طيف بيماريهاي نواحي گوش و حلق بسيار گسترده است و البته شايع. اگر به اطرافيان خود دقت كرده باشيد ميتوانيد به اين نتيجه برسيدكه خيلي از آنها در طول زندگي خود به يكي يا چندين نوع از بيماريهاي مربوطه مبتلا شدهاند. حال با توجه به گستردگي و شيوع بالاي اين بيماريها به سراغ دكتر فرشيد محبوبيراد، متخصص گوش و حلق و بيني رفتيم و در گفتوگويي راههاي درمان اين بيماريها را از وي جويا شديم.
يكي از بيماريهاي شايع گوش «وزوز»است. در مورد وزوز گوش توضيح دهيد و بگوئيد به چه علت رخ مي دهد؟ وزوز گوش يا tinnitus از لحاظ توانايي درك و احساس آن توسط فرد معاينهكننده به دو گروه عيني( subjective) و غيرعيني(objective) تقسيم ميشود، بدين معنا كه در وزوزهاي عيني جدا از خود بيمار پزشك هم ميتواند به وسيله «گوشي پزشكي» يا «اتواسكوپ» صداي وزوز را بشنود اما وزوزهاي غيرعيني اينطور نيست و پزشك توانايي درك و شنيدن وزوز را ندارد و تنها خود بيمار است كه آن را احساس ميكند. حالا هر كدام از وزوزهاي عيني و غيرعيني به دو گروه «ضرباندار» و «غيرضرباندار» تقسيم ميشوند كه گروه دوم يعني وزوزهاي غيرضرباندار تقريباً هميشه غيرعيني هستند يعني فقط توسط خود فرد درك ميشوند.
منظورتان از وزوز گوش ضرباندار و غيرضرباندار چيست؟ منظور از وزوز گوش ضرباندار اين است كه بيمار صداي وزوز را هماهنگ با صداي قلبش ميشنود. صداي وزوز گوشهاي غيرضرباندار نيز مانند صداي باد و قطار است كه در گوش بيمار ميپيچد. مبتلايان به وزوز گوش ضرباندار اكثر اوقات به كمشنوايي مبتلا ميشوند اما گاهي ممكن است اين بيماري با شنوايي زياد هم رخ بدهد. بايد توجه داشت كه بيماريهايي چون «اتواسكلروز»، «منير» و «كاهش شنوايي» به علت سر و صداي بلند نيز وزوز ايجاد ميكنند.
براي درمان فردي كه به وزوز گوش مبتلاست چه راهحلي را پيشنهاد ميكنيد؟
در ابتدا بايد از بيمار نوار گوش گرفته شود و سپس به نوع، شدت و يكطرفه يا دو طرفه بودن آن توجه كرد. براي وزوز گوشهاي غيرعيني و غيرضرباندار درمان دارويي وجود ندارد و فقط براي برخي از بيماران كه در اثر اين عارضه دچار بيخوابي ميشوند ميتوان داروي «آلپرازولام Alprazolome» يا «سيناريزين Cinarizin» تجويز كرد. اين داروها در درمان اين بيماري نقش ندارند و فقط آرامبخش هستند جهت كاهش عوارض و اذيتهاي ناشي از وزوز گوش. براي درمان لازم است كه اين افر اد از مصرف نمك، شكلات، كافئين و پنير پرهيز كنند، از محيطهاي پرسر و صدا دوري كرده و از مولدهاي صدايي كه پهناي فركانس آنها بين MH ۸۰۰۰-۱۰۰ است استفاده كنند. وزوز گوشهاي ضرباندار- اغلب به دليل مشكلات عروقي سروگردن رخ ميدهند كه معمولاً با ضربان قلب در گوش هماهنگي دارند كه در اين صورت به بررسي ناحيه سروگردن نياز است. يعني بايد تومورهاي عروقي گردن و تومورهاي گوش مورد بررسي، آزمايش و معاينه قرار بگيرند. البته در مواردي كه وزوز گوش با ضربان قلب هماهنگي نداشته باشد ميتوان عوارض ناشي از حاملگي، آنمي (كمخوني)، فشار خون، انقباض عضلات كام، استفاده از داروهاي مختلف مانند «ورپاميل» و «انالابريل» و پركاري تيروئيد توجه كرد.
گفته ميشود كه عفونت گوش ميتواند منجر به پارگي پرده گوش شود. عفونت گوش چرا و چگونه ايجاد ميشود؟
عفونت گوش ۸۰ درصد مواقع در تابستانها و به ويژه در محيطهاي گرم و مرطوب رخ ميدهد و علت آن اين است كه در اين مواقع وضعيت طبيعي محيط كانال گوش تغيير ميكند. از عوامل مستعدكننده آن ميتوان به شنا كردن، آسيب به كانال گوش توسط خود فرد هنگام استفاده از گوش پاككن جهت تميز كردن يا رفع خارش گوش، استفاده از سمعك و انسداد آناتوميكي مجراي گوش اشاره كرد.
براي درمان عفونت گوش به چه نكاتي بايد توجه كرد؟
بيماران و پزشكان بايد توجه داشته باشند كه راههاي درمان عفونت گوش خارجي استفاده از داروهاي موضعي و جلوگيري از ورود آب به گوش است و جز در موارد خاص نبايد از آنتيبيوتيكهاي خوراكي و تزريقي استفاده كرد چون اين دو در بهبود عفونت گوش خارجي تأثيري ندارند. نكته قابل توجه ديگر اين است كه در افراد با پارگي پرده گوش، بيمار بايد در تمام زندگياش مانع رسيدن آب به داخل گوش خود شود. براي انجام اين كار بيمار ميتواند هنگام حمام كردن از پنبهاي كه با وازلين چرب شده است استفاده و سپس براي خشك كردن از سشوار استفاده كند. از قطرههايي كه بدين منظور مورد استفاده قرار ميگيرند ميتوان به «سيپروفلوكساسين»، «بتامتازون»، «استيك اسيد» و «هيدروكورتيزون» اشاره كرد.
در مواردي كه عفونت گوش خارجي به دليل حساسيت ايجاد ميشود راههاي درمان عبارتند از:
۱- پرهيز از داروهاي ايجاد كننده حساسيت ۲- تميز نگه داشتن گوش ۳- جلوگيري از ورود آب به گوش
افرادي هم كه ديابت دارند و تحت شيمي درماني هستند يا بيماراني كه دچار نقص ايمني در سيستم بدنشان شدهاند بايد در صورت ابتلا به عفونت گوش و با صلاحديد پزشك، تحت درمان توأم قطرههاي گوش و آنتي بيوتيك قرار بگيرند.
درد گوش نشان دهنده چه نوع بيمارياست؟
درد گوش يكي ديگر از دلايلي است كه بيماران جهت درمان آن به پزشك مراجعه ميكنند و متأسفانه اصرار زيادي به مصرف آنتي بيوتيك دارند. در مواردي كه بيمار به علت درد گوش به پزشك مراجعه ميكند پرده و كانال گوش بايد مورد معاينه قرار بگيرد. اگر در طول معاينه عفونت و التهاب در گوش ديده شد ميتوان علت را مشكلات دنداني يا يك بيماري مفصلي به نام(tmjoint disorder ) دانست و يا ممكن است اين درد از ناحيه گردن نشأت گرفته باشد. در اين موارد راه درمان استفاده از غذاي نرم و داروهاي ضد التهاب و درد مثل gelofen است و نيازي به مصرف آنتيبيوتيك نيست. يكي ديگر از دلايل درد يا گرفتگي گوش در كودكان عفونت گوش مياني است كه در صورت عدم تشخيص و درمان مناسب ممكن است پس از درد شديد، ناگهان ترشحي از گوش بيمار خارج شود كه اين ترشح در حقيقت نشان دهنده پارگي پرده گوش يا com است.عفونت گوش مياني به سه دسته حاد، تحت حاد و مزمن تقسيم ميشود. اگر عفونت گوش كمتر از سه هفته طول بكشد به آن حاد، اگر بين ۳ هفته تا ۳ ماه طول بكشد تحت حاد و اگر بيش از سه ماه طول بكشد به آن مزمن ميگويند. در بيشتر موارد، عفونتهاي گوش مياني حاد هستند كه در كودكان كمتر از سه سال اتفاق ميافتد.
گرفتگي گوش چطور رخ ميدهد؟
همان طور كه ميدانيد يكي از دلايل گرفتگي گوش جمع شدن ترشحات است. يك دليل ديگر آن بيماري منيراست چون از شايعترين علائم اين بيماري گرفتگي گوش است. دليل ديگر التهاباتي است كه باعث گرفته شدن شيپوراستاش ميشود و بيمار بايد براي رفع آن دارو مصرف كند. در افراد بالاي ۴۰ سال كه سيگار و الكل مصرف ميكنند ممكن است تومورهاي ناحيه «ناز و فارنكس» باعث گرفتگي شيپوراستاش و در نهايت گرفتگي گوش شوند. براي پي بردن به اين قضيه بهترين راه انجام «آندوسكوپي» از محلهاي مورد نظر است.
چرا در بعضي افراد گرفتگي گوش در فصول خاصي اتفاق ميافتد؟
دليل آن «آلرژي» است كه باعث تحريك و بسته شدن شيپوراستاش و در نهايت گرفتگي گوش ميشود. در مورد گرفتگي بيني بايد توجه داشت كه پوليپهاي بيني، بارداري، كم كاري تيروئيد و مصرف برخي از داروها (به ويژه قطره فنيل افرين كه اگر بيش از هفت روز مصرف شود نتيجه عكس ميدهد و باعث گرفتگي مزمن بيني ميشود) هم ميتوانند منجر به بروز اين مشكل شوند.
جراحي لوزه و لوزه سوم از شايعترين بيماريهايي هستند كه توسط متخصصان گوش و حلق و بيني انجام مي شود. دليل آن را چه ميدانيد؟
شايد يكي از دلايلش اصرار خانوادهها و دليل ديگرش تشخيص اشتباه پزشك باشد. همه انسانها از كودكي لوزه و لوزه سوم دارند و اين بدان معنا نيست كه فرد حتماً بايد تحت عمل جراحي قرار بگيرد. زماني كه شش بار در سال يا چهار بار در شش ماه يك نوع عفونت باكتريال به نام «استربتوكوك گروه B» در لوزهها ايجاد شود يا فرد خرخرهاي شديدي داشته باشد نياز به عمل جراحي احساس ميشود در غير اين صورت بايد در ابتدا بيمار را تحت درمان دارويي قرار داد. البته اگر بهبودي حاصل نشد عمل جراحي گزينه بعدي است. درمان لوزه سوم (آدنوئيد) هم به همين نحو است يعني در ابتدا بايد درمان دارويي را انجام داد و اگر نتيجهاي حاصل نشد به سراغ عمل جراحي برويم به خصوص در آدنوئيدهايي كه باعث سينوزيت تكرار شونده، كاهش شنوايي و بستهشدن شيپوراستاش ميشوند بايد سه بار به وسيله اسپري و آنتيبيوتيك درمان را انجام داد و اگر بيمار خوب نشد به سراغ عمل جراحي برويم (به خصوص در بچهها).
سؤالي كه اين روزها خيلي مطرح مي شود اين است كه «آيا استفاده از تلفن همراه در ايجاد كم شنوايي و يا وزوزگوش مؤثر است يا خير؟» بفرماييد آنچه كه در مورد تأثيرات منفي تلفنهاي همراه در رسانهها به انواع مختلف مطرح ميشود تا چه حد توجيه علمي دارند و به قولي اثبات شدهاند؟
طبق آخرين مطالعات، بررسيها و آزمايشات، تأثير تلفن همراه در ايجاد وزوزگوش و كمصدايي به اثبات نرسيده اما باز هم در تمامي مقالات توصيه ميشود كه به صورت طولاني مدت از تلفن همراه استفاده نشود.
