انتخابات رياست جمهوري امريكا تمام شد و بعد از ابقاي باراك اوباما براي يك دوره چهار ساله ديگر، مسئله هستهاي ايران باز به صدر اخبار امريكا بازگشت و تنها چهار روز بعد از انتخابات شش نوامبر بود كه خبرگزاري آسوشيتدپرس، گزارشي در مورد رويكرد تازه امريكا در قبال مذاكره هستهاي با ايران را منتشر كرده است. آسوشيتدپرس در اين گزارش و به نقل از مقامات امريكايي خبر از تصميم اين كشور بر «پيشنهادهاي فراگير شامل كاهش عميقتر و سريعتر در زمينه نفت و ديگر تحريمها» در صورت قبول شروط امريكا از سوي ايران داده و حتي اگر ايران با امتيازات بيشتري موافقت كند، اين فرآيند ميتواند به «كوچك كردن تحريمها» منجر شود. شروط مورد نظر امريكا در اين گزارش بر سه محور عمده قرار دارد كه شامل؛ توقف غنيسازي اورانيوم نزديك به درجه تسليحاتي، خروج ذخاير اين دست اورانيوم به خارج از كشور و تعليق فعاليتها در تاسيسات زيرزميني فوردو ميشود.
نخستين نكته در مورد اين گزارش آسوشيتدپرس بعد از انتخاباتي بودن آن است، چراكه ميشد اين خبر در روزهاي قبل از انتخابات شش نوامبر منتشر شود، اما حساسيت بر سر پرونده هستهاي ايران و تاثير اين خبر بر انتخابات باعث شده تا يا مقامات امريكايي يا اين خبرگزاري از انتشار آن در قبل از انتخابات خودداري كنند. تيم تبليغاتي از چند ماه مانده به انتخابات در قبال پرونده هستهاي ايران نوعي رفتار منفعلانه در پيش گرفتند و حتي سعي كردند تا رويكردي سختگيرانه از خود نشان دهند تا آنكه رقيب انتخاباتي نتواند بهانهاي براي حمله به سياست هستهاي اوباما به دست آورد. اكنون كه اوباما و حاميان دموكراتش از بابت انتخابات آسوده خاطر شدهاند و چهار سال ديگر در كاخ سفيد خواهند بود، ميتوانند مسئله هستهاي ايران را بر مدار مورد نظر خود و بدون حضور رقيب سياسي پيش ببرند. همچنان كه اين گزارش نشان داده از پيش هم انتظار ميرفت، سياست اوباما همچنان ادامه مذاكره و روند ديپلماسي است و مثل چهار سال گذشته، كاخ سفيد تمايلي به گزينه نظامي ندارد، جز اينكه گاه به گاه از آن به عنوان ابزار سياسي استفاده كند. گذشته از اين، گزارش آسوشيتدپرس حاوي اين نكته است كه اوباما در يافته در روند ديپلماتيك خود حاضر به پذيرش نرمشي شود، اما مسئله اصلي اين است كه او اين نرمش را بر چه مداري انجام ميدهد و آيا همان رفتار چهار سال گذشته را ادامه خواهد داد يا تغيير قابل قبولي در اين روند ايجاد خواهد كرد؟ اوباما با وجود اينكه در چهار سال گذشته ادعا ميكرد كه ميخواهد مسئله هستهاي ايران را به نحو ديپلماتيك حل كند، اما در عمل از اصول ديپلماسي عدول ميكرد، به نحوي كه از يك سو و بدون پيشنهادهاي ايران مذاكرات را عقيم ميگذاشت و از سوي ديگر تحريمهاي متعدد و متنوع يك جانبه عليه ايران تصويب و اجرا ميكرد. به عبارت ديگر، روند ديپلماتيك اوباما رفتاري يكجانبه بود كه در اين قالب جز نقش منفعلانه از سوي ايران چيز ديگري را برنميتابيد. اميد اوباما به تاثير تحريمها بر ايران بود تا به تصور خود ايران به زانو درآمده و با انفعال تمام حاضر شود به تمام خواستههاي امريكا تن دهد. اكنون بايد ديد كه در اين گزارش آسوشيتدپرس نكتهاي تازه ديده ميشود يا اين گزارش بر مبناي همان قالب امريكايي گذشته شكل گرفته است.
گذشته از اينكه اين گزارش بر مبناي چه اهدافي منتشر شده و اينكه در آن چه سيگنالهايي از سوي امريكا فرستاده شد، بايد گفت كه همان قالب گذشته در اين گزارش نيز ديده شده و به نظر ميرسد كه امريكا حاضر نيست دست از رويكرد گذشته خود در قبال ايران بردارد. هر چند مقامات امريكايي در اين گزارش از كاهش شديدتر و عميقتر تحريمها گفتهاند، اما شروط آنها همان شروطي است كه پيش از اين نيز در مذاكرات متعدد گفته بودند و معلوم است كه ايران نميتواند اين شروط را بپذيرد. تعليق غنيسازي اورانيوم ۲۰ درصدي و خارج كردن ذخاير اين درصد از اورانيوم و تعليق كامل فردو چيز تازهاي نيست و در مقابل، اين گزارش از امتيازات امريكا جز عبارات كلي و مبهم چيز ديگر نگفته است. علاوه بر اين، از گزارش آسوشيتدپرس چنين برميآيد كه مقامات امريكايي حساب خاصي بر تحريمها و تاثير آنها باز كردهاند و همانند چهار سال گذشته تصور به زانو درآمدن ايران در برابر تحريمها را دارند. گويا اوباما و حاميان سياسي او هنوز درنيافتهاند كه ايران عزم خود را جزم كرده از حقوق هستهاي خود را به هر نحو دفاع كند و تحريم و فشار ابزار مناسبي براي گفتوگو با ايران نيست. در هر صورت، مقاومت ايران تا كنون نشان داده كه تحريم در نظر ايران چماقي از جنس هويج است كه نميتواند ايران را به تسليم در برابر زيادهخواهيهاي غرب وادار كند.
