تاكنون خبرهاي زيادي در مورد نخلستانهاي خوزستان و خرماي مرغوب و شيرين اين ديار شنيدهايم، از غم بيآبي و كاهش بارندگي و تشنگي نخلستانها گرفته تا عواملي كه موجب فروش نرفتن خرماي اين استان شده و نخلهاي بلند قامت آن را به كام نابودي كشانده است. از زحمت توليدكنندگان اين محصول كه در ازاي تلاش بيوقفهشان درآمد چنداني عايدشان نميشود و از صادرات گونههاي مختلف خرماي اين استان كه هر سال ركورد خوبي را در ميان اقلام خشكبار صادراتي به خارج از كشور به خود اختصاص ميدهد اما انگار امسال ارقام و آمار متفاوتي در اين خصوص گزارش شده است.
ارقام با هم جور نيست
در حال حاضر از ۱۰۰ ميليون اصله نخل موجود در جهان، حدود ۲۰ ميليون اصله در ايران است كه از اين تعداد نخل، سالانه ۹۰۰ هزار تن خرما برداشت شده و پس از استفاده مقداري از آن در مصارف گوناگون (خوراكي، صنايع تبديلي، خوراك دام و ضايعات) حدود ۱۵۰ هزار تن از اين محصول به خارج از كشور صادر ميشود.
در سالهاي اخير، استان خوزستان با توليد سالانه ۱۶۰ هزار تن خرما و صادرات ۶۰ هزار تن از اين ميزان جزو بزرگترين توليدكنندگان خرماي مرغوب و باكيفيت در سطح كشور محسوب ميشود كه هر ساله آمار و ارقام قابل توجهي در توليد و صادرات را از آن خود ميسازد! ارقامي كه البته امسال از سوي مسئولان مختلف تا حدودي متناقض و نامتناسب به نظر ميرسد تا آنجا كه در كنار صحبت از خاك خوردن انبوه خرما در انبارها از افزايش ميزان صادرات و ارزآوري ميليون دلاري سخن به ميان ميآيد!
چندي پيش حسين رئيسي، رئيس اتحاديه صادركنندگان خشكبار خوزستان از افزايش ۱۳ درصدي صادرات خرما در نيمه نخست سال جاري نسبت به زمان مشابه سال گذشته خبر داد و گفت: در اين مدت بيش از ۲۶ هزار تن خرما به ارزش ۳۹ ميليون دلار به كشورهاي استراليا، كانادا، ليتواني و حاشيه خليجفارس صادر شده كه اين ميزان در مقايسه با سال گذشته از نظر ارزشي بيش از ۱۰ درصد و از نظر وزني حدود هشت درصد افزايش يافته است.
اين در حالي است كه بين صحبتهاي رئيس اين اتحاديه و نايب رئيس آن تفاوت آمار گزارش شده از زمين تا آسمان است! چراكه يعقوب خضري، نايب رئيس اتحاديه صادركنندگان خشكبار خوزستان از كاهش ۹۰ درصدي ميزان صادرات خرما در سال جاري نسبت به سال گذشته خبر داده و با بحراني خواندن اين وضعيت از ادامه اين روند احساس نگراني كرده است!
خضري با اشاره به اينكه در حال حاضر مقدار زيادي خرما در انبارها تلنبار شده و در معرض نابودي است به خبرنگار «جوان» گفت: از شهريورماه سال جاري ميزان خرماي برداشت شده از نخلهاي خوزستان حدود ۶۰ هزار تن بوده كه از اين ميزان فقط ۱۰ درصد آن صادر شده است در حالي كه در سالهاي گذشته ۸۵ تا ۹۰ درصد اين ميزان به خارج از كشور صادر ميشد!
وي ادامه داد: در حال حاضر به دليل مشكلات و موانع بسيار و عدم حمايت دولت، خرما روي دست توليدكنندگان آن مانده و اگر اين روال ادامه يابد ضربه جبرانناپذيري به اين صنعت زده خواهد شد!
بنا به گفته رئيسي، استان خوزستان با ميانگين صادرات سالانه ۵۰ تا ۶۰ هزار تن خرما، مقام نخست صادرات اين محصول را داراست اما خضري معتقد است، خوزستان در توليد حرف اول را ميزند اما در صادرات در سطح پاييني است و براي رسيدن به حد مطلوب بايد به زيرساختها توجه عميق و ويژهاي شود.
دست آنور آبيها به خرماي خوزستان نميرسد!
هر ساله ميزان قابل توجهي از خرماي خوزستان به استراليا، اروپا و كانادا صادر ميشود اما به دليل وجود بحرانهاي مالي در اين كشورها، صادرات خرماي خوزستان بسيار كاهش يافته است. خضري با اظهار جملات فوق افزود: وجود بحران مالي در اين كشورها باعث شده قدرت خريد مردم آن كاهش يابد و مشتريان خارجي برخلاف گذشته رغبتي براي خريد اين محصول نداشته باشند. وي ادامه داد: از طرفي ميزان هزينههاي توليد در داخل كشور افزايش يافته و نميتوان بين مصرفكننده و فروشنده توازن ايجاد كرد.
نايب رئيس اتحاديه صادركنندگان خشكبار خوزستان بالا بودن ريسك صادركننده و عدم برگشت و وصول ارز حاصل از صادرات را يكي از عمده مشكلات بازار صادرات خرما دانست و گفت: آشفتگي بازار ارز صادركنندگان را دچار مشكل كرده و آنها نميدانند با چه قيمتي محصول خود را بفروشند! خضري جاي حمايتهاي دولت در اين خصوص را خالي دانست و افزود: هزينه تمام شده توليد خرما و ملزومات بستهبندي آن بسيار بالاست و با قيمت جهاني همخواني نداشته و ايجاد رقابت در اين عرصه را غيرممكن ميسازد!
مشكلات اساسيتر از اين حرفهاست!
با وجود اينكه ۹۰ درصد توليدات نخلستانهاي خوزستان جنبه خوراكي داشته و ميتواند سهم مناسبي از بازارهاي خارجي را به خود اختصاص دهد، اما متأسفانه به دليل وجود مشكلات زيرساختي و اساسي و موانعي از قبيل نبود انبار مناسب با حجم كافي، عدم استفاده از جلسههاي استاندارد به سبب نداشتن نقدينگي، نگهداري محصول در فضاي باز و ناديده گرفتن مشكلات صادركنندگان، محصول اين استان آنگونه كه بايد به رشد و سودآوري نرسيده است. پايين بودن دانش فني توليدكنندگان خرما، پايين بودن كيفيت خرماي توليدي به دليل مشكلات آبياري و برداشت محصول و عدم برگزاري دورههاي آموزشي براي كارگاههاي توليدي خرما از جمله مشكلاتي است كه اتحاديه صادركنندگان خشكبار خوزستان به عنوان عوامل مانع توسعه صادرات اين محصول بيان ميكند. همچنين عدم سرمايهگذاري در سطح كلان و بالا بودن هزينههاي توليد خرما و بالا بودن سود وامهاي بانكي كارگاههاي توليدي خرما و عدم توجيه اقتصادي توليد اين محصول از جمله موانع ديگري است كه صادركنندگان خرما را با مشكل جدي روبهرو ميسازد.
خبري از بستههاي حمايتي نيست كه نيست!
عدم حمايت دولت براي توسعه زيرساختها و تبديل شيوه سنتي به شيوه مكانيزه و عدم برگشت پول صادركنندگان، مانع به روز شدن بستهبندي و فرآوري اين صنعت شده كه در صورت ادامه اين روند، خوزستان سهم صادرات خرماي خود را از دست خواهد داد.
اينجاست كه جاي خالي حمايتهاي دولتي به وضوح احساس ميشود! خضري با اشاره به اينكه تاكنون دولت درخصوص ارائه بستههاي حمايتي واحدهاي توليدي اقدامي نكرده است، گفت: دولت و مسئولان متولي بايد به طور جدي و سريع فكري اساسي براي حل اين معضل كنند تا خرماي خوزستان بتواند جايگاه واقعي خود را در بازارهاي داخلي و خارجي بيابد!
