نوري مالكي، نخستوزير عراق روز دوشنبه در رأس يك هيئت بلندپايه سياسي، اقتصادي و دفاعي بغداد را به مقصد مسكو ترك كرد. در اين سفر وزراي نفت، بازرگاني، خارجه و رؤساي كميسيونهاي خارج و دفاع مجلس و همچنين رئيس هيئت سرمايهداري عراق، نوري مالكي را در اين سفر همراهي ميكنند. البته وزير دفاع عراق نيز از چند روز پيش براي تنظيم قراردادهاي دفاعي در روسيه به سرمي برد. تركيب سفر هيئت همراه نوري مالكي در سفر به روسيه؛ خود تصوير روابط جديد دو كشور را منعكس ميكند كه در حال شكلگيري است و مجموعهاي از نيازهاي متقابل در پهنه شرايط منطقهاي به آن قوام و دوام ميدهد.
در اين راستا عراق جديد در چند عرصه به روسيه نياز دارد. يكي از اين عرصهها تأمين نيازهاي دفاعي است. با توجه به اينكه ساختارهاي نظامي و امنيتي عراق در زمان اشغال اين كشور از سوي امريكا نابود شد لذا يكي از اولويتهاي اين كشور به خصوص پس از خروج نيروهاي امريكايي از اين كشور سروسامان دادن به نهادهاي نظامي و امنيتي است. در اين راستا خودداري امريكا از اجراي تعهدات خود در قبال موافقتنامههاي نظامي- كه به علت ملاحظات امنيت رژيم صهيونيستي صورت ميگيرد- موجب شده است دولت عراق به سمت روسيه گرايش پيدا كند و جاي خالي هواپيماهاي اف ۱۶ را با هواپيماهاي سوخو و ميگ روسيه پر كند. ظاهراً عراق خريد حدود ۲۰ ميليارد دلار انواع سلاحهاي پيشرفته از جمله سامانه دفاعي اس۳۰۰ را از روسيه در دستور كار قرار داده كه حدود ۴ ميليارد دلار آن به مقطع كنوني مربوط ميشود. البته در كنار نيازهاي دفاعي ميتوان به ديگر حوزههاي همكاري همچون انرژي و اقتصاد نيز اشاره كرد كه در بستر روند بازسازي كنوني اهميت مضاعف پيدا ميكند. در اين راستا دولت عراق در راستاي سياست درهاي باز از يكسو خواستار مشاركت كشورهاي مختلف در روند بازسازي عراق است تا از اين طريق به جلب سرمايهگذاري خارجي نيز بپردازد و از ديگر سو خواستار افزايش سقف توليد نفت خود است و در اين راستا در تلاش است از توان و ظرفيت همه شركتهاي نفتي صاحبنام جهان حداكثر استفاده و بهرهبرداري را به عمل آورد.
از طرف ديگر روسيه نيزدر تلاش است نيازهاي عراق جديد را به فرصتي براي جبران ناكاميها و شكستهاي خود در عراق و منطقه پس از اشغال اين كشور از سوي امريكا قرار دهد. با اشغال عراق بسياري از قراردادهاي كلاني كه رژيم بعثي صدام با روسيه در زمينههاي مختلف به امضا رسانده بود، ملغي شدند و روسيه از اين بابت متحمل خسارت هنگفتي شد ضمن اينكه از نظر سياسي نيز به تضعيف جايگاه روسيه در منطقه حساس خليج فارس و خاورميانه انجاميد. در چنين شرايطي روسيه مترصد فرصتي براي جبران خسارتهاي سياسي و اقتصادي وارده بود كه به نظر ميرسد. اين فرصت با خروج امريكا از عراق و خودداري واشنگتن از عمل به مفاد قراردادهاي دفاعي دو جانبه به خصوص در زمينه فروش هواپيماهاي اف ۱۶ فراهم شده است.
در همين حال به نظر ميرسد شكلگيري ائتلافبنديهاي جديد در منطقه به خصوص پيرامون بحران سوريه فرصتهاي تازهاي را تلاقي نيازهاي همكاري متقابل روسيه و عراق جديد فراهم كرده است چراكه در اين ائتلاف بندي جديد، دو كشور روسيه و عراق جديد در يك جبهه و در كنار هم قرار گرفتهاند و منافع و امنيتشان با يكديگر گره پيدا كرده است و از اين لحاظ ميتوان گفت شرايط منطقه نيز در سفر نوري مالكي به روسيه و رويكرد دو كشور به سمت همكاريهاي راهبردي مؤثر بوده است.
