ميتوان از دل مطالبات و انتظارات و توقعات مردم هم بيرون كشاند و در يك نظر سنجي ساده هم ميتوان فهميد كه مردم هم مخالف مديريتهاي طولاني در عرصههاي مختلف رسانه ملي هستند؛ چراكه مردم با وجود تخصيص روزانه چندين ساعت از وقت فراغت خود در پاي تلويزيون ملي به خوبي يكنواختي يا بالعكس، پويايي يك شبكه را درك مينمايند و نسبت به آنها واكنش مثبت يا منفي از خود بروز ميدهند كه اين واكنشهاي مثبت به صورت گرايش و رغبت به برنامههاي يك شبكه يا در صورت واكنش منفي، رويگرداني از برنامههاي يك كانال تلويزيوني ميتواند باشد.
البته استفاده از جوانان در مديريتهاي سطوح مختلف رسانه ملي مستلزم تربيت نيروهاي شاخص و توانمند هم ميباشد و در عين حال كه شعار جوانگرايي داده ميشود ميبايستي در حوزههاي مختلف مورد نياز افراد مستعد جذب و پرورش يابند و آماده پذيرش مسئوليتهاي مهم باشند.
نكته ديگري كه نبايد از قلم بيفتد اين است كه اصل حضور يك نيروي جوان در يك ميدان حساس مديريتي خود به خود موجب تزريق نشاط و تحرك و انگيزه در آن محيط است و به طور مؤثري در افزايش نوآوري و بهرهوري و نيز افزايش راندمان كار و كيفيت كاري آن مجموعه دخيل خواهد بود.
رسانه ملي با وجود ميليونها مخاطب داخل و خارج كشور و با وجود اهميت و جايگاه فوقالعاده حساس فرهنگي، اجتماعي، سياسي خود، بيش از هميشه به جوانگرايي و حضور متعدد و متكثر جوانان در ميادين مديريتي خود نيازمند است و بيشتر از گذشته تشنه خلاقيتها و نوآوريهاي جوانان با انگيزه و سرشار از استعداد اين مرز وبوم است چراكه اين جوان است كه زبان نسل امروزي را بهتر متوجه ميشود و از نيازها و اولويتهاي جوانان امروز بيش از هركسي آگاه است و البته بيشتر از بقيه انگيزه و اميد و دغدغه فعاليت مفيد و مؤثر در راه آرمانهاي انقلاب اسلامي دارد.
اميد است رسانه ملي لباس جواني به تن خود بپوشاند و به زودي شاهد تزريق نيروهاي جوان كارآمد و توانمند زيادي در حوزههاي مختلف اين رسانه عظيم و بزرگ باشيم.
