گفت‌وگو با سپند امیر سلیمانی، بازیگر نقش نظر علی بیگ در سریال «تبریز در مه»

مردی که به جای عروس سر سفره عقد نشست

سپند امیرسلیمانی، بازیگر سینما و تلویزیون فرزند سعید امیرسلیمانی و برادر کمند امیرسلیمانی است که خانوادگی هنر بازیگری را دنبال می‌کنند. از مهمترین فیلم‌ها و سریال‌هایی که وی در آنها به ایفای نقش پرداخته می‌توان به دندان طلا، نان عشق و موتور هزار، اخراجی‌های یک، دو و سه، مظفرنامه، مرد دو هزار، چهره پدرخوانده، من یک مستأجرم و خوش‌نشین‌ها اشاره کرد. وی در تازه‌ترین سریال محمدرضا ورزی یعنی «تبریز در مه» به ایفای نقش نظرعلی بیگ پرداخته است. به همین بهانه با وی گفت‌وگویی ترتیب داده‌ایم که تقدیم حضور می‌شود.آقای امیرسلیمانی در ابتدا درمورد شخصیت نظر علی بیگ که حضرتعالی نقش او را ایفا می‌کنید، توضیح دهید.نظر علی‌بیگ در سریال تبریز در مه آدمی معمولی است که قبلاً تفنگچی بوده و در اوایل سریال و در صحنه عقد خواهر عباس‌میرزا و میرزا ابوالحسن خان شیرازی، به جای عروس می‌نشیند و از آنجا وارد قصه می‌شود. او در ادامه داستان به تبریز می‌رود و در کنار عباس میرزا تبدیل به یکی از سرداران جنگی می‌شود.قبل از آغاز قصه مخاطب پیشینه‌ای از این شخص دارد یاخیر؟من خودم آنطور که این شخصیت را دیده‌ام و آنطوری که وارد قصه می‌شود برداشت می‌شود که قبلاً آدم عاطل و باطلی بوده که به صورت اتفاقی به دربار راه پیدا می‌کند و با عباس میرزا آشنا می‌شود.فکر می‌کنم در آن مقطع خود عباس میرزا هم این آدم را جدی نگرفته. به همین دلیل این فرد نمی‌تواند آدم مهمی باشد مثلاً ما در جایی داریم که در گفت‌وگوی عباس میرزا با نظر علی بیگ، عباس میرزا می‌گوید من شرمنده‌ام که نفهمیدم تو به چه کاری می‌آیی. دادن امان نامه به این شخص بیشتر برای خطر و ریسکی است که می‌کند. او به جای عروس تور بر سر می‌کند و سر سفره عقد می‌نشیند همین طور که در ابتدا فتحعلی‌شاه دستور کشتن او را می‌دهد هیچ بعید نبود که در عالم واقع این دستور عملی شود و در این بین تنها امان نامه عباس‌میرزا جان او را نجات می‌دهد. این امان نامه از منظر عباس میرزا مهم بوده و اهمیتش در خلاصی خواهرش از عقد میرزا ابوالحسن خان است.این طور که از شواهد بر می‌آید نظر علی بیگ بر مبنای شخصیتی واقعی خلق نشده و برای پیشبرد خط داستان احتمالاً از ذهن نویسنده شخصیت شکل گرفته؟ آیا این طور است؟نه شخصیت واقعی نبوده. البته ممکن است چنین شخصی یا اشخاصی در آن زمان وجود داشته باشند. اما اینکه در تاریخ از این آدم اسمی آمده باشد، نه.به جای عروس نشستن نظرعلی بیگ که عامل فرار خواهر عباس میرزا می‌شود، آیا در تاریخ موجود است و سندیت دارد؟ اصل ماجرا این طور است که عباس میرزا برای کاری که فتحعلی شاه یعنی پدرش با او دارد از تبریز به تهران می‌آید و وقت بازگشت شاه از او می‌خواهد که مادرش یعنی خاتون (مادر عباس میرزا) را با خود به تبریز ببرد. در این بین بحث ازدواج دختر خاتون با میرزا ابوالحسن خان پیش می‌آید و عباس میرزا و مادرش از فرصت استفاده می‌کنند و دختر را فراری می‌د‌هند. ولی اینکه این ماجرا سندیت داشته و تاریخی بوده قطعاً چنین اتفاقی افتاده. نه به آن وضوحی که شما در نظر دارید چون اگر به داستان نگاه کنیم می‌بینیم تمام ماجراها از آمدن و برگشتن عباس میرزا و فرستادن خاتون به تبریز همه و همه در کتاب‌های تاریخی موجود می‌باشد و این امر به لحاظ منطقی هم نمی‌تواند جزء اضافاتی باشد که نویسنده به کار اضافه کرده باشد.عملکرد نظر علی‌بیگ و حتی لحن صدایش اینگونه است که کارگردان بر آن بوده که با این شخصیت خشکی روایت تاریخی را خنثی کند چرا که اعمال و گفتار نظر علی بیگ رگه‌هایی از طنز دارد. این امر تعمدی بوده یا خیر؟راستش طبق صحبت‌هایی که من با اقای ورزی داشتم، این نقش اصلاً نقشی نبود که رگه‌هایی از طنز در آن وجود داشته باشد. اما با شناختی که آقای ورزی از من داشت این نقش را به من سپرد. ایشان می‌دانستند که من اصلاً نمی‌توانم نقش خیلی جدی را بازی کنم. طبق صحبتی که با ایشان کردم قرار شد بدون پیش زمینه فکری خاصی بازی کنم و اینکه بگوییم این شخصیت را به طرف طنز ببریم یا قبلاً در مورد آن فکر کنیم، اصلاً این طور نبود. قرار شد که ما کار را شروع کنیم و جلو برویم آنوقت ببینیم این شخصیت چه شکلی می‌گیرد و بعد روی آن کار کنیم. و در نهایت آن چیزی درآمد که شما الان دیده‌اید و در اصل سکانس‌هایی که از بازی نظر علی بیگ در اول سریال دیده‌اید ما در آخر فیلمبرداری کار کردیم و در مجموع تمام حرف و حدیث‌هایی که در رابطه با شکل‌گیری این شخصیت ارائه شد، به اینجا ختم شد که آدمی به نام نظر علی بیگ با این خصوصیات اخلاقی و با این سبقه و پیشینه در این سریال آمده است و ابداً قرار نبود که این شخصیت با طنز در گفتار و اعمال شناخته شود.چه انگیزه و عاملی باعث می شود که نظرعلی بیگ که آدمی است عاطل و باطل به یکی از سردار‌های جنگی تبدیل می‌شود؟این شخصیت خیلی تحت تأثیر عباس میرزا قرار می‌گیرد. اما از اول داستان اگر به خاطر داشته باشید این آدم به خواجه یعقوب (ارژنگ امیرفضلی) می‌گوید من دنبال کار می‌گردم و صرفاً به سمت دربار می‌آید که کاری برای خودش دست و پا کند و شغلی‌گیر بیاورد و هر چه داستان روبه‌جلو می‌رود او بیشتر و بیشتر جذب عباس میرزا می‌شود و همیشه کنارش می‌ماند و ما تقریباً آخرین سکانس‌هایی که از عباس میرزا می بینیم، بدون استثناء نظر علی بیگ را در کنار او می‌بینیم و سال‌های سال به قول معروف در رکاب عباس میرزا می‌‌ماند.علت علاقه نظرعلی بیگ به عباس میرزا چیست؟تقریباً می‌شود گفت که او عاشق شخصیت عباس میرزا می‌شود چون خود عباس میرزا یکی از شخصیت‌های مثبت و اخلاق‌مدار قاجار بوده که تمام فکر و ذکرش خدمت به ایران بوده و بس.با توجه به تجربه کردن ژانرهای گوناگون انجام کار تاریخی را در مقایسه با سایر ژانرها چطور می بینید؟اصولاً کار تاریخی انجام دادن بسیار بسیار مشکل است به طوری که گاهی اصلاً نمی‌شود با سایر ژانرها آن را مقایسه کرد، به طور مثال بحث گریم یکی از موارد بسیار پیچیده، هزینه بر و زمان‌بر است. همچنین ادبیات خاص هر دوره به گونه‌ای که با گفتن یک دیالوگ دوگانگی در زبان و لهجه به وجود نیاید و در مجموع باید عوامل خیلی زیادی دست به دست هم بدهند تا یک پلان و یک سکانس کار تاریخی از آب در بیاید. به خاطر این بحث زمان‌بر بودن، کار تاریخی یکی از مشکلات بزرگی است و به همین خاطر کارهای تاریخی خیلی طبق برنامه پیش نمی‌رود اما مسئله جالبی که در «تبریز در مه» وجود داشت بنا به گفته تمام عواملی که با این پروژه همکاری داشتند این بود که می‌گفتند این سریال باید در عرض یک سال و نیم ساخته می‌شد. حالا شما ببینید یک کاری که باید یک سال و نیم روی آن کار می‌شد در هشت ماه انجام بدهید، طبیعتاً در این صورت سختی‌های کار دو برابر و چند برابر می‌شود.فکر کنم داستان سریال عمدتاً در شهر تبریز اتفاق می‌افتد درست است؟بله. قسمت اعظم کار در تبریز می‌گذرد.آنطور که از دورنمای سریال مشهود است، داستان کلی سریال بیشتر حول محور زندگی و کارهای عباس میرزا می‌گردد، آیا اینگونه است؟بله. قبلاً در مورد فتحعلی شاه و سایر شاهان قاجار صحبت شده و کار جالب و جدید آقای ورزی این است که در مورد عباس میرزا کار کرده.در مرحله فیلمبرداری در خود تبریز هم برداشت کردید یا خیر؟خیر. اصلاً گروه به تبریز نرفت و تمام کار در شهرک سینمایی غزالی گرفته شد.آقای ورزی به همه ثابت کرده که تنها در حوزه سریال سازی تاریخی فعالیت می‌کند و این حوزه را می شناسد و عملکرد مثبتی هم داشته، شما خود ایشان را در حوزه تاریخ چطور می‌بینید؟من کسی را که برای کارکردن از این شاخه به آن شاخه نپرد خیلی دوست دارم و آقای ورزی هم از این دست آدم‌هاست. چون فکر می‌کنم اگر هر کسی راه خودش را از اول فعالیتش انتخاب کند خیلی به موفقیت نزدیک‌تر است شما اگر به کارهای مرحوم علی حاتمی هم نگاه کنید، اگر مادر را هم می‌ساخت که کار معاصر بود، باز همان سنت را در آن فیلم جدید و معاصر می‌دیدید. آقای ورزی هم در این مورد راه خودش را انتخاب کرده و بزرگترین مزیتی که رضا ورزی در کار خودش دارد این است که عاشق کارش است و این مسئله به نظر من بسیار بسیار نکته قابل توجهی است. و همین مسئله باعث رشد و موفقیت‌ش می‌شود. یکی دیگر از مواردی که باعث موفقیت آقای ورزی شده مطالعه وسیع و اشرافش به مسئله تاریخ است تا جایی که من هر وقت در مورد هر مسئله‌ تاریخی سؤالی داشته‌ام. ایشان فوراً و بلادرنگ جواب داده. من حدود 10 سال است که با ایشان آشنا هستم و لحظه به لحظه در جریان کارهایش بوده‌ام و این مسئله را با آگاهی خدمتتان گفتم.