به گزارش «جوان آنلاين» زماني كه مرتضي آويني سالهاي عمرش را در جبهههاي جنگ به ساخت مستند «روايت فتح» ميپرداخت، فكرش را هم نميكرد كه عدهاي به دليل سلايق شخصي روايت فتحش را پيش از روي آنتن رفتن، قلع و قمع كنند، اما همانها پس از هجرت هميشگياش در لواي دوستي در هر سمينار و گردهمايي پشت تريبون ميروند و از او سخن به ميان ميآورند.
دوستان و همكاراني كه حدود يك دهه از سالهاي زندگي شان را در همكاري با اين فيلمساز شهيد گذراندهاند، در گفتوگو با «جوان» از زواياي پنهاني از زندگي و كار او گفتهاند كه انگار تا به حال هيچ گاه و در هيچ كدام از مصاحبهها و گزارشهاي پيشين در باره شهيد نيامده است.
طالبزاده: آويني ذات تكرارنشدني سينما بود ۱۹ سال از شهادت مرتضي آويني ميگذرد اما جاي منتقد و ايدئولوگي مانند او در عرصه سينما همچنان خالي است و انگار سينماي ما در اين بازه زماني طولاني نتوانسته چنين شخصيتي را بازتوليد كند. نادر طالبزاده فيلمسازي كه سالهاي سال با شهيد آويني همكار بوده است، در اين باره به «جوان» ميگويد: شهيد آويني يك استثنا بود. او نه تنها در عرصه سينما بلكه در انقلاب اسلامي، تفكر و فلسفه شيعه، تبليغ انقلاب اسلامي و دفاع مقدس حضور بسيار مؤثري داشت. آويني تاريخ هنر و فلسفه غرب و شرق را ميدانست و به همين دليل در عرصه سينما نظراتي داد كه ديگر تكرار نشد و قرار هم نيست انساني در حد و اندازه ايشان دوباره بازتوليد شود. اين افراد يگانه هستند و هر چه زمان بگذرد، ارزش آنها بيشتر ميشود. تبيين شجاعانه انقلاب اسلامي در كنار شناخت همه جانبه از تشيع زماني كه در روحيه هنرمند حاضر تبلور پيدا كرد، آويني را به ذاتي تكرار نشدني تبديل كرد.
تلويزيونيهايي كه آويني را بايكوت كرده بودند، الان آوينيآويني ميكنند طالبزاده با اشاره به همكاري هايش با آويني اظهار داشت: من از سالها پيش از اتمام جنگ تحميلي تا زمان شهادت، افتخار همكاري با او را داشتم و دو مجموعه خارج از كشور با نام «ساعت ۲۵» كه در ۱۰ قسمت در امريكا توليد شد و مجموعه ۱۰ قسمتي ديگري با نام «خنجر و شقايق» كه به مسائل جنگ بوسني و هرزگوين ميپرداخت. سر پروژه «خنجر و شقايق» يك مشكلاتي ميان صدا وسيما و شهيد آويني به وجود آمد كه منجر به سانسور اين سريال و حذف صداي ايشان از فيلم شد. در آن زمان مديران صدا وسيما هيچ گاه از شهيد آويني مصاحبه نكردند. همان مديران اما پس از شهادت او با تغيير رويه ۱۸۰ درجهاي شروع كردند به آوينيآويني كردن!
آويني؛ منتقدي يگانه وي در خصوص تأثيرگذاري آويني افزود: تأثير آويني بيشتر بر جواناني بود كه انقلاب اسلامي را درك كردهاند. كتاب آيينه جادو و ساير كتابهايي كه در خصوص نقد سينماي معاصر آن زمان انجام دادند، از منحصر به فردترين آثاري بوده است كه هنوز هم شبيه به آنها را نداريم.
برخي كه دم از آويني ميزنند، زمان حيات سمتش نميرفتند طالبزاده با اشاره به اينكه شهيد آويني در زمان حيات ديده نشده بود، ادامه داد: شايد حكمتي بود كه ايشان پس از شهادت شناخته شود. خيلي از افرادي كه در اين سالها دم از آويني ميزنند كساني هستند كه در دوره حياتش اصلاً به طرفش نميرفتند. خيلي از واكنشهايي كه پس از مرگ به ايشان شد، در چارچوب فرصتطلبي بود.
اگر آويني به سينماي داستاني ميرفت، اين ژانر متحول ميشد رضا برجي، عكاس و مستندساز جنگ كه سالهاي سال در پروژه روايت فتح و ساير آثار آويني همراهش بود در گفتوگو با «جوان» درباره جايگاه آويني در سينماي كشور گفت: شهيد آويني در سينماي داستاني كشور هيچ نقشي نداشت و مستند كار ميكرد و از منظر يك منتقد به سينماي داستاني نگاه ميكرد. اگر آويني به سمت سينماي داستاني ميرفت، سينماي ايران با يك تحول بنيادين روبهرو ميشد و اگر اين اتفاق ميافتاد براي بسياري از سؤالاتي كه امروز با آن روبهروييم، پاسخ داشتيم.
عكسي كه نشريه آويني را بست برجي در خصوص عكسي كه باعث توقيف نشريه شهيد آويني شده بود، اظهار كرد: آن عكس جوان بوسنيايي بود با موهاي بلند و عينك ريبن و سربند جهاد، الله اكبر كه من گرفته بودم. مسئولان ارشاد آن زمان انتشار اين عكس را تهاجم فرهنگي تلقي كرده بودند. شهيد آويني در پاسخ به آنها گفت، اين الله اكبر تهاجم فرهنگي ماست نه آن عينك ريبن!
كساني كه ۶ ماه هم با آويني نبودند ۲۰ سال است سخنگوي او هستند احمدرضا معتمدي كارگردان و نويسنده سينما در گفتوگو با «جوان» از افرادي ميگويد كه حتي شش ماه هم با شهيد آويني همكار نبودهاند اما اين روزها چنان مرتضي مرتضي ميكنند كه انگار از بدو كودكي در كنار شهيد آويني بزرگ شدهاند. معتمدي تأكيد ميكند: من ۱۰ سال با آويني همنشين و همكار بودم اما اين روزها كساني كه حتي شش ماه هم با ايشان همكار نبودهاند، ۲۰ سالي است كه سخنگوي ايشان شدهاند.
فضا آشفتهتر از اين است كه امثال ما درباره آويني حرف بزنيم وي با اظهار ناراحتي در اين خصوص افزود: بهتر است همين افراد كه ۲۰ سال است آويني را مال خود كردهاند و در هر سميناري حضور پيدا ميكنند و درباره ايشان سخنراني ميكنند، از اين پس هم به جاي امثال ما درباره ايشان صحبت كنند. فضا آشفته تر از اين است كه امثال ما بخواهيم درباره آويني حرف بزنيم. گفتني است مراسم سالگرد شهيد آويني از سوي بنياد روايت فتح از ساعت ۱۵ تا ۱۷ امروز در تالار وحدت برگزار ميشود و طي آن براي اولين بار قسمت هايي از مجموعه توليدات شهيد آويني كه از آخرين و جديدترين توليدات بنياد روايت فتح و متكي بر آخرين تصاوير گرفته شده توسط شهيد آويني است، فيلمي به نمايش درميآيد.
