هوا رو به تاريكي ميرود كه به اصفهان ميرسيم. ما از تهران آمدهايم و ديگري از مشهد، آن يكي از قم و شايد همسايههاي اتاق كناري از سيستان. دانشگاه صنعتي اين شهر قرار است طي دو روز آينده ميزبان اولين همانديشي گروههاي جهادي طلاب سراسر كشور باشد. اين يعني آمدن هر جهادگر از يك جاي كشور، يعني شش ساعت راهي كه ما از تهران آمدهايم در برابر مسير آن طلبه تبريزي يا آن روحاني مشهدي چيزي نيست كه بخواهيم دم از خستگي بزنيم. هرچند اين طلاب، جهادگرند و بارها حضور در مناطق محروم عادتشان داده چطور با خستگي راه و فعاليت و سفر كنار بيايند.
گروه كوچك ما براي پوشش خبري اين مراسم به جمع جهادگران طلبه و روحاني اضافه شده است.
مسئول گروه خبر ميدهد كه مراسم افتتاحيه صبح روز بعد در همين دانشگاه برگزار ميشود. دانشگاه صنعتي اصفهان خودش به اندازه يك شهر است و آنقدر فضا و ساختمان دارد كه پذيراي هر مراسمي باشد، اما اين مكان وسيع و مملو از درخت نيز در برابر گرماي هواي اصفهان حرفي براي گفتن ندارد. يك جهادگر از روستاهاي محروم سيستان و گرماي طاقتفرسايشان ميگويد. اينجا، در جمع جهادگران راحت نميشود حرف از شرايط سخت زد. شايد خيلي پرحرف نباشند، اما خاطرات هركدامشان مملو از مطالبي شنيدني است كه براي ما اهالي شهرهاي بزرگ، ناشنيده به شمار ميآيند. دير وقت است و صبح فردا، روز كاري فشردهاي در پيش داريم.
هشتاد و يك نفر! روز بعد پياده به طرف سالن همايش حركت ميكنيم. وسعت دانشگاه صنعتي اصفهان گيجكننده است. حين راه فرصتي پيش ميآيد تا با حجتالاسلام حسن مرادي، دبير اولين همانديشي گروههاي جهادي طلاب سراسر كشور همكلام شويم. او از حضور ۸۰ جهادگر از گروههاي جهادي طلاب سراسر كشور در اين همانديشي خبر ميدهد كه از قرار با خودش كه يكي از فعالان عرصه جهادي است، ميشوند ۸۱ نفر.
مرادي اين هشتاد نفر را نماينده ۴۰ گروه فعال جهادي طلاب معرفي ميكند و ميگويد: گروههاي جهادي طلاب حدود ۱۰سال است كه فعاليتهاي جهادي خود را آغاز كردهاند. در كل چيزي حدود ۸۵ گروه جهادي در سراسر كشور داريم كه شركتكنندگان اين همانديشي از ميان فعالترين اين گروهها دعوت شدهاند.
طبق گفته مرادي قرار است در اين همانديشي هفت كارگروه آموزش، فرهنگي، مديريت و آسيبشناسي، اطلاع رساني، سازندگي، اعزام و بانوان، مسائل و مشكلات گروههاي جهادي را مطرح كرده و ماحصل اين جلسات را همراه با پيشنهادهايي كه براي پيشبرد امور دارند، ارائه دهند.
مابقي صحبتهاي دبير اولين همانديشي گروههاي جهادي طلاب سراسر كشور را به مراسم افتتاحيه موكول ميكنيم چراكه بعد از قرائت قرآن و پخش سرود ملي، باز اين مرادي است كه به عنوان اولين سخنران اندكي درخصوص روند و اهداف همايش صحبت ميكند. سخنران بعدي حجتالاسلام عليزاده، رئيس سازمان بسيج طلاب و روحانيون كشور است كه طي سخناني ميگويد: اردوهاي جهادي فرصتي ملموس براي شناخت اقشار مختلف مردم است و همچنين از اين مسير طلاب جهادگر ميتوانند تبليغ عملي در سيره علما و بزرگان را تجربه كنند و به آن جامه عمل بپوشانند.
روي هم رفته مراسم افتتاحيه خيلي طول نميكشد و طلاب جهادگر براي تشكيل كارگروههايشان آماده ميشوند، اما حضور سردار خراساني، رئيس سازمان بسيج سازندگي جلوه خاصي به اين مراسم ميبخشد و قرار ميشود او به همراه حجتالاسلام عليزاده و طلاب جهادگر براي افتتاح نمايشگاه «مناديان جهاد» به بخش ديگري از فضاي دانشگاه بروند. ما هم همراهشان ميشويم تا چكيدهاي از تلاشها و فعاليتهاي جهادگران را در قالب عكسها، تابلوها و فيلم و كتاب شاهد باشيم.
از جنگل تا ميدر عليا! نمايشگاه مناديان جهاد تنها يك نمايشگاه نيست، چراكه در اينجا با مجموعهاي از ناگفتههاي طلاب جهادگر روبهرو ميشويم و به بهانه بازديد از غرفههايشان دقايقي پاي صحبتهايشان مينشينيم. اين گفتوشنود گاه ما را تا منطقه جنگلي از توابع استان خراسان رضوي ميبرد تا با پديدههاي شوم فرهنگي چون فرار از خانه و خودسوزي برخي از جوانان آشنا شويم و گاه به ميدر عليا در استان ايلام برويم كه راه دسترسي ندارد و جهادگري كه بخواهد خودش را به آنجا برساند با مشقات بسياري روبهرو ميشود.
غرفه مركز مطالعات راهبردي و حركتهاي جهادي و همچنين غرفه دفتر مطالعات طلاب جهادي هر دو يك مكان را به خود اختصاص دادهاند تا به قول هادي قاسمي مسئول اين غرفه در كنار ۱۵ عنوان كتاب آموزشي، مديريتي، عمراني، فرهنگي و. . . گزارشهاي عملكرد همايشها و مراسمهاي بچههاي جهادي همانند گزارشي از بشاگرد تا قلعه گنج را در قالب جزواتي عرضه كنند.
اين غرفه اولين بخش نمايشگاه به شمار ميرود كه براي لحظاتي جمع بازديدكنندگان را با ارائهاي از گزارش عملكرد خود مشغول ميسازد. اما درست در كنار اين بخش، با غرفه گروه جهادي، فرهنگي «عباد» آشنا ميشويم كه گويي در خراسان جنوبي فعاليتميكنند. محسن داوودآبادي به عنوان مسئول غرفه درخصوص فعاليتهاي «عباد» ميگويد: مرزهاي اين استان از معدود مناطق مرزي شيعهنشين كشورمان است، اما به دليل سختي عبور و مرور و دوري از مراكز، مردم اين مناطق با مشكلات مادي و معنوي بسياري دست و پنجه نرم ميكنند. چنانچه خيلي مواقع با بومياني مواجه ميشديم كه حتي تصور درستي از يك روحاني و عملكرد او نداشتند!
طبق گفته داوودآبادي هرچند با چهار تا پنج سال فعاليت گروه جهادي عباد، اكنون وضعيت فرهنگي و حتي عمراني مناطق مرزي استان خراسان جنوبي بهبود يافته است، اما همچنان مشكل دسترسي سخت به اينگونه مناطق عاملي است كه باعث شده بچههاي اين گروه براي پيگيري مسائل فرهنگي و گاه عمراني، دست به ابتكارات جالبي بزنند. طرح منبر تلفني يكي از اينگونه ابتكارات است كه مسئول غرفه عباد در توضيح ميگويد: چون طلبههاي جهادگر براي حضور مداوم و مستمر در برخي از مناطق با مشكلات متعددي روبهرو هستند ما بر آن شديم تا با برقراري تماس تلفني هر طلبهاي جلسات هفتگي خود را از پشت گوشي دنبال كند.
طرح نهضت كتابخواني، برگزاري اعتكاف به صورت ارسال گروههاي معتكف به مناطق محروم و. . . از ديگر طرحهاي گروه جهادي، فرهنگي عباد به شمار ميرود. گروه جهادي نسيم وصال مهر كه در استان ايلام فعاليت ميكند، غرفه ديگري از اين نمايشگاه را به خود اختصاص داده است. عيسي رستي از اعضاي اين گروه و همچنين از مسئولان غرفه، عمدهترين مشكل برخي از مناطق محروم استان ايلام را هجمه گروهها و نحلههاي مختلف فكري ميداند كه تلاشهاي طلاب اين گروه در راستاي مقابله با چنين هجمههايي است.
رستي در ادامه ميگويد: امور فرهنگي عمده فعاليتهاي ما را شامل ميشود كه براي اين منظور پنج ايستگاه فرهنگي در سطح استان داريم. جهادگران طلبه و روحاني از اين پايگاهها در مناسبهاي مختلف به مناطق محروم اعزام ميشوند و غير از آن سعي ميكنيم طي سال در يك يا دو نوبت كودكان و نوجوانان مناطق محروم را در اردوهاي فرهنگي و تفريحي شركت دهيم.
طبق گفته رستي، ۴۵ طلبه گروه جهادي نسيم وصال مهر در طول هشت سال فعاليت رسمي و غيررسمي خود، تاكنون در مناطق بسياري از استان ايلام حضور مستمر يافتهاند و از اين رهگذر، روستاهايي چون ميدرعليا، پيامن سفلي و. . . از بسياري از محروميتهاي فرهنگي رهايي يافتهاند. چنانچه اين طلبه جهادگر با نشان دادن تصاوير چنين روستاهايي به ما ميگويد: برخي از مناطق چنان در فقر و محروميت فرهنگي و مذهبي به سر ميبردند كه در يك روستا متوجه شديم تا زمان حضور ما تمامي خطبههاي عقدشان اشتباه بوده و به اين ترتيب مجدداً خطبههاي عقد زوجين را خوانديم، اما خوشبختانه اكنون با اقدامات بچههاي طلبه جهادي چنين مناطقي در وضعيت به مراتب بهتري به سر ميبرند.
محمد موسيزاده و رضا بهجتيپور دو طلبه گروه جهادي ديگري هستند كه حوزه فعاليتشان در خراسان رضوي است. اين گروه كه شروع كارشان را در فهرج كرمان به عنوان يكي از مناطق محروم رقم زدهاند، رفته رفته با انجام كارهاي عمراني و فرهنگي، به صورت توأمان، توانستهاند حوزه كاريشان را گسترش بدهند. موسيزاده درخصوص فعاليتهايشان ميگويد: گروه ما از همان ابتدا سعي كرده است در كنار كارهاي فرهنگي دست به اقدامات عمراني نيز بزند و ساخت خانههاي عالم در برخي از روستاها از اين جمله به شمار ميرود.
بحث خودسوزي برخي از جوانان در بخشي به نام جنگل، يكي از معضلات فرهنگي بود كه اين دو طلبه جهادگر آن را طرح ميكنند و بهجتيپور در توضيح ميگويد: متأسفانه مسائلي چون فقر فرهنگي و مالي، بعضاً باعث ميشد تا برخي از جوانان از خانه و خانواده خود گريزان بشوند و با برخوردن به بنبست دست به خودكشي بزنند. به همين خاطر ما با ارتباطگيري با مشاوراني مجرب در شهر مشهد، براي دادن مشاوره تخصصي به آنها تلاش كردهايم كه تاكنون در موارد بسياري موفق بودهايم. چنانچه اكنون آمار اينگونه حركتهاي تأسفبرانگيز كاهش يافته است.
ماكتي از درختي كه نماد شهداي طلبه به شمار ميآيد، در بخشي از نمايشگاه به چشم ميخورد. ميوههاي اين درخت انبوهي از سربندههاي رنگارنگ هستند كه خانم حميده عباسي، يكي از خواهران طلبه جهادگر گروه شهيد هاشمينژاد مشهد توضيحاتي از آن را ارائه ميدهد و در مورد فوايد حضور خانمهاي طلبه در گروههاي جهادي ميگويد: مسلماً در برخي از مناطق كه بافت سنتي دارند، حضور يك طلبه خانم ميتواند باعث جلب اعتماد مردم و به خصوص خانمها شود. به خصوص در مناطقي از استان خراسان كه متأسفانه شاهد ازدواج خانمها در سنين بسيار پاييني هستيم، يك خواهر طلبه جهادگر با ايجاد ارتباط با چنين بانواني كمك شاياني در رفع برخي از محروميتهاي فرهنگي او به عمل ميآورد.
۹۱، سال اردوهاي جهادي طلاب پس از پايان بازديد از نمايشگاه در حالي كه طلاب جهادگر براي تشكيل كارگروههاي خود عازم اماكن مورد نظر ميشوند، فرصتي پيش ميآيد تا با سردار خراساني به گفتوگو بپردازيم. رئيس سازمان بسيج سازندگي درخصوص علت برگزاري اولين همانديشي گروههاي جهادي طلاب در سال جاري ميگويد: بسيج سازندگي در دهههايي كه پشت سرگذاشت سعي در تثبيت اقدامات خود و معرفي شدن به عنوان جايگزين جهاد سازندگي را داشت. در اين مدت احياي حركتهاي جهادي يكي از اقدامات ما به شمار ميرفت كه سعي كرديم آن را در قشر دانشجويي نهادينه كنيم و با معرفي اين الگو به ساير اقشار، حركتهاي جهادي را در آن اقشار تكثير كنيم.
وي ميافزايد: البته اين طور نبود كه در اين مدت در ساير اقشار گروههاي جهادي نداشتيم، اما از آنجايي كه به كار كيفي اعتقاد داريم هدف ما توسعه آن گروهها نبود و بيشتر به دنبال الگوسازي اردوهاي جهادي بوديم. به همين خاطر طي پنج سال گذشته الگوسازي در محيط دانشگاهي و تثبيت اردوهاي جهادي در سراسر كشور را مدنظر داشتيم.
خراساني در ادامه بيان ميدارد: اما برگزاري اين همايش در سال جاري نشاندهنده يك نقطه عطف است تا امسال شاهد توسعه كمي و كيفي اردوهاي جهادي طلاب و دانشآموزان باشيم.
وي در پاسخ به سؤال چگونگي ارزيابي گروههاي جهادي طلاب در مقايسه با ساير گروههاي جهادي ميگويد: هرچند گروههاي جهادي طلاب از نظر كمي به پاي گروههاي دانشجويي نميرسند، اما از لحاظ كار كيفي اگر بيشتر نباشند كمتر نيستند. حركت اين گروهها اگر حمايت بشود و هوشمندانه مديريت شود، نتايج درخشاني در پي داشته و مثالي از خيرالدنيا و خيرالاخره ميشود .
روز دوم، جمعبندي روز دوم همانديشي، روز اختتاميه و البته جمعبندي نشست كارگروههاست. صبح دوباره به سالن همايش برميگرديم تا نمايندگان كارگروهها گزارشي از ماحصل جلسات خود را در قالب طرحها و پيشنهادها ارائه دهند. گارگروه بانوان، آموزش، فرهنگي، عمراني و سازندگي و. . .
با وجود گفتوگوهايي كه روز قبل با جهادگران داشتيم، گزارش نمايندگان كارگروهها برايمان جلوه ديگري يافته است. هر كدام به نوبت دقايقي را پشت تريبون قرار ميگيرند تا در نهايت نوبت به سخنران ويژه اختتاميه، يعني سردار خراساني برسد. او كه خود اهل اصفهان است براي لحظاتي از علماي به نام اين شهر براي روحانيون و طلاب سخن ميگويد و سپس درخصوص برگزاري اولين همانديشي گروههاي جهادي طلاب سراسر كشور ميگويد: پيشنهاد ما به طلاب جهادگر اين است كه ضمن استفاده از تجربيات مشترك ساير گروهها، در اينگونه همانديشيها به صورت آزاد و بيپرده به مسائل خاص گروه خود بپردازند.
خراساني درخصوص اهداف مدنظر اين همانديشي نيز بيان ميدارد: يكي از اهدافي كه بايد تعقيب شود بيان خدمات طلاب جهادگر است كه در تمامي عرصهها چه در دوران دفاع مقدس و چه سازندگي مناطق محروم پيشرو بودهاند. اين عزيزان هميشه در شرايط سخت موفق عمل كردهاند و لذا انتظار ما از طلاب جهادگر نيز نه خطشكني بلكه بنبستشكني در عرصههاي جهادي و سازندگي است.
انسجام، الگوسازي و كيفيتسازي از ديگر اهدافي است كه رئيس سازمان بسيج سازندگي با برشمردن آنها درخصوص كيفيتسازي ميگويد: عمل گروههاي جهادي طلاب بايد كيفي باشد و از كثرتگرايي پرهيز كنند. چراكه انتظار از يك طلبه كار كيفي است و اين عزيزان بايد به تعدد اقدامات بسنده نكنند. وي همچنين اظهار ميدارد: گروههاي جهادي طلاب بايد در عرصههاي مختلفي چون تبليغي، آموزشي، عمراني، علمي و... وارد عمل شوند. وي ميافزايد: بايد سعي كنيم تا در اردوهاي جهادي فضاي دفاع مقدس را احيا كنيم، چراكه شركت در اردوهاي جهادي شبيهترين حركتها به حضور رزمندگان در جبهههاست.
پيشنهاد ارائه شناسنامه گروههاي جهادي طلاب قسمت ديگري از سخنان سردار خراساني را شامل ميشود كه ضمن اشاره به آنها بخش پاياني صحبتهايش را به آسيبشناسي گروههاي جهادي طلاب نظير عدم سياهنمايي و غلبه جاذبه بر دافعه اختصاص ميدهد. پايان سخنان سردار خراساني پاياني بر اولين همانديشي گروههاي جهادي طلاب سراسر كشور است. طبق گفته حجتالاسلام مرادي تجربيات جمعآوري شده در اين همانديشي قرار است ماده آموزشي طرح رسم هجرتي شود كه قرار است آبان ماه با حضور ۴۰۰ طلبه جهادگر برگزار شود. طرحي كه در ادامه اين همانديشي به كيفيت بخشي آموزشها و متعاقب آن حضور پررنگتر طلاب در اردوها و كارهاي جهادي منجر خواهد شد. اين يعني تداوم مسير سازندگي مادي و معنوي ايران اسلامي كه اكنون با برنامهريزي خاصي در بسيج مستضعفين تعقيب ميشود. . .
رودخانه سازندگي از درياي پرفيض انقلاب اسلامي نشأت گرفته و به همه جاي ايران اسلامي و حتي ساير كشورهاي مستضعف مسلمان انشعاب يافته است. راه همچنان ادامه دارد و اكنون دست طلبه جهادگر با قدرت بيشتري جهادگر دانشجو را در اهتزار پرچم سازندگي ياري خواهد كرد.
