اصطلاح روزمزد واژه غريبي نيست، اكثر كارگران ساده به خصوص شاغلان در بخش فعاليتهاي ساختماني به اين صورت كار ميكنند. روزمزدها معمولاً از هيچ مزايايي غير از حقالعمل يا حقالزحمه برخوردار نيستند و كارفرما هر وقت خواست ميتواند آنها را اخراج كند. كارگران روزمزد را ميتوان در ساعتهاي اوليه صبح سر چهارراهها يا زير پلهاي هوايي ديد كه با ابزار كارشان منتظرند تا كسي پيدا شود و نيازمند كار آنها باشد. كاري كه بيبيسي آن را به صورت كمي باكلاستر انجام و براي انتخاب عملههاي مورد نظرش آگهي داده است. از نظر اين شبكه، عملههايي ميتوانند به صورت روزمزد در BBC فعاليت كنند كه داراي شرايط ويژهاي باشند، به طور مثال: «داوطلبان بايد به زبان فارسي تسلط كامل داشته باشند و در عين حال بايد از توانايي كامل درك مطلب به زبان انگليسي نيز برخوردار باشند. شناخت عميق رويدادهاي ايران، منطقه و جهان و آگاهي از روند تحولات در وضعيت رسانهاي منطقه و خواست مخاطبان، از ديگر شرايط لازم براي كار در بخش فارسي بيبيسي است.»
بحث شناخت عميق از رويدادهاي ايران، منطقه و جهان يكي از جالبترين نكاتي است كه در اين آگهي درج شده است. به نظر اگر چنين عملهاي پيدا شود كه شناخت عميقي نسبت به شرايط ايران داشته باشد، بايد BBC وي را به عنوان سردبير خود انتخاب كند. اين شبكه در طول فعاليت خود به مراتب نشان داده است كه تحليلهايي از شرايط ايران دارد كه بيشتر شبيه يك نوع توهم است تا واقعبيني. اين شبكه آن قدر در آرزوهاي محال خود غرق شده است كه هميشه جمهوري اسلامي را در حال سقوط يا فرو رفتن در بحران فرض ميكند.
اگر كسي اخبار را فقط از طريق BBC دنبال كند، به اين نتيجه ميرسد كه هيچ روزنهاي از اميد و موفقيت در ايران نيست و در حالي كه تمام ايران را بدبختي و فلاكت پر كرده است، انگليسيها از اينكه در سايه دولت ملكه زندگي ميكنند، بسيار شادمان هستند و هيچ بحثي از استقلالطلبي مستعمرات بريتانيا مانند ايرلند شمالي و اسكاتلند، شنيده نميشود.
شايد يكي از دلايل انتخاب كارمند روزمزد داراي شناخت عميق از شرايط ايران، به دليل گافهاي قبلي اين شبكه سلطنتي باشد. BBC در ادامه شرط و شروط در مورد عملههاي روزمزد نوشته: «داوطلبان بايد از دانش و تجربه به روز در زمينه روزنامهنگاري راديويي، اينترنتي، تلويزيوني يا مطبوعاتي و همچنين مهارتهاي لازم كامپيوتري برخوردار و به تايپ فارسي مسلط باشند. تجربه كار با اينترنت و آمادگي براي فعاليت در محيطي پويا و در حال تحول نيز از ديگر شرايط موفقيت در همكاري با بخش فارسي بيبيسي است.»
اينجا هم BBC از آن شيرينزبانيهاي خاص خود را رو كرده است، يعني آمادگي براي فعاليت در محيطي پويا و در حال تحول. به نظر اين اشاره ظريف به بحث پشتپرده اين شبكه است، يعني داوطلب كار براي بيبيسي بايدآمادگي اين را داشته باشد كه هر لحظه توسط مدير شبكه يا ساير همكارانش مورد آزار و اذيت جنسي قرار بگيرد.
شاهد اين حرف هم پرونده تجاوز صادق صبا به پونه قدوسي است كه نشاندهنده اوج پويايي BBCاست. BBC براي عملههاي خود باز هم شرط گذاشته است، مثل: «برخورداري از توانايي نوشتن مطالب به زباني ساده و روشن و شيوهاي خلاق و جذاب، دقت در ترجمه و اقتباس، آشنايي با قالبهاي مختلف رسانهاي و سرعت و وقتشناسي در كار خبري از ديگر خصوصيات موردنظر است و داوطلبان بايد با استانداردها و اصول بيبيسي در مورد توليدات روزنامهنگاري آشنايي و آمادگي داشته باشند و ضوابط و ارزشهاي اين سازمان را در توليدات خود به كار گيرند» يا «داوطلبان حتماً بايد داراي پروانه كار در بريتانيا باشند و در موقع فرستادن سوابق كاري، وضعيت اقامت و اجازه كار در بريتانيا را توضيح دهند.» با اينكه درست معلوم نيست ارزشهاي BBC چه چيزي است اما ميتوان آن را به پايبندي به نظام پير سلطنتي انگلستان و ابراز علاقه به ملكه (دور از چشم وليعهد) يا پايبندي به ارزش دروغگويي كه براي BBC جزو اصول كاري است را در ميان استانداردها و ارزشهاي مورد نظر ديد. اين گونه كه BBC اعلام كرده است، تضميني براي جاي خواب عملههاي روزمزد نخواهد داشت يا براي گرفتن اقامت آنها كاري نخواهد كرد.
اين بخش شرايط كاملاً شبيه به آگهي ساندويچفروشيهاست كه يكي از مزاياي كاري خود را در گرفتن كارگر ساده، «محل خواب» اعلام ميكنند اما BBC انگار وضعيتش از يك ساندويچفروشي هم خرابتر شده است كه حتي نميتواند در بالكن شبكه، تشك و پتو براي كارگران خود مهيا كند تا شب را مجبور نباشند كنار رود تيمس بخوابند. انگليسيها از قديمالايام به خساست و گدابازي مشهور بودهاند اما اين گونه آگهي دادن نشاندهنده مسئله مهمتري به نام بحران اقتصادي اروپاست؛ بحراني كه تقريباً همه كشورهاي اروپايي را درگير خود و حيات اقتصادي بسياري از آنها را با چالش روبهرو كرده است. با آنكه شبكههايي مانندBBC وظيفه دارند هرچه بيشتر اخبار مربوط به نارضايتي مردم اروپا را سانسور و از انتشار آزادانه اخبار جلوگيري كنند، ولي بحران آنقدر بزرگ است كه خواسته يا ناخواسته آثارش را بر تمام مسائل اجتماعي كشورهايي چون انگليس گذاشته است. اما BBC سعي ميكند به همان شيوه چند قرن گذشته بر اساس سياست معروف «تفرقهانداز و حكومت كن» مسائل قوميتي و بحث اقليتها را در كشورهايي مانند ايران پررنگ جلوه دهد و اختلافات كوچك را دستمايه ايجاد جنبشهاي جدايي طلبانه كنند.
BBC براي اينكه خيال داوطلبان كار روزمزد را درباره آينده كاريشان روشن كند، در همان ابتدا شرح داده است كه صابون قراردادي شدن را به شكمشان نزنند و اعلام كرده كه براي همين كار ساده عملگي بايد آزمون كتبي و مصاحبه حضوري داشته باشند. در آخر و بعد از عبور از همه فيلترهاي ممكن، به «گزينش» خواهند رسيد. گزينش BBC را جدي بگيريد، مخصوصاً اگر صادق صبا در تيم گزينش باشد كه واقعاً مسئله جديتر از قبل ميشود، در همين راستا ميتوان از تجربيات همكاران قديميتر بيبيسي كمك گرفت، براي اين كار هم پونه قدوسي از همه موجهتر و باتجربهتر است.
پس اگر مايل به عملگي براي شبكه BBC هستيد، ميتوانيد از همين الان به بالابردن تواناييهاي خود بپردازيد و حتماً مطالعه مواردي را كه احتمال پرسيدن آنها در «گزينش» BBC وجود دارد، فراموش نكنيد. BBC هميشه آماده به خدمت گرفتن كساني است كه دوست دارند به كشور خود خيانت كنند؛ موضوعي كه منحصر به كشور ايران نميشود و ساير كشورهايي كه با روباه پير سروكار داشتهاند، وضعيت مشابه ما را درك كردهاند اما مزدوري برايBBC كاري است كه در نظر هموطنان خيانت و از ديد شبكه ملكه انگلستان چيزي بيشتر از عملگي روزمزد نيست.
