مهمترين وظيفه رسانه ملي چيست؟ وقتي تلويزيون و راديو نام و نشان ملي را بر پيشاني خود حك ميكنند، مهمترين اصل نشاندهنده ملي بودنشان چيست؟ به طور حتم براي اين سؤال پاسخهاي بسيار متعددي ميتوان يافت از جمله اينكه اصلاً رسانهاي كه ما در كشورمان آن را ملي ميناميم چندان هم ملي نيست كه اين نگاه بدبينانه به قضيه است اما نگاه خوشبينانه اين است كه در سالهاي اخير راديو و تلويزيون ما دارند به سمتي حركت ميكنند كه براي هر طيف و گروهي از بينندگان برنامه مفيد داشته باشند.
اين موضوع و نگاه جامعتر نسبت به برنامهسازي حتي اگر تحت تأثير موج شبكههاي ماهوارهاي و رقابت رسانهاي براي از دست ندادن مخاطبان هم باشد راه بسيار بهتري نسبت به گذشته است و حداقل در مسير تبديل شدن به يك رسانه ملي تمامعيار گام برداشته است؛ گامي كه بدون شك ديگر نميتوان به چند شبكه خاص تلويزيون براي تحقق آن تكيه كرد و همانقدر كه در دنياي امروز رقباي رسانهاي زياد شدهاند، به همان ميزان نيز بايد شاهد نوآوري باشيم و يكي از مصاديق نوگرايي در عرصه برنامهسازي ايجاد شبكههاي جديد و تخصصي در تلويزيون و راديو است، بنابراين در اين گام جديدي كه راديو و تلويزيون براي تبديل شدن به يك رسانه ملي فراگير برداشته است، نبايد از نقش شبكههاي تازه تأسيس نيز غافل شد؛ شبكههايي كه شايد در كوتاهمدت نتوانسته باشند تمام آن اهداف مورد نظر از راهاندازي را پاسخگو باشند اما به طور حتم در بلندمدت نقطه عطفي در افزايش ضريب مخاطبان رسانه ملي خواهند شد، به عنوان مثال راهاندازي شبكههاي موضوعي و تخصصي نظير نمايش، ورزش، پويانمايي، آي فيلم و حتي آي موسيقي ميتواند تنوع را به آنتن سيما تزريق كند و به مخاطب هدف نيز اين موضوع را يادآوري كند كه اگر دنبال سرگرمي و برنامههاي مفيد و مفرح ميگردد، ميتواند به آنتن داخلي اعتماد كند.
اما يكي از شبكههاي تلويزيوني كه در يكي دو سال اخير جهشي خارج از تصور داشته شبكه آموزش بوده است؛ شبكهاي كه حتي تا دو سال قبل مخاطبان تلويزيون تصوري ديگر از آن داشتند و به سبب نوع برنامههايش همه از آن به عنوان جايگزيني براي يادگيري مسائل كمك درسي ياد ميكردند اما تحولي كه از دو سال قبل و به خصوص از سال گذشته در اين شبكه آغاز شد، نشانگر اين است كه اگر هدفگذاري صحيح و مناسبي براي يك شبكه حتي كممخاطب در نظر گرفته شود، ميتوان به مرور زمان با شبكههاي ديگر به رقابت پرداخت.
بدون شك رشد سطح كمي و كيفي شبكه آموزش از بسياري ديگر از شبكههاي حتي قديميتر هم در يكسال گذشته بيشتر بوده است. شبكه آموزش در يكي دو سال گذشته با يك مطالعه اصولي به خوبي توانسته نياز مخاطبان سيما را شناسايي كند و در نتيجه برنامههايي را روي آنتن ببرد كه امروز برخي از آنها جزو پرمخاطبترين و محبوبترين برنامههاي سيماست. صبحي ديگر، راديو هفت، مشاعره، گلآموز و... تنها بخشي از برنامههاي شبكه آموزش هستند كه روي آنتن رفتن آنها حاصل همان مطالعه جامع و نيازسنجي است و اين روزها شاهد پخش برنامههاي جديدي در اين شبكه هستيم كه به نظر ميرسد تجربه موفق برنامههاي گذشته در موفقيت آنها ميتواند تأثيرگذار باشد. يكي از جديدترين برنامههايي كه اين روزها از شبكه آموزش در حال پخش است و جايش در رسانه ملي بسيار خالي بود، برنامه آموزشمحور «خلاقيت و معماري» است كه براي اولين بار روي آنتن يكي از شبكههاي سيما رفته است.
موضوع اصلي اين برنامه داشتن يك خلاقيت و نگاه معمارانه نسبت به محيط اطراف است و اينكه اين نگاه معمارانه را چگونه با مهارتهاي اسكيس تلفيق كنيم و يك طرح معمارانه به وجود بياوريم، هدف اصلي اين مجموعه مستند به حساب ميآيد. يكي از نكات برجسته اين برنامه آموزشهاي اسكيس است. اسكيس شكل طراحي اوليه ساختمانها و بناهاي معماري است و چون خيلي از مشكلات دانشجويان معماري به عدمآشنايي و نداشتن مهارتهاي اسكيس برميگردد، اين برنامه در واقع به نوعي به خلاقيت در معماري و اسكيس در كنار هم ميپردازد. موضوعي كه باعث ميشود تا تماشاي اين قبيل برنامهها براي مخاطب جذاب باشد، تازگي آنهاست چرا كه رسانه ملي تا پيش از «خلاقيت و معماري» هيچ تجربه مشابهي در زمينه آموزش معماري به عنوان رشتهاي كه طرفداران پرشماري در ايران دارد، نداشته است و ساخت و پخش اين قبيل برنامهها اصطلاحا ميتواند مخاطبان خاموش را جذب تلويزيون كند؛ مخاطباني كه نگاهي متفاوتتر نسبت به عامه مردم به يك برنامه جذاب دارند و همه جذابيت را در برنامههاي كمدي يا سريالهاي طنز و ملودرام خلاصه نميكنند.
بدون شك اين برنامه شروعي تازه براي معرفي رشتهاي است كه علاقهمندان بسيار زيادي در بين جوانان دارد و در صورت تداوم ميتواند با پر كردن نقاط ضعف خود از مجموعه فعلي نيز تأثيرگذاري بيشتري داشته باشد و به عنوان يك مجموعه مستند آموزشي مرجع در رسانه ملي شناخته شود كه كار شبكه آموزش به عنوان متولي روي آنتن بردن برنامههاي آموزش محور واقعاً قابل تحسين و اميد است تا در آينده شاهد امتداد ساخت اينگونه برنامهها حتي در زمينههاي ديگر باشيم.
