به بهانه برگزاري جشنواره هنرهاي تجسمي نوروز

آرشيوهاي نوروزي در قاب جشنواره‌اي مناسبتي

معصومه ديودار | اولين دور از جشنواره هنرهاي تجسمي نوروز همزمان با دومين جشن جهاني نوروز، فروردين 90 درحالي در سه رشته عكاسي،خوشنويسي و گرافيك برگزار شد كه زمان اعلام فراخوان آن تا برگزاري جشنواره فرصتي براي ارائه آثار از سوي تمام اقشار جامعه و شركت ايشان در جشنواره نوروزي را فراهم نكرد. به گونه‌اي كه از بين حدود 2600 اثر ارسالي به دبيرخانه جشنواره، 133 اثر را هيئت انتخاب و داوري جشنواره براي حضور در نمايشگاه انتخاب كرد و در مجموعه فرهنگي- هنري آزادي و فرهنگسراي نياوران به نمايش درآمده است و تا پايان فروردين ميزبان علاقه‌مندان خواهد بود.عليرضا كريمي صارمي يكي از داوران بخش عكاسي اين جشنواره مي‌گويد: طبق فراخوان اينترنتي كه اعلام شده بود، عكاسان سراسر كشور عكس‌هاي خود را به دبيرخانه ارسال كردند و پس از داوري‌هاي انجام شده سعي شد با توجه به اهداف جشنواره و آنچه در مورد نوروز خواسته شده بود، عكس‌هايي انتخاب شود.اين جشنواره از بخش‌هايي مانند آيين‌هاي نوروزي، ديد و بازديد‌ها و طبيعت بهاري و... كه در قالب اقوام ايراني مي‌گنجد و فرهنگ ايرانيان را در ايام نوروز دربر مي‌گيرد، برگزار شده است.در بخش عكاسي اين جشنواره كه تا پايان زمان فراخوان1861 اثر از 327 عكاس به دبيرخانه ارسال شده بود، 40 اثر روي ديوار رفته است در اين راستا صارمي به زمان اندكي كه هنرمندان براي شركت در اين جشنواره داشتند، اشاره مي‌كند و مي‌گويد: به واسطه اين زمان اندك تنها شاهد حضور جمعي از عكاسان در اين جشنواره بوديم درحالي كه انتظار مي‌رفت از تمام اقشار جامعه در اين جشنواره شركت كنند.نصرالله افجه‌اي نيز معتقد است زمان و فصل اعلام فراخوان جشنواره‌ها در ارسال آثار و حضور شركت‌كنندگان تأثيرگذار است؛ چراكه حضور اقشار دانشجو و دانش‌آموز در فصل امتحاناتشان به مراتب كمتر از فصول ديگر است. از اين رو بايد به زمان اعلام فراخوان چنين جشنواره‌هايي توجه داشت. وي كه ازكيفيت آثار ارسالي به جشنواره جوان بسيار راضي است و آن را در مقايسه با آثار سومين جشنواره هنرهاي تجسمي فجر خوب ارزيابي مي‌كند، درخصوص داوري آثار بخش خوشنويسي جشنواره تجسمي نوروز مي‌گويد: من در داوري آثار اين جشنواره حضور نداشتم شايد نام من در ليست باشد ولي داوري آثار اين بخش را انجام نداده‌ام. در بخش خوشنويسي نيز شاهد 40 اثر هستيم كه از ميان 122 اثر ارسالي انتخاب و روي ديوار رفته‌اند كه دعاي سال تحويل، بهاريه، مدايح نوروزي، احاديث، روايات و اشعار مرتبط با نوروز و آيات قرآني را تصوير و نقش كرده‌اند.كيفيت يا كميتحاجي فيروز، بهار و زيبايي‌هاي طبيعت، سيزده بدر، سبزه‌هاي نوروزي، سفره هفت سين، ديد و بازديدها، خانه تكاني و... عكس‌هايي هستند كه در نمايشگاه با آن روبه رو مي‌شويم. تصاوير آشنايي كه هر يك از ما را با دنيايي از خاطرات همراه مي‌كنند. انتخاب اين موضوعات سبب يادآوري اين سنت‌ها در ميان مردم و به خاطر سپردن آنها مي‌شود.صارمي درخصوص عكس‌هايي كه در اين جشنواره به نمايش درآمده‌اند، مي‌گويد: عكس‌هايي را كه روي ديوار نمايشگاه رفتند عكس‌هاي خوبي هستند و تمام سعي ما بر آن بود تا در نگاه اول عكس‌هايي را كه با نوروز و بهار همخواني دارند، انتخاب كنيم، چراكه آيين نامه چنين چيزي را از ما خواسته بود. در اين ميان هر آنچه را كه نشاني از نوروز داشت و ملاك‌هاي زيبايي‌شناسي هنري را دارا بود به عنوان يك عكس برگزيده براي اين نمايشگاه انتخاب شد.به ظن وي هنگامي كه هنرمندان و عكاسان بايد در فرصتي محدود آثار خود را به جشنواره‌اي ارسال كنند به ناچار به آرشيوهاي خود مراجعه مي‌كنند و در ميان عكس‌هايي كه دارند به كاوش مي‌پردازند به همين دليل نبايد توقع داشت با ديد يا نگاه تازه‌اي نسبت به موضوع مورد نظر روبه‌رو شويم، چراكه از داشته‌هاي قبلي است كه اين نوع جشنواره‌ها شكل مي‌گيرند.بايد توجه داشت كه يكي از اهداف برگزاري جشنواره‌اي با نام نوروز و در قالب هنرهاي تجسمي مي‌تواند راهي براي نزديكي هرچه بيشتر تمام اقشار جامعه با شاخه‌هاي هنرهاي تجسمي باشد؛ چراكه نوروز و بهار طبيعت از جمله موضوعاتي است كه هر شهروندي مي‌تواند به راحتي آن را حس و با آن ارتباط برقرار كند و بروز اين حس در قالب هنرهاي تجسمي مي‌تواند سبب گرايش عموم مردم به فرستادن آثار هنري و بازديد از نمايشگاه‌هاي هنري شود. اگر براي برگزاري چنين جشنواره‌اي از ابتداي سال فراخوان اعلام شود و هنرمندان فرصت لازم براي تفكر و ارائه اثري درخور را داشته باشند مسلماً در سال آينده و در دور دوم آن شاهد برگزاري جشنواره‌اي تجسمي در خور نوروز جهاني خواهيم بود.صارمي معتقد است:نوروز به عنوان يك آيين ملي جايگاه خاصي در ميان ايرانيان دارد و تاكنون جاي چنين جشنواره‌اي در ميان جشنواره‌هاي تجسمي خالي بوده است و آغاز چنين حركتي بسيار نيكوست ولي نياز به تبليغ و معرفي و برنامه‌ريزي‌هاي صحيح دارد تا بتوان از تمام پتانسيل هنرهاي تجسمي بهره ببريم.نوروز و فضاهاي غيرنمايشگاهيدر بخش گرافيك نخستين جشنواره هنرهاي تجسمي نوروز نيز 135 اثر پوستر و 18 كارت پستال با موضوع آيين‌هاي نوروزي و موضوعات متناسب با فرهنگ ايراني، اسلامي نوروز به نمايش درآمده است كه از ميان 705 اثر ارسالي برگزيده شده‌اند. كوروش پارسانژاد، داور بخش گرافيك اين جشنواره معتقد است در بيشتر مواقع بسياري از آثاري كه به دبيرخانه چنين جشنواره‌هايي ارسال مي‌شود، كيفيت نامناسب دارند؛ چراكه گويي تمام كساني كه احساس مي‌كنند اين كار را بلد هستند بدون آنكه مراحل هنري را طي كرده باشند و به حداقل‌هاي طراحي گرافيك پي برده باشند، آثار خود را براي شركت در جشنواره ارسال مي‌كنند.با آنكه تمام تلاش داوران بخش‌هاي مختلف اين جشنواره بر رعايت استانداردها در انتخاب آثار بود ولي به دليل زمان اندكي كه هنرمندان جهت ارسال آثار داشتند اولين دور اين جشنواره به وسعتي كه نام آن به همراه دارد برگزار نشد.پارسان‍‍ژاد معتقد است نگارخانه‌ها و نمايشگاه‌ها در بيشتر مواقع پذيراي عموم مردم نيستند و در برگزاري جشنواره‌اي با نام نوروز بايد فضايي غير از فضاي نمايشگاهي را براي ارائه آثار برگزيد؛ چراكه نزديكي عموم جامعه با چنين موضوعي سبب گرايش ايشان به هنرهاي تجسمي مي‌شود در حالي كه بايد برگزاري چنين جشنواره‌هايي را از قالب نمايشگاهي خارج و آن را به جريان زندگي مخاطب تزريق كنيم.زماني ارتباط بين هنر و مخاطب برقرار مي‌شود كه هنر نزد مردم جايگاه اصلي خود را بيابد و بتواند با فرهنگ‌ها و سنين مختلف ارتباط برقرار كند و به ظن پارسانژاد اين مهم با برگزاري جشنواره‌هاي مردمي در فضاي نمايشگاهي ميسر نخواهد شد.بايد توجه داشت كه صرف برگزاري يك جشنواره كافي نيست، بلكه كيفيت همواره حرف اول را مي‌زند البته اگر مسئولان به اين مهم توجه كنند.از سوي ديگر مي‌توان با تعبيه مكان‌هاي خاص نمايش پوستر در سطح شهر،در ايام خاص عموم جامعه را با هنر و فرهنگ درگير كرد. تاكنون اين مهم در ايام محرم و رمضان محقق شده است ولي پارسان‍ژاد معتقد است بايد اين حضور در مكان‌هايي انجام شود كه براي اين مهم درنظر گرفته شده‌اند؛ چراكه حضور بنرها و پوسترهاي تبليغاتي در سطح شهر سبب تبديل آنها به يكي از عناصر شهري شده است در حالي كه يك پوستر يا اثر هنري كاركردي فراتر و تأثيرگذارتر از يك عنصر شهري دارد.