هنور هم خيليها نميدانند استفاده از اين وسيله مجاز است يا غيرمجاز؛ با اينكه در بسياري از پشت بامها ديش گذاشتهاند و پاي خيلي از تلويزيونها رسيور خودنمايي ميكند.
مجوزي براي مشروعيت ماهواره
به تازگي پخش فيلمهاي سينمايي و مستند توليد داخل در شبكههاي خارجي اين سؤال را در ذهن بينندگان داخلي ايجاد ميكند كه اين فيلمها بر چه اساسي در بعضي از شبكههاي ماهوارهاي پخش ميشوند؟ شبكههايي كه در بسياري از مواقع از لحاظ سياسي و فرهنگي با نظام جمهوري اسلامي ايران در تعارض هستند. البته هميشه توجيههايي از قبيل عدم آگاهي مالكان فيلمها از پخش آثارشان از شبكههاي ماهوارهاي مطرح ميشود. اما عليرضا سجادپور، مديركل نظارت و ارزيابي وزارت ارشاد در گفتوگويي مطبوعاتي از فروش فيلمها توسط خود فيلمسازان پرده برداشته و اين كار را فاقد مجوز ارشاد اعلام كرده است. وي همچنين خبر از تدوين آييننامه فروش فيلم به شبكههاي ماهوارهاي داده است.
رعايت حقوق كپيرايت يكي از اصول اوليه در پخش آثار هنري و بهخصوص فيلمها است؛ امري كه گويا شركتهاي گرداننده شبكههاي خارجي در مواجهه با طرف ايراني كمتر رعايت آن را ميكنند.
دورزدن تهيهكننده بهوسيله فيلمساز
بسياري از فيلمهاي فروخته شده به اين قبيل شبكهها به خاطر روابط شخصي فيلمساز داخلي و طرف خارجي صورت گرفته در صورتي كه به گفته شفيع آقامحمديان مدير مركز گسترش سينماي مستند و تجربي حداكثر سهم مالكين فيلمساز در اين آثار بين ۱۰ تا ۲۰ درصد بوده است.
اينكه فيلمساز با علم به اينكه حق مالكيتش بسيار پايينتر از آن بوده كه به صورت خودمختار دست به فروش فيلم زده جاي تفكر و تأسف دارد؛ امري كه به صورت مستقيم خسارتهاي مادي و معنوي زيادي را متوجه مالكين فيلمها ميكند.
آقامحمديان البته از پيگيري قانوني اين گونه موارد نيز خبر داده و ميافزايد چند شبكه ماهوارهاي توانستهاند مجوز ارشاد را كسب كنند كه به دنبال مذاكره با اين شبكهها براي فروش فيلم از طريق قانوني هستيم.
به گفته وي در جريان فروش غيرقانوني فيلمها مسئله اصلي ما خسارت معنوي وارد شده است و دغدغه فعلي نيز ايجاد راهكاري براي جلوگيري از ادامه وضع موجود است.
تناقض در برخورد با ماهواره
اگرچه همزمان با اين صحبتها نيروي انتظامي در حال جمعآوري ديشهاي ماهواره از سطح شهر است و طبق اعلام مراجع رسمي استفاده از گيرندههاي ماهوارهاي مخالف قانون اعلام شده، دادن مجوز پخش و مذاكره با شبكههاي ماهوارهاي براي پخش قانونمند فيلمهاي توليد داخل به نحوي دوگانگي را در رفتار و كردار وزارت ارشاد تداعي ميكند.
همگان ميدانند كه بسياري از فيلم هايي كه هم اكنون در داخل كشور ساخته ميشوند يا براي مخاطبين داخلي طراحي شدهاند يا با جهتگيريهاي خاص سياسي و براي مطرح شدن در محافل بينالمللي توليد شدهاند كه اكثراً با ارزشهاي نظام اسلامي در تعارض هستند. در مورد گروه اول اين فيلمها كه فقط مخاطبين داخلي را مد نظر دارند فروش و پخش آنها از ماهواره بيشتر تبليغ استفاده از اين وسيله در بين مردم خواهد بود و در مورد دوم كه فيلمهايي با ديدگاههاي بعضاً معارض سياسي فروش و پخش در صورت ارائه مجوز احتمالي به نحوي مهر تأييدي بر ديدگاههاي مطرح شده در اين قبيل آثار خواهد بود.
در اينجا اين سؤال پيش ميآيد كه آيا بهتر نيست به جاي ايجاد راهكاري كه بيشتر مشروعيت استفاده از ماهواره را در پي دارد به فكر اين باشيم كه فيلمهاي توليد داخل خوراك شبكههاي بعضاً بيمحتواي فارسي زبان و غير فارسي زبان خارجي نشوند؟ ميزان درآمد احتمالي فروش اين آثار با مضراتي كه پيرو انجام اين كار رخ ميدهد قابلمقايسه است؟
با توجه به اينكه طبق اعلام خود مسئولان بيشتر فيلمهاي توليد شده از سرمايهگذاري دولتي بهرهمند هستند، پس توجيه اقتصادي فروش فيلمها جهت پخش از ماهواره به شدت پايين ميآيد. شايد اگر مسئولان به فكر ايجاد آييننامهاي براي جلوگيري از پخش آثار داخلي در اينگونه شبكهها باشند كار مفيدتري را انجام دادهاند.
