مجموعههای تاریخی و فرهنگی همچون شناسنامه، نشانگر هویت تاریخی و ملی هر منطقه و کشوری به شمار می آیند كه فقدان آنها غیرقابل جبران است.آثار فرهنگی و تاریخی تنها برای بازدید و گذران اوقات فراغت و آموزش، كاربرد ندارند بلكه اینگونه اماكن، محل مناسبی هستند برای حفاظت و حراست علمی از نفایس بیبدیل هنری و اسناد، مدارك و اشیای تاریخی و فرهنگی كه امروز، در دسترس ما قرار گرفتهاند.
متاسفانه چند وقتیست که اخبار خوبی از آثار و اماکن تاریخی و فرهنگی استان آذربایجان شرقی به گوش نمی رسد و چنین استنباط می شود که مسوولان امر با شانه خالی کردن از مسوولیت های محوله به آنها شرایط به وجود آمده را به گردن دیگری می اندازند.
***
قصه تکراری اعتبارات
خانه امیر ارشد مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان ورزقان، روستای اوخارا واقع شده. این اثر در تاریخ ۱ آذر ۱۳۷۸ با شمارهٔ ثبت ۲۵۲۲ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
با وجود اینکه مرمت خانه امیر ارشد از سال ۷۸ آغاز شده، ولی به علت عدم اختصاص اعتبار مناسب به این بنا که به صورت مقطعی و موقتی بوده، بهسازی آن هنوز به اتمام نرسیده است.
تراب محمدی مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان در این رابطه گفت: اعتبارات برای مرمت این بنا سالانه تعلق میگرفت امااکنون سه سال است که اعتباری اختصاص نیافته و فعالیت مرمتی در آن انجام نمیشود.
قابل ذکر است، خانه امیر ارشد ساختمانی دو طبقه بوده که طبقه دوم آن سالها پیش تخریب شده و تنها طبقه همکف باقی مانده بود که مطابق با عکسها و فریمهای موجود مرمت آن در دستور کار اداره کل میراث فرهنگی استان قرار گرفت.
محمدی با اشاره به مرمتهای موردنیاز باقی مانده خانه امیر ارشد، خاطرنشان کرد: محوطهسازی بنا نیمه کاره و بخشی از نازککاری ساختمان و رنگ آمیزی ناقص باقی مانده است. در همین راستا، مرمت سردرب ساختمان، اجرای تاسیسات داخلی مانند رادیاتورها و موتورخانه، نصب شیرآلات و آبرسانی به مجموعه که در حال حاضر کنتور آن از سوی آب منطقهای ورزقان در خانه نصب نشده، از دیگر اقدامات مرمتی باقی مانده در این خانه تاریخی به شمار میرود که برای اجرای عملیات بازسازی باقی مانده، مبلغی بالغ بر یک میلیارد ریال اعتبار موردنیاز است.
به عقیده کارشناسان با توجه به اینکه ورزقان یک منطقه ییلاقی است و فصل کاری در آن از اردیبهشت آغاز میشود، اگر اعتبارات موردنیاز به این خانه اختصاص یابد، میتوان امیدوار شد که مرمت این بنا طی هفت ماه، یا یک سال کاری به اتمام برسد.
امیر ارشد، سرگردان بین دولتی ها و خصوصی ها
چند وقتیست که خبر واگذاری ساختمان امیر ارشد به بخش خصوصی به گوش می رسد اما هیچ کدام از مسوولان امر نه این موضوع را تایید و نه رد می کنند.
رئیس شورای ثبت آثار تاریخی و فرهنگی استان در این مورد گفت: برای ساختمان امیر ارشد پس از اتمام مرمت توسط میراث فرهنگی نسبت به موارد موردنیاز منطقه کاربری هایی مشخص شده و به بهرهبرداری خواهد رسید و واگذاری این خانه به بخش خصوصی تنها در صورتی امکان دارد که مرمت آن به پایان رسیده باشد و سپس در خصوص بهره برداری آن توسط بخش خصوصی می توان تصمیم گرفت.
محمدی تاکید کرد: میراث فرهنگی، مرمت و استفاده از اماکن تاریخی به ویژه خانههای قدیمی استان را در دستور کار خود قرار داده و نسبت به خریداری و نگهداری از این خانه ها حساسیت ویژه ای نشان می دهد.
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان یادآور شد: مرمت خانه علامه امینی و تبدیل آن به مرکز بینالمللی پژوهشهای شیعهشناسی یکی از ویژهترین اقدامات اخیر سازمان در این حوزه بود که نشان از اهمیت چنین خانههای در فعالیتهای میراث فرهنگی استان دارد ودر این راستا تاکنون تعداد قابل توجهی از خانههای تاریخی استان ثبت ملی شده است که عملیات مرمت در بسیاری از آنها جریان داشته و برای تمام موارد مرمت شده کاربری تعریف شده است.
مقبرة ای در ملک وقفی
چند وقتیست موضوع مقبره الشعرای تبریز نیز به یک بازی بین سازمان اوقاف و امور خیریه و اداره کل ارشاد استان تبدیل شده است. قصه از زمانی شروع شد که مدیرکل اوقاف و امور خیریه آذربایجانشرقی اعلام کرد مقبرةالشعرا تبریز در ملک وقفی امامزاده سید حمزه این شهر احداث شده و اداره کل ارشاد باید اجاره پرداخت کند و مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان نیز پاسخ داد این موضوع به تازگی ها به گوشش رسیده و به هر حال سازمانها باید برای معرفی بزرگان و مفاخر کشور با یکدیگر تعامل و همراهی داشته باشند.
رفع تصرفات مورد توجه است
حجت الاسلام سید شهاب الدین حسینی مدیرکل اوقاف و امور خیریه آذربایجانشرقی در این باره و با اشاره به برنامه توسعه امامزاده سید حمزه تبریز گفت: اقدامات اولیه در این زمینه انجام شده و رفع تصرفات از این موقوفات مورد توجه است.
وی بیان کرد: در حال حاضر برخی تصرفات غیرشرعی در محدوده این امامزاده انجام شده که از آن جمله مقبرةالشعرا تبریز است که در واقع این محل مستاجر اداره اوقاف است و اداره کل ارشاد اسلامی و ادارات دیگر باید به پرداخت حقوق این امامزاده اقدام کند.
حسینی خاطرنشان کرد: اداره کل اوقاف و امور خیریه استان تاکید دارد تا در محل این ملک وقفی اقدام غیر مرتبط صورت نگیرد و در همین راستا احداث حسینیه به متراژ ۸۰۰ متر را در دستور کار دارد.
این مسول با اشاره به بیش از ۷ هزار مسجد و نیز بیش از ۲ هزار موقوفه در استان که اقدامات فرهنگی و احیای آنها مورد توجه قرار گرفته است، ادامه داد: بخش قابل توجهی از این مساجد در تبریز واقع است که بازسازی برخی مساجد تاریخی استان از جمله ۱۲۰ مسجد توسط میراث فرهنگی صورت گرفته که مورد تقدیر است.
محل مقبرةالشعرا موقوفی نیست
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجانشرقی با اشاره به اعلام اداره کل اوقاف استان مبنی بر موقوفه بودن محل احداث مقبرةالشعرا تبریز گفت: این موضوع به تازگی مطرح شده در حالی که نیازمند همراهی در زمینه ارتقای فرهنگ جامعه و معرفی مفاخر هستیم.
علی داننده اظهار داشت: تمام برنامههای فرهنگی دارای اهمیت است و هیچ نقطه خلوت فرهنگی برای این اداره کل وجود ندارد و بر همین اساس در حال حاضر اقدامات فرهنگی متعددی در محل مقبرهالشعرا از جمله احداث کتابخانه و نیز برنامههای دیگر مورد توجه قرار گرفته است همچنین این اداره کل بر جلب فرهنگ عمومی تاکید دارد و عمومیسازی برنامههای فرهنگی با هدف اعتمادسازی و جلب همکاری مردم را در دستور کار خود قرارداده است.
