شايد يكي از بهترين نمونههاي يك برنامه مفيد و كپسولي در رسانه ملي برنامه «دوربين هفت» باشد كه از شبكه آموزش سيما روي آنتن ميرود. مجموعه برنامه «دوربين هفت» متشكل از يكسري مستند ساده گزارشي است كه به صورت شبانه در بازه زماني قبل از برنامه راديو هفت از شبكه آموزش سيما پخش ميشود.
در اين قبيل مستندهاي گزارشي، وفادار بودن به اقتضائات كار ژورناليستي يعني به روز بودن و ارزش خبري داشتن، حرف اول را ميزند كه خوشبختانه در توليد اين مجموعه نيز مورد توجه قرار گرفته است. به عنوان نمونه، يك قسمت از برنامه كه در آستانه عيد سعيد قربان پخش شد، به مسئله بهداشت دام به طور كامل اختصاص داشت و به مراسم قرباني كردن گوسفند به مناسبت بازگشت زائران خانه خدا مربوط ميشد.
موضوع محوري اين قسمت، ضرورت خريداري دام از مراكز معتبر و داراي مجوز بود، يكي به دليل بهداشت دام و حصول اطمينان از سلامت جسمي و مراقبت درست هنگام پرورش دام و ديگر اينكه برخي فروشندگان غيرمجاز از طريق افزايش كاذب وزن دام در لحظه فروش، اقدام به كلاهبرداري از مشتريان ميكنند، حال آنكه در اين مراكز، كنترل به خصوصي در اينباره انجام ميشود و خريدار ميتواند دام را به قيمت واقعي خريداري كند.
دوربين هفت اما مجموعه برنامه مستقلي است كه بنا دارد هر بار دوربين رسانه را به ميان مردم برده، درباره موضوعات روز با آنها به گفتوگو بپردازد و از اين طريق، در جهت رفع نياز مخاطبان ايفاي نقش كند. آنچه اين برنامه را از نمونههاي مشابه متمايز ميكند، اين است كه دوربين هفت بدون هيچ پيشفرض و گزينش و سانسوري ـ كه برخاسته از گرايش سياسي يا اجتماعي خاصي باشد - با شهروندان گفتوگو ميكند و تمايل دارد تريبوني براي شنيدن حرفهاي مردم باشد نه اينكه از اين قبيل مصاحبهها القاي نظري خاص به مخاطب را مدنظر داشته باشد، البته برنامه دوربين هفت بينقص و استاندارد نيست اما با توجه به تعدد قسمتهاي آن و كم بودن زمان توليد هر قسمت، ساختار قابل قبولي دارد و حتيالامكان سعي دارد شكل و شمايلي متفاوت با ديگر گزارشهاي خبري سيما داشته باشد.
اين ويژگي در كنار استقلال برنامه از مجلههاي تلويزيوني، مجموعه دوربين هفت را برنامهاي شايان توجه كرده كه مخاطب ميتواند با صرف زمان اندكي در شبانهروز با آن همراه شود و بسان مطالعه يك صفحه يا ستون خواندني روزنامه از آن بهره برده و از زماني كه صرف اين همراهي كرده پشيمان نشود. ويژگي ديگر اين برنامه، تدوين مناسب نماهاي تصويربرداري شده است، به طوريكه با مدت زمان كوتاه برنامه مطابقت داشته باشد. مثلاً به جاي اينكه مصاحبهكننده يك پرسش كليشهاي و تكراري را از يكايك مصاحبهشوندگان بپرسد و سپس پاسخ آنها شنيده شود، يك بار اين پرسش پخش و در دفعات بعدي پاسخ شهروندان به اين سؤال واحد دنبال ميشود، آن هم نه به صورتي كه همه يك معنا را با الفاظ مختلف تكرار كنند بلكه تدوين پاسخها به گونهاي است كه اعتماد مخاطب را به برنامه جلب و خيال او را از بابت دستكاري نشدن پاسخها مطمئن ميكند. شايد يكي از اشكالات برنامه دوربين هفت، بهره گرفتن از راوي يا مجري گزارشگر باشد كه در مستندهاي گزارشي عاملي مؤثر در جذب مخاطب و درگير كردن او با موضوع مورد بررسي به شمار ميآيد.
به طور كلي آن دسته از مستندهاي گزارشي كه از زاويه ديد يك شخصيت تلويزيوني به خصوص ارائه ميشوند، تأثير بيشتري در بيننده بر جا ميگذارند تا برنامههاي اينچنيني كه به نظر ميرسد از ديد ارگان رسمي صدا و سيما روايت ميشوند. مخاطب تلويزيون ترجيح ميدهد با زاويه ديد برنامهاي كه ميبيند آشنايي داشته باشد و
بر مبناي ويژگيهاي شخصيتي فرد آشنايي كه برنامه از منظر او روايت ميشود، با اثر مواجه شود. چنانكه امروزه شاهديم، برخي خبرنگاران و گزارشگران خبر تلويزيون تبديل به شخصيتهايي مشهور شدهاند كه مخاطب بيشتر علاقهمند است گزارشهاي خبري آنها را دنبال كند تا گزارشهايي را كه با عنوان «تهيه شده در گروه خبر سيما» توليد و ارائه ميشوند.
