هنر و هنرمندان نيز از اين قاعده عمومي مستثني نيستند، به خصوص سينماگران كه همواره دوست دارند فيلمهايشان توسط مردم ديده و قضاوت شود. بنابراين از ديرباز تا كنون مرسوم بوده بر سر اكران ويژه نوروز، رقابتي سخت برپا شود و هر كارگرداني دوست دارد فيلمش در اين ايام روي پرده برود، چراكه هم ميتوان روي فروش آن حساب ويژهاي باز كرد و هم، علاوه بر شهروندان ساكن در پايتخت، مهمانان نوروزي كه از شهرستانها به تهران ميآيند، به تماشاي فيلمها مينشينند و اين يعني فروش و جذب مخاطب بيشتر. در اين فرصت نگاهي مياندازيم به موضوع اكران نوروزي و فيلمهايي كه ميتوانند گزينههاي مناسبي باشند براي روزهاي تعطيل عيد و تفريح تهرانيها و مهمانانشان.
در سالهاي گذشته اكرانهاي نوروزي با جار و جنجالهاي بسياري همراه بودهاند، به خصوص در سال ۹۰ كه دو فيلم پرفروش «جدايي نادر از سيمين» و «اخراجيها»، رقابت تنگاتنگي با هم داشتند و هر دو توانستند رونق دوبارهاي به سالهاي كمتماشاگر سينماها ببخشند. نبايد فراموش كرد كه سينماي ما در طول سال به خودي خود، دچار ركود است و به دليل وجود چند فصل مرده در اكران، اغلب سينماگران متقاضي نمايش فيلمهايشان در ماههاي مناسبتري مانند فروردين و ارديبهشت يا سه ماه تابستان و اوايل پاييز هستند. در اين رابطه نظر «حبيب كاوش» سخنگوي شوراي صنفي نمايش را جويا شديم كه وي اطلاعات جالبي در اختيارمان گذاشت. گرچه هنوز فيلمهاي اكران بهار ۹۱ به طور قطعي مشخص نشدهاند، اما كاوش اذعان ميدارد تلاش آنها اين است كه فيلمهايي را انتخاب كنند كه تلخ نباشند و براي تماشاگر بار سرگرمكنندگي و تفريحي داشته باشند. همچنين وي ميگويد: «ما در اين سينما ياد گرفتهايم كه نه بايد خيلي نااميد باشيم و نه به سمت رؤياپردازي برويم. بنابراين فيلمهايي را براي نمايش در تعطيلات نوروزي در نظر خواهيم گرفت كه بتواند هم تماشاگران را راضي كند و هم براي كارگردانان فروش مناسبي به همراه بياورد. نبايد انتظار بالايي در اين اكران زماني داشت. ولي بهتر است دلسرد هم نباشيم و اميدوار باشيم كه تماشاگران از فيلمهاي منتخب ما استقبال لازم را به عمل خواهند آورد.»
فيلمهاي پرفروش احتمالي
ميشود حدس زد فيلم «گشت ارشاد» ساخته سعيد سهيلي كه در جشنواره سيام برنده سيمرغ بلورين بهترين بازيگر نقش اول مرد. . . شد، يكي از گزينههاي احتمالي شوراي صدور پروانه نمايش در روزهاي نوروز باشد، يا همينطور «تلفن همراه رئيسجمهور» كه ديپلم افتخار بهترين بازيگر زن را براي «بهناز جعفري» به ارمغان آورد ولي معلوم نيست آيا همين دو فيلم با همه نقاط قوتشان، ميتوانند سينماروهاي نوروزي را سر ذوق بياورند يا نه؟! لابهلاي فيلمهاي سيامين جشنواره فجر، دو اثر كمدي ديگر شايد گزينههاي مناسبي باشند براي به نمايشدرآمدن در ميان ديد و بازديدهاي نوروزي. اولي «خوابم ميآد»، كمدي متفاوت رضا عطاران كه البته به خاطر روايت نه چندان سرراست و پرضعف و اشكال فيلم و همچنين پايانبندي باز، تلخ و نااميدانه آن، بايد با ديده شك به اكران موفق آن نگريست. نقطه قوت اين فيلم، بازي «اكبرعبدي» در نقش مادر عطاران است كه شايد امتياز ويژهاي باشد براي كشاندن تماشاگران گريزپا به سالنهاي سينما. فيلم ديگر، «ضدگلوله» دومين ساخته «مصطفي كيايي» پس از كمدي به نسبت موفق «بعدازظهر سگيسگي» است. اين فيلم نيز برنده سيمرغ بلورين بهترين فيلمنامه از جشنواره سال پيش شد. مهدي هاشمي كه سال ۸۹ نيز سه فيلم «آلزايمر»، «آقايوسف» و «مصائب چارلي» را در جشنواره داشت، با اينكه به ترتيب، دو فيلم اول در نمايش عمومي هم تا حدودي گيشه گرمي داشتند، به نظر نميرسد رقيب چندان قدرتمندي برابر ستارگان سبزچشم و موطلايي و جوان سينما باشد و كسي براي ديدن آن روي پرده صف بكشد! مگر اينكه در تبليغات فيلم و پوشش خبري و رسانهاي آن، اتفاق خارقالعادهاي بيفتد يا فيلم به مذاق نخستين تماشاگرانش خوش آيد و همانها به شيوه دهان به دهان، كار را تبليغ و اطلاعرساني كنند.
فكري براي فصلهاي مرده اكران
با اين همه، آنچه با استناد به گفتههاي حبيب كاوش مشخص است، اينكه فيلمهاي اكران نوروزي امسال، همه از فيلمهاي منتخب جشنواره فيلم فجر در سال ۹۰ خواهند بود، چون فيلمي كه از اكران جشنواره سال گذشته در نوبت پخش باقي مانده باشد، در فهرست نمانده و تمام فيلمهاي امسال جديد خواهند بود. ضمن اينكه همزمان با اكران فيلمهاي نوروز در تهران، بنا به وعدهاي كه كاوش داده و روند هرساله، آثار منتخب در شهرستانها نيز روي پرده ميرود.
از خوششانسي سينماي ايران، جشنواره فيلمي كه پشت سر گذاشتيم، يكي از متنوعترين دورههاي جشنواره به لحاظ تنوع آثار بود. اين موضوع فضايي دلچسب و تماشاگرپسند در طول سال براي سينما و فيلمبينها پديد خواهد آورد. برخي از فيلمهاي فهرست اكران نيز، مناسب براي فصلهاي مرده سال هستند؛فصلهايي كه سينماها به دليل تقارن با مناسبتهاي مذهبي يا اعياد اسلامي يا به طور كامل تعطيلند يا فيلمهاي خاص و مناسبتي را به نمايش ميگذارند. در اين رابطه نيز كاوش نظرات جالبي دارد:«هنر اين نيست كه بگذاريم فصلهاي مرده، همانطور باقي بمانند. هنر اين است كه فصلهاي مرده را زنده كنيم. مثل رمضان دو سال اخير كه مترادف با معناي آن بود. يعني در ماهي كه جشن و سفره مهماني خداوند برپاست، ما هم در بخش فرهنگي با نمايش فيلمهاي مناسب يا اجراي طرح اذان تا اذان از دوستداران سينما استقبال ميكنيم. اتفاقاً طرح اذان تا اذان يكي از برنامههايي بود كه همه از آن راضي بودند؛هم تماشاگران و هم مجريان آن. ضمن اينكه اميدواريم امسال به خاطر وفور فيلمهايي در ژانر كودك، بتوانيم گروه اكراني براي كودك و نوجوان نيز داشته باشيم و باعث شادي اين مخاطبان شويم.»
البته امسال برخلاف سالهاي قبل كه با تعدد فيلمهاي مذهبي از جمله «ملك سليمان» و «يوسف پيامبر» مواجه بوديم، تنها يك فيلم ديني با عنوان «راه بهشت» در جشنواره داشتيم كه براي نمايش در سال پيشِ رو كافي نيست. هرچند كه كاوش وعده ميدهد بتوانند براي ماههاي نامبرده نيز فيلمهاي مناسبي را فراهم كنند و با مشكلي مواجه نشوند. از طرفي چنانكه پاييز و زمستان سال قبل و در اوج سرما با فيلمهايي مثل «يه حبه قند»، «سعادتآباد» و «اينجا بدون من» اكراني گرم و كمنظير داشتيم، امسال فيلمهاي خوبي براي اين دو فصل موجودند كه گيشه پررونقي را در سينماي ما نويد ميدهند. از اين قبيل ميشود «ملكه»، «بيخود و بيجهت»، «پلِ چوبي»، «گيرنده»، «زندگي خصوصي» و «روزهاي زندگي» را نام برد. فيلمهايي كه نام برديم به علاوه «گشت ارشاد» و «بوسيدن روي ماه»، نمونههايياند كه حبيب كاوش از آنها به عنوان نامزدهاي فيلم پرفروش سال آينده ياد ميكند.
به هرحال از آنجا كه تماشاگران ايراني را به دشواري ميتوان ارزيابي كرد، در اين زمان نميشود به يقين نظر قطعي داد و بايد منتظر اكران ماند و نتيجه را به نظاره نشست. هرچه باشد زمان مناسب براي نمايش عمومي فيلمها يك امر حياتي است و خيليها براي آن سر و دست ميشكنند. موضوع چندين ميليون فروش بيشتر است و نميشود به سادگي از آن گذشت.
همچنين گذشته از تمام نمونهها و فاكتورهايي كه به عنوان انتخاب فيلمهاي احتمالي و دلايلشان در اكران نوروزي برشمرديم، موارد بيشمار ديگري در اين رابطه دخيلند كه ميتوانند تمام حدس و گمانهاي ما را به هم بزنند. پس بهتر است بيش از اين بر مدار گمان و خيال نگرديم و بگذاريم ببينيم بخت و اقبال، به انتظار كدام فيلم و كارگردان خوشاقبال سال نو نشسته است.
