نشست بينالمللي ژنو براي حل بحران سوريه روز گذشته با وجود خوشبينيهاي اوليه، در سايه اختلافات جدي انگليس و روسيه گرفتار شد، نشستي كه البته سايه غيبت سوريه و ايران هم بر آن سنگيني ميكرد.
به گزارش جوان، نشست بينالمللي حل بحران سوريه روز گذشته با حضور وزراي خارجه پنج عضو دايم شوراي امنيت، برخي همسايگان سوريه و نمايندگان سازمانهاي بينالمللي و البته بدون حضور نمايندگان ايران و سوريه، در حالي برگزارشد كه مذاكرات روز جمعه هيلاري كلينتون و سرگئي لاوروف، وزيران خارجه امريكا و روسيه در سن پترزبورگ، بارقه هايي از احتمال برون رفت از بحران را در آسمان سوريه پديدار كرده بود.
لاوروف روز جمعه بعد از ملاقات با كلينتون در سن پترزبورگ گفته بود:« ما فردا در ژنو شانس خيلي خوبي براي يافتن يك زمينه مشترك داريم. من نوعي تغيير در موضع هيلاري كلينتون احساس كردم. هيچ خبري از اولتيماتوم نبود و هيچ حرفي در اين درباره به ميان نيامد كه توافق بر سر سندي كه ما در ژنو مورد بحث قرار خواهيم كرد، وجود ندارد.» اين سخنان لاوروف، به خصوص آنجايي كه گفت «نوعي تغيير در موضع هيلاري كلينتون احساس كردم» در شامگاه اجلاس ژنو موجي از خوشبيني به وجود آورد، تاجايي كه برخي منابع خبري گزارش كردند كه طرف امريكايي قبول كرده كه بشار اسد تا دو سال در قدرت بماند.
مسكو و لندن صحنه گردان ژنو
با اين حال، مذاكرات عصر ديروز وزراي خارجه غربي با روسيه وچين در ژنو خيلي زود نشان داد كه شكاف بين طرفين گسترده تر از آن است كه در نشست ژنو احتمال توافق بين طرفين وجود داشته باشد، آن هم در غيبت طرف دولت سوريه به عنوان يك طرف اصلي و ايران كه قدرت اقناعي گستردهاي بر طرف سوري دارد. نكته قابل توجه نشست ديروز اين بود كه صحنه گردان اصلي اختلافات نه روسيه و امريكا، بلكه روسيه و انگليس بودند.
بر اساس گزارشي كه آسوشيتدپرس عصر ديروز آن را منتشر كرد، اختلافات بر سر جمله بندي متن سند نهايي اجلاس ژنو بين روسيه وانگليس بالاگرفت، سندي كه در آن بر ايجاد يك حكومت انتقالي وحدت ملي با اختيارات كامل تأكيد شده بود كه برخي اعضاي حكومت بشار اسد و همچنين گروههاي معارض و ديگر گروههاي سوري را در برميگرفت. اين حكومت انتقالي بر روند نوشتن يك قانون اساسي جديد و برگزاري انتخابات نظارت ميكند.
طرف غربي اين متن را به صورتي تهيه كرده بود كه سرنوشت شخص بشار اسد در آن مشخص نشده بود و به همين خاطر طرف روس با آن مخالفت كرد. مخالفت روسها از همان عصر روز جمعه نمايان شد و وزارت امور خارجه روسيه بعد از ملاقات لاوروف با كلينتون با انتشار بيانيهاي اعلام كرد: روسيه موضع اصولي خود را در قبال مسئله سوريه تغيير نميدهد و مسكو همچنان بر تعيين سرنوشت سوريه توسط مردم اين كشور تأكيد دارد.
در بيانيه روز جمعه وزارت امور خارجه روسيه خاطرنشان شده است: اين موضع روسيه در قبال مسائل سوريه در بيانيه مشترك سران روسيه و امريكا در نشست اخير گروه ۲۰ در شهر لوسكابوس مكزيك نيز ثبت شده است. وزير امور خارجه روسيه عصر جمعه بعد از ديدار با همتاي تونسي خود نيز تأكيد كرد عواقب هرنوع ماجراجويي عليه سوريه به مراتب فاجعهآميزتر از اقدامات نظامي در ليبي بوده و كشورهاي عضو ناتو هم تمايلي به تكرار سناريوي ليبي ندارند.
موضع روسيه كه در مذاكرات ديروز ژنو نيز ادامه پيدا كرد، با واكنش انگليس روبهرو شد و ويليام هيگ در سخنراني خود در اين نشست، تأكيد كرد كه بشار اسد و متحدين همراه او نبايد روند انتقالي را رهبري كنند و حسابرسي در مقابل جنايتها بايد بخشي از اين روند باشد. هيگ با اشاره مستقيم به اختلاف با طرف روس گفت: «گامهايي كه ما امروز در اينجا موافق آن هستيم و در اين زمينه من با همكار روس خودم، سرگئي لاوروف مخالفم، نيازمند تأييد شوراي امنيت به شكل فصل هفتم منشور است. بدون چنين گامهايي و بدون چشم انداز تنبيههاي غير اجباري، فشار معتبر اندكي بر رژيم سوريه و ساير طرفها وارد خواهد شد تا روش خودشان را تغيير دهند. »
هيگ پيش از شروع نشست ژنو در پشت درهاي بسته نيز مذاكرات را «بسيار سخت» توصيف كرده بود. ويليام هيگ به خبرنگاران گفته بود: با توجه به مخالفت روسيه و چين با ديدگاه ما، دستيابي به تفاهم در اين زمينه سخت مينمايد. با پكن و مسكو به تفاهمي در اين زمينه دست نيافتيم و ترديد دارم كه بتوان به دستاوردي دست يافت.
هشدار عنان
نماينده سازمان ملل متحد براي حل بحران سوريه ديروز در آستانه نشست ژنو هشدار داد كه شكست نشست ژنو خشونت در سوريه را به نقطه غيرقابل بازگشت ميرساند. به گزارش خبرگزاري مهر، كوفي عنان در گفتوگو با روزنامه «لوتان» سوئيس نسبت به شكست نشست ژنو درباره سوريه هشدار داد و اعلام كرد كه اين اقدام خشونتها در سوريه را به نقطه غيرقابل بازگشت خواهد رساند.
وي با بيان اين مطلب افزود: اگر تمامي شركت كنندگان در نشست ژنو بر اساس شرايط موجود گام بردارند ما ميتوانيم خشونت در سوريه را متوقف كنيم و وارد وادي صلح شويم. عنان در ادامه گفت: اما اگر مذاكرات در نشست ژنو كه براي نخستين بار وزيران خارجه پنج كشور عضو دائم شوراي امنيت در آن حضور دارند با شكست مواجه شود خشونتها در سوريه به نقطه غيرقابل بازگشت خواهد رسيد. نماينده ويژه سازمان ملل متحد براي حل بحران سوريه خاطرنشان كرد: اكنون وقت آن است تمامي كساني كه به نوعي تاثيرگذار هستند و همه كساني كه در قبال امنيت و صلح جهاني مسئوليت پذير هستند به خاطر صلح رفتار مثبتي داشته باشند.
استقرار تانكهاي سوريه در مرز تركيه
مذاكرات ژنو ديروز در حالي ادامه پيدا كرد كه خبرهايي هم در مورد اقدام متقابل دمشق و اعزام نظاميان سوري به مرز تركيه منتشر شد.
به گزارش خبرگزاري مهر، خبر اعزام نظاميان سوريه به مرز با تركيه پس از آن منتشر ميشود كه در هفته گذشته خبرهاي متعددي درباره اعزام و استقرار نظاميان و تجهيزات نظامي تركيه در مرز با سوريه منتشر شده بود. در همين رابطه روزنامه تودي زمان به نقل از شورشيان سوري مينويسد: سوريه در حدود ۱۷۰ تانك را به استان شمالي ادلب در نزديكي مرز تركيه اعزام كرده است. پيش از اين هم روزنامه هاآرتص خبري درباره اعزام تانكهاي ارتش تركيه به مرز با سوريه منتشر كرده بود. به نوشته تودي زمان، تانكهاي سوريه در نزديكي روستاي مسلميه در شمال شرقي ادلب كه فقط۳۰ كيلومتر با مرز تركيه فاصله دارد هستند.
