طناب بر گردن دايره بسته آموزش!

محمدحسين جعفريان

نسل من در روزگار دانش‌آموزي، معدل ۱۷ را تا حدي مناسب و حتي عالي براي درس خواندن مي‌دانست. طي دهه اخير و به ويژه با ظهور مدارس غير انتفاعي، اين حد ارتقا يافته و شما نيز اگر فرزنداني داريد يا در ميان آشنايان و بستگان با دانش‌آموزي مواجه مي‌شويد كه همه معدل‌هاي ۱۹ و ۲۰ دارند، اين در حالي است كه درس‌ها سخت‌تر شده و حواشي آن بيشتر، اما كيفيت آموزش ارتقا يافته است. مدارس غير انتفاعي نقش بلاانكاري در اين ماجرا داشته و دارند، اما با انبوه كلاس‌هاي تقويتي، جز درس و درس و درس، دنياي ديگري براي دانش‌آموزان باقي نمي‌گذارند. در ازاي دريافت شهريه‌هاي كلان، آنها از فرزندان شما ماشين‌هايي مي‌سازند كه به عالي‌ترين شكل، مواد كتاب‌هاي درسي را آموخته و با نمرات عالي از امتحانات مربوطه فارغ مي‌شوند. 

اين شيوه افراطي سبب شده تا در يك پروسه رقابت و چشم و هم‌چشمي خانواده‌ها هر روز به مدارس غيرانتفاعي با شهريه‌هاي بيشتر و شيوه‌هاي سختگيرانه‌تر رو بياورند. تكاليف آنقدر زياد و آزار دهنده‌اند كه نسل دانش‌آموزان موجود، كمتر فرصت تفريح، كتابخواني و ديگر امور مورد نياز در اين سن و سال را دارند. خانواده‌ها نيز براساس يك پيمان نانوشته،‌تمام موفقيت و پيشرفت فرزندان را در اخذ نمرات و معدل عالي مي‌دانند و بس. 

اين رويه از نسل موجود، جواناني ساخته كه جز كتب درسي، فرصت تجربه هيچ فضاي ديگري ندارند و لذا خلاقيت و ابداع در آنها به شدت سركوب شده و از بين رفته است. چندي قبل خبر تكان‌دهنده‌اي در صفحات حوادث توجه همه را به خود جلب كرد: مدتي پيش، مرگ مشكوك پسري ۱۱ ساله به مأموران كلانتري وليعصر در تهران گزارش شد. آنهادر محل حاضر شده و با جسد پسر بچه‌اي روبه‌رو شدند كه خود را حلق‌آويز كرده بود. در كنار جسد اين پسربچه نامه‌اي به خط وي يافتند كه دليل خودكشي‌اش را سختي درس‌ها و فشارهاي بي‌حد وارده اعلام كرده بود. 

اين اتفاق زنگ خطري است تا آموزش و پرورش در اين رويه افراطي تجديد نظر كند و راهي براي بازگرداندن شادابي و طراوت به دانش‌آموزان در مدارس مختلف بيابد. بايد فرهنگ كتابخواني، نمايش و ديدن فيلم، تربيت‌بدني و فعاليت‌هاي جنبي در مدارس كشور توسعه يابد و به دانش‌آموزان و خانواده‌هاي آنان تفهيم شود كه يگانه راه ادامه حيات و كسب موفقيت در زندگي روزمره، گرفتن معدل ۲۰ نيست. نبايد فشار مستقيم و غير مستقيم والدين و معلمان بر دانش‌آموز چنان باشد كه او را براي خلاص شدن از آنچه در اطرافش مي‌گذرد تا پاي خودكشي و از بين بردن خود بكشاند. 

تمام ما كه با آن معدل‌ها درس خوانديم به مدارج مورد نظر رسيديم و قريب به اتفاق آن نسل امروز چرخه‌هاي مهم علمي و اجتماعي و سياسي كشور را مي‌چرخاند. گرفتن يك نمره معمولي در هر درس پايان جهان نيست. خانواده‌ها بايد تلاش كنند ديگر قابليت‌هاي فرزندان‌شان را نيز شناسايي كرده و زمينه رشد آنها را فراهم كنند، طوري كه آنها بدانند محكوم به درس و مشق و معدل ۲۰ نيستند و راه‌هاي پيشرفت ديگري نيز هست!