فرصتهای بسیاری در این ماه پربرکت فراهم شد تا بتوانیم از آنها در راستای اصلاح خود استفاده کنیم و توشهای برای آخرت برگیریم. حال که این فرصت رو به پایان است، چگونه باید با آن وداع کرد؟
همه ما هنگامی که قصد خروج از مهمانی را داریم، تلاش میکنیم از سفره گستردهای که پهن شده است، ذخیرهای برداریم. در این فرصت چند روزه که از ماه رمضان باقی مانده است، خداوند به ما این مهلت را داده تا از خوان پرنعمت رمضان بهره بگیریم و علاوه بر اینکه قلم عفو الهی را با اصرار به دعا بر گناهان خود بکشیم، از خداوند درخواست کنیم که در ایام پس از این ماه نیز ما را یاری کند تا از گناهان به دور بمانیم و خطاهایی را که به حرمت این ماه کنار گذاشته بودیم دوباره تکرار نکنیم.
ماه مهمانی خدا، ماه آمرزش و پاکی از پلیدیهاست. از این رو، امام سجاد(ع) در وداع با این ماه مبارک میفرماید: «درود بر تو ای همسایهای که دلها بر اثر عبادت و بندگی در آن نرم و فروتن شد و گناهان بر اثر آمرزش و عفو خدای بزرگ در آن کم شد. درود بر تو! چه بسیار گناهان را محو کردی و چه بسیار زشتیها را پوشاندی.»
حجتالاسلام والمسلمین علی رحیمی، کارشناس مذهبی، با تأکید بر دعا خواندن در روزهای پایانی این ماه مبارک، در این باره میگوید: خداوند متعال در ماه مبارک رمضان برکات بیکران خود را در اختیار بندگان خود قرار میدهد تا به این وسیله آنان بتوانند با پاکسازی روح و روان خود و روزهداری، هرچه بیشتر به درگاه خداوند نزدیک شوند. باید این فرصتها را غنیمت شمرد و بار گناهان خود را سبک کرد. چنانچه پیامبر اکرم(ص) فرمودهاند اگر بندهای با گناه از ماه رمضان خارج شود، بدبخت و شقی است. از این رو ما نیز باید تلاش کنیم تا خداوند گناهان ما را در این ماه ببخشد تا عاری از گناه ماه رمضان را وداع کنیم و این مهم میسر نمیشود مگر با تلاش در خواندن دعا، کلام الله مجید، پرهیز از گناه و تمرین و تهجد در این ماه.
این کارشناس با اشاره به اینکه برای ورود به هر مهمانی و خروج از آن ضروریاتی لازم است، میگوید: انسان خود را برای ورود به مهمانی پیراسته و آراسته میکند. در ماه رمضان میزبان خداست. بندگان برای ورود به این مهمانی عظیم باید خود را تطهیر و تزكیه کنند و آن تزكیه هم، تزكیه نفس و درونی است. البته این موضوع هنگامی که از مهمانی بیرون میرویم نیز صادق است، چرا که انسان همیشه تلاش میکند از خوانی که گسترده شده است، برای خود ذخیرهای داشته باشد. ماه رمضان نیز اینچنین است و باید تلاش کنیم تا همانگونه که سعی کردهایم از انجام گناه در این ماه پرهیز کنیم، برای خروج از این مهمانی نیز تمام تلاش خود را به کار گیریم تا آنچه را که به دست آورده و برای آن تلاش کردهایم حفظ کنیم.
ثمرات ماه رمضان
به گفته وی، آرامش روانی، خودسازی، کسب معرفت، تمرین ارتباط با خدا، از بین بردن خودخواهی در دعا برای دیگران، نجات از دوزخ، تشویق به فعالیت و بندگی در راه رضای خدا، کسب محبوبیت نزد خدا، جلب روزی، دفع بلا، شفای دردها و تقویت روحیه معنوی از ثمرات این ماه پربرکت است.
حجتالاسلام حمیدرضا ظهیری، پژوهشگر و مدرس حوزه علمیه، با تأکید بر حفظ ارزشها و اجتناب از گناه، میافزاید: امام رضا (ع) در این باره میفرماید که «هنگام خروج از ماه رمضان، اگر عداوتی از كسی در دلت هست بیرون كن.» از این رو باید در ماه رمضان که خداوند به جلالش قسم یاد کرده است دعاها را مستجاب میکند، دعا کنیم تا اشتباهات و خطاهایی را که پیش از این انجام میدادیم مرتکب نشویم.
وی در ادامه میافزاید: امام رضا(ع) در این باره به خادم مخصوص خود میفرماید: «اى اباصلت ماه رمضان بیشترش گذشت و این جمعه آخر آن است، پس آنچه از اعمال خیر كه در این ماه در انجام آن كوتاهى كردهاى در این چند روزى كه باقى مانده تدارك كن و بر تو باد به انجام آنچه به حال تو مفید است و ترك آنچه براى تو فایدهاى ندارد و دعا و استغفار و تلاوت قرآن را افزون كن و از گناهان و نافرمانیهایت به سوى خدا بازگرد و توبه کن تا این ماه خدا به تو رو كرده باشد در حالى كه تو با خدای ـ عزوجل ـ اخلاص ورزیده باشى و امانتى بر گردن خود باقى مگذار مگر آنكه آن را ادا كنى و نیز در دلت كینه هیچ مؤمنى نباشد مگر اینكه آن را از دل بیرون كنى و هیچ گناهى را كه مرتكب بودهاى وامگذار مگر آنكه آن را رها كرده و از آن دورى گزینى و از خداوند پروا داشته باش و در امور نهان و آشكارت بر او توكل و اعتماد كن و هر كس بر خدا توكل كند همانا خداوند او را كافى است، زیرا خداوند كار خود را به انجام میرساند و براى هر چیز اندازهاى قرار داده است و در باقیمانده این ماه زیاد بگو پروردگارا! اگر تاكنون در این ماه ما را نبخشیدهاى، پس از تو میخواهیم كه در باقیمانده این ماه ما را ببخشى و بیامرزى، زیرا خداوند تبارك و تعالى در این ماه مردم بسیارى را به احترام ماه مبارك رمضان از آتش آزاد مىكند.
اجرايي كردن برنامههاي ارزشي
به گفته این کارشناس، توجه به حریم دیگران و رعایت حقوق آنان در جامعه و عملیاتی کردن برنامههای دینی، ارزشی و اسلامی و فراهم کردن مسیر تعالی انسان، ازویژگیهای بارز و معنوی این ماه به شمار میرود. رمضان سفره پربرکت الهی است و همه ما در این ایام مهمان خوان خداوند هستیم و قطعاً افراد با تقوا در این ماه نزد خدا دارای جایگاه ویژهای هستند.
حجتالاسلام ظهیری با تأکید بر رعایت موازین و مقررات مخصوص این ماه، ادامه میدهد: باید به افراد روزهدار احترام بگذاریم و همه به طور یکسان از برکات ماه رمضان بهرهمند شویم. ماه رمضان فرصتی برای خودسازی و انس با قرآن کریم را فراهم کرده است که باید از برکات و معنویات آن برای تطهیر روح و جسم استفاده کرد.
وی با بیان این مطلب میافزاید: ماه رمضان، ماه وحدت امت اسلامی، ماهی است که همه امت در این ماه وارد اردوگاه الهی روزه داری میشوند و یک کار را انجام میدهند. این فضا میتواند اثرعظیمی درایجاد وحدت بیشتر و گرایش مسلمانان به اتحاد و درک همنوع داشته باشد.
سعیده . م. دانشجوی الهیات، در این باره میگوید: ماه مبارک رمضان ماه رجوع انسان به خودشناسی است. بعضی افراد ممکن است پیش از خودشناسی، صحبت از خداشناختی داشته باشند در حالی که خودشناسی ابتدای شناخت حضرت باری تعالی است. انسان در ماه ضیافت پروردگار عالم با اجابت روزه گرفتن بهتر میتواند به نفسانیات سرکش خویشتن غلبه داشته باشد و از وسوسههای بیپایان در زندگی دوری کند. انسان در این ماه میتواند روح و تفکر خود را پاکیزه از آفات نگه دارد. از این رو باید در پایان این ماه تلاش کنیم تا خداوند آنچه را که با تلاش در این ماه به دست آوردهایم برای ما حفظ کند.
الهه صیدلی، ۲۶ ساله نیز میگوید: هر انسانی نیاز به فرامین و باورهای الهی دارد. انسان با امید به درگاه ایزد متعال دارای اراده، پشتکار، آسایش و سلامت فکر و روح میشود و یک راه آن اطاعت درگاه خداوند و روزه گرفتن است. روزه زندگی آدم را پالایش میدهد. یعنی به نوعی از اندیشه و روان میکروبزدایی میکند. باید تلاش کرد که در روزهای پایانی این ماه آنچه را که به دست آوردهایم حفظ کنیم.
حمیدرضا آذری نیز میگوید: همیشه به خود میگفتم و هنوز همین طور که روزه داشتن روحیه انسان را ارتقا میدهد و دشمن کسالت انسان است. روزه آدم را بیشتر موظف میکند که خطا نکند و اگر توان دارد به همنوع ضعیف خود به هر صورت کمک کند. معتقدم روزه داشتن نوعی زکات تندرستی شخص است و فواید روزه تماماً به نفع زندگی و موجب نزدیکی انسان به خداوند میشود و این حس، خود باعث امید به ادامه حیات میشود.
تمرين بندگي براي ماههاي ديگر
حجتالاسلام رحیمی میگوید: انسان پس از اینکه در ماه رمضان تلاش میکند از گناهان دوری کند، با تمرین بندگی باید خود را آماده کند که با توشهای که از این ماه برداشته است به مقابله با نفس و شیطان برود و تصور نکند که با پایان یافتن این ماه همه چیز به جای اول خود باز میگردد.
اگر از مقام ماه رمضان نزد خدا و اندازه فضل و نعمتی که این ماه برای تو داشته است آگاهی داشته باشی، متناسب با نیکیهایی که خداوند در این ماه نسبت به تو انجام داده و رفتار کریمانهای که با تو داشته است، با آن رفتار خواهی کرد و برای اینکه مقام این ماه برای تو روشن شود میتوانی آن را مانند میهمان بزرگواری که بر تو وارد شده بدانی و اکنون که روزهای پایانی آن را میگذرانی مانند کسی که با عزیزترین عزیزانش وداع میکند با او وداع میکنی، شاید فرصتی دست دهد که سال دیگر نیز این ماه را تجربه کنی.
