شايد خبر كشته شدن ده ها نفر در حملات انتحاري، حملات هواپيماهاي بيسرنشين، ترورها، بمبهاي كنارجادهاي و... در افغانستان، عراق، پاكستان، سوريه، يمن و ... خبري معمولي و طبيعي جلوه شود كه چندان محل درشتنمايي و توجه و تحليل نداشته باشد، اما وقتي پس از يك دهه سكوت و آرامش تمامعيار، ناگهان از آرامترين استان كشور ساكت و كمكشمكش نظير تاجيكستان، اخباري مبني بر كشته شدن ۲۰ سرباز دولتي و تعدادي ديگر از مردان مسلح ميشنويد، مهمترين خبر در ميان اين همه اخبار كشت و كشتار منطقه باشد.
چند روز پيش ناگهان در استان زيبا و دورافتاده بدخشان در جمهوري تاجيكستان، يك مقام امنيتي كشور به نام «نظراف» كشته شد و متعاقب آن، منطقه نظيري آتشي زير خاكستر شعله ور شد. اخبار كشتار وليد واقعاً تكاندهنده بود. تاجيكستان در ابتداي استقلال از شوروي سابق، چند سال خونين را پشت سر گذراند، اما در نهايت معارضان با دولت به توافق رسيدند و حزب نهضت اسلامي تاجيكستان به رهبري مرحوم سيد عبدالله نوري توانست ۳۳ درصد كابينه را در اختيار بگيرد.
اين همزيستي مسالمتآميز تاجيكها بعدها زبانزد شد. آنها به سرعت به برادركشي خاتمه دادند، كشاورزان به مزارعشان برگشتند و سياستمداران به پشت ميزهاي كارشان و ارتش به پادگانهايش. اما تاجيكستان در ميان ملل آسياي مركزي موقعيتي بسيار مهم دارد. تنها كشور اين منطقه است كه روابط گرمي با تهران دارد، خط و فرهنگ آنها و بخش عمدهاي از تاريخشان با ما مشترك است. اين همه آنها را به شدت از ديگر همسايگان منطقهايشان متمايز ساخته است.
هنر تاجيكها آن بودكه در منطقهاي سرشار از بحران و با همسايگاني نظير افغانستان كه هر روز شاهد آشوب و جنگي تازه است، نظم و امنيت خود را با سربلندي حفظ كردند. اين درگيري ها نشان ميدهد دستاني در كارند تا بار ديگر دولت را مقابل مردم قرار داده و بخشهاي دورافتاده مرزي اين سرزمين را كه با مناطقي مشابه در افغانستان هممرزند، به آشوب بكشد. رفت و آمد در دو سوي مرز ميان تاجيكها و افغانها در اين منطقه بسيار آسان است. در سمت افغاني بدخشان، انواع باندهاي مواد مخدر فعالند. سلاح به وفور در دست همه هست و بخشهايي از آن محل تردد نيروهاي القاعده و طالبان است. همه اينها براي تاجيكستان مهم است. دولت مركزي ناگهان فشار شديدي آورد كه مردم بومي را خلع سلاح كند كه جنگ آغاز شد. از آنجا كه اين ناحيه دورافتاده جغرافيايي بسيار استعداد آغاز و تداوم كشمكش پايانناپذير را دارد، بجاست كه طرفين از خود خويشتنداري نشان داده و دولت به مردم خود اعتماد داشته باشد. مبادا به همين سادگي پاي بيگانگان فرصتطلب به آنجا باز شود كه اگر شد راندنشان، زمان، پول و خون زيادي را هدر خواهد داد.
