آمارهای شیرین، واقعیات تلخ

حمل و نقل عمومی همچنان لنگ می‌زند

نوشتن از حمل و نقل عمومی و مصائبی که مردم از این سیستم دست و پا بسته متحمل می‌شوند، تکرار مکرراتی است که تنها مسئولان با نگاهی سطحی صفحات آن را در جراید ورق می‌زنند تا چشم بر واقعیتی که هر روز در شهرهای بزرگ کشور و به ویژه تهران در جریان است، نادیده بسته شود. البته دور از انصاف است تا از مسئولانی که عموماً خود و خانواده‌شان با ماشین‌های پلاک قرمز، با آرامش هر چه تمام‌تر و زیر باد کولر، برای مقاصد کاری و عموماً شخصی شهر را می‌پیمایند، انتظار داشت که با مشکلات رفت و آمد وسایل نقلیه عمومی به خصوص اتوبوس و مترو آشنا باشند. به راستی چند نفر از مسئولان و به خصوص متولیان امر حمل و نقل عمومی تاکنون حتی برای دقایقی در بین حجم زیادی از مردم که به اجبار در قوطی آهنی به نام اتوبوس که عموماً در شرایط بد جوی کولرهایشان از کار می‌افتد خود را جا کرده‌اند تا به عینه ببینند واقعیتی که در نظام حمل و نقل شهری در جریان است، فاصله بسیار دارد با آنچه در آمار و ارقام از آن نام برده می‌شود.افرادی که به درهای اتوبوس چسبیده‌اند و راننده را مجبور می‌کنند تا برای بستن در اتوبوس چندین و چند بار دکمه باز و بسته شدن را فشار دهد و آخر سر صدای فریادی به گوش برسد که «در شکست عمو، پیاده شو»، عرق‌های درشتی که به پیشانی کنار دستی چسبیده و فضا را برای نفس کشیدن تنگ‌تر از فضای ایستادن کرده، جیب‌هایی که هر از چندگاهی در اتوبوس خالی می‌شود تا صدای یکی از مسافران با وحشت بلند شود که «جیبمو زدن»، افزایش بی‌حساب و کتاب کرایه‌ها در حالی که هیچ خدماتی در حوزه حمل و نقل عمومی ایجاد نشده و آن را به روندی تبدیل کرده تا هرکس در آن ‌سازی برای خود کوک کند تا قانون تنها‌ سازی باشد که در آن خارج بزند و... صحنه‌های آشنایی هستند که پلان‌های آن هر روز در خیابان‌های شهر اجرا می‌شوند؛ جالب اینکه در یکی از همین روزها نشست‌های خبری عنوان می‌شود که حمل و نقل عمومی با پیشرفت قابل توجهی روبه‌رو شده، این در شرایطی است که خبرنگاران حاضر در همان نشست هنوز عرق تنشان و فشارهایی که در خطوط بی آر تی متحمل شده‌اند از ذهنشان پاک نشده که آمارهایی برای نوشتن به آنها داده می‌شود که این مثل را در ذهن متبادر می‌کند که «جلوی قاضی و ملق‌بازی؟»به جرأت می‌توان گفت آمار و ارقامی که نشان از رشد صعودی حرکت خدمت رسانی در حمل و نقل عمومی دارد، تنها اعدادی هستند که در هنگام پخش خبر رادیو در اتوبوس‌ها تلخندی را در کنار لب مردمی که دیگر تاب گرمای نفس‌های دم کرده را ندارند، ایجاد می‌کنند. خنده‌هایی که گواهند مردم بهترین معیار سنجش برای ارائه خدمات هستند و میزان پیشرفت آن را از رضایتمندی مردم می‌توان جویا شد. شاید مسئولان تنها برای یک بار باید دل از آمارها بکنند و بدون تعارف و به دور از هرگونه دغدغه جایگاه و میز، در کنار مردم قرار بگیرند تا مشکلات و معضلات و کمبودها را به عینه مشاهده کنند.10 میلیون نفر مشتری همیشگیبراساس آمار ارائه شده از سوی پلیس راهور روزانه 20 میلیون جابه‌جایی در شهر تهران در حال انجام است که از این تعداد حدود 10 میلیون با وسایل نقلیه عمومی صورت می‌پذیرد. بالا بودن رقم جابه‌جایی در شهر تهران و عدم توانایی سیستم حمل و نقل عمومی برای پاسخگویی به این حجم مسافر، توسعه این وسایل نقلیه عمومی، ایجاد زمینه برای سفرهایی سریع، ایمن و ارزان با اتوبوس و خطوط ریلی را بیش از پیش نمایان می‌سازد تا شهروندان با میل و رغبت و نه از سر اجبار (با اجرای طرح‌هایی همچون زوج و فرد و طرح ترافیک) به سمت استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی گرایش پیدا کنند. در شرایطی که رضایتمندی را نمی‌توان در موقعیت حاضر و با توجه به افزایش دمای هوا در بین شهروندان یافت، قائم مقام معاون حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران گفته بود که «امروز دیگر همه اقشار و گروه‌های جامعه از اتوبوس استفاده می‌کنند و نوع استفاده از حمل و نقل عمومی تغییرات زیادی داشته که این موضوع نشان می‌دهد هر گاه ما بستر و زمینه مناسب را فراهم ساخته و با حفظ کرامت و شأن شهروندان حمل و نقل عمومی مناسب، ایمن، باکیفیت، سریع و ارزان را در اختیارشان قرار داده‌ایم آنها نیز به شدت استقبال کرده و کمتر خودروی شخصی‌شان را از منزل خارج کرده‌اند.» در حالی که فقدان سیستم جامع حمل و نقل عمومی هر روز فشار روانی و جسمی زیادی را بر شهروندان وارد می‌کند و آن را به یک سوهان روح مبدل ساخته این نکته بیش از پیش مورد تأکید قرار می‌گیرد که توسعه حمل و نقل عمومی به اندازه نان شب واجب است.پنج شهر برترسال گذشته شهر تهران در جمع پنج شهر برتر جهان در توسعه حمل و نقل عمومی قرار گرفت که هرچند از نظر آماری می‌تواند موفقیت خوبی برای پایتختی همچون تهران به شمار ‌آید اما در ارائه خدمات از طرف مسئولان همچنان لنگ می‌زند و در اجرای قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی نیز از طرف مردم با مشکل مواجه است.یکی از شهروندان تهرانی در حالی که در اتوبوس‌های میدان امام خمینی(ره)- آرژانتین از فشار جمعیت کلافه شده، می‌گوید: «‌ای بابا کدوم سرویس‌دهی مناسب؟ ساعت شش و نیم از خونه می‌زنم بیرون وقتی به ایستگاه اتوبوس می‌رسم راننده تا کله مسافر سوار کرده و ما هم برای اینکه دیرمون نشه مجبوریم که خودمونو با فشار جا بدیم. هر روز این برنامه ماست. چی میشه چند تا دستگاه اتوبوس به خط‌ها اضافه کنن!» در شرایطی که هنوز هوای صبح رو به گرما نرفته اما مردمی که در اتوبوس‌ها منتظر به مقصد رسیدن هستند گرمای شدیدی را تحمل می‌کنند تا جایی که یکی از مسافران می‌گوید: «آقا بخاریتو خاموش کن» همین صحبت کافی بود تا گلایه مسافران بلند شود و هر کس چیزی بگوید و نشان دهد که وضعیت موجود همه را شاکی کرده است. «آقا مجبوری این همه آدم سوار کنی؟»، «دو طبقش کن خیال خودتو راحت کن»، «به خاطر صد تومن پدر همه رو درآوردی‌ها» و...خدماتی که هنوز مناسب نیستانضباط بخشی، قانونمداری و تلاش برای تکریم شهروندان یقیناً با روند کنونی سخت به دست می‌آید و نمی‌توان با دلخوش کردن به آمار و ارقام، حرکت‌های صورت گرفته در این بخش را مؤثر دانست؛ چراکه هنوز سیستم حمل و نقل عمومی با معیارهای جهانی فاصله‌ای بسیار داشته و نتوانسته خدمات مناسبی را به شهروندان ارائه کند.البته در کنار سیستم مدیریت شهری نقش دولت نیز حائز اهمیت است. دولت باید با پرداخت مبالغ اختصاص یافته به سیستم حمل‌ونقل عمومی شهرداری را در ارائه خدمات مناسب‌تر یاری رسانده و این موضوع را با مسائل دیگر در نیامیزد؛ چراکه کارشناسان بر این باورند سیستم حمل و نقل عمومی یک جامعه هر چقدر منظم، پویا و مجهز باشد، توسعه و پیشرفت آن جامعه بیشتر و سریع‌تر خواهد بود، از این رو سیستم حمل و نقل عمومی از جمله زیرساخت‌های ارتباطی هر جامعه به شمار می‌آید که تمام ارگان‌ها برای توسعه آن باید برنامه مدونی را در دست گیرند و در این راه تعاملی سازنده را به جای درگیری‌هایی که تنها متضرر آن مردم هستند، مستقر سازند.