امین خرمی- در تمام جشنوارههای بزرگ و بینالمللی سینمایی و تئاتری که در سراسر دنیا برگزار میشود، بخش جنبی بازار فروش و معرفی آثار کشورهای شرکتکننده در آن جشنوارهها یکی از مهمترین بخشهای فعال در مورد عرضه و تقاضای کالای فرهنگی به شمار میرود. این در حالی است که متأسفانه دو جشنواره بزرگ و بینالمللی سینما و تئاتر فجر در کشورمان در این بخش صرفاً حضوری نمادین دارند و بازار این دو رویداد فرهنگی صرفاً ویترینی برای تماشا و نه برقراری ارتباط گروههای سینمایی و تئاتری در کشور با همکاران بینالمللی خود به حساب میآید.
پیمودن راه کج
با نگاهی به جشنوارههای بزرگ سینمایی در جهان مانند جشنواره فیلم «کن»، «ونیز»، «لوکارنو» و... به راحتی میتوان متوجه شد که اکثر کشورهایی که در این رویدادها شرکت میکنند، میدانند که شانسی برای موفقیت فیلم یا فیلمهای ارائه شده شان در بخش مسابقه چنین رویدادهایی ندارند، اما حضور در چتر سینمایی یا همان بازار چنین جشنوارههایی را برای برقراری ارتباط بین خود و سایر کشورهای صاحب سینما بسیار مفید میدانند، چرا که از این طریق علاوه بر دستیابی به آخرین اطلاعات و علوم هنر- صنعت سینما طی توافقنامههایی به برخی از تکنولوژیهای ساخت آثار سینمایی دست پیدا میکنند و همچنین با دعوت از هنرمندان صاحب سینما دست به تولیدات سینمایی مشترکی میزنند تا با این راه به توسعه و پیشرفت سینمای کشور خود بپردازند.
بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر با پسوند بینالمللی، امسال شاهد برگزاری چهاردهمین بازار سینمایی خود با حضور شرکتهای داخلی و خارجی است اما آنچه در این میان بیشتر به چشم میآید این است که اکثر کشورهای خارجی حاضر در چتر سینمای ایران کشورهایی هستند که از سینمایی نه چندان معتبر سود میبرند که نمونه بارز این کشورها به کشورهای عربی بازمیگردد. همچنین کشورهای آسیای جنوب شرقی نیز بازار فیلم فجر را محلی برای معاملههای پرسود برای فروش سریالهای دست چندم خود مانند «جومونگ» یا فیلمهای اکشن درجه 3 خود به حساب میآورند، و آنچه در این میان نه دیده میشود و نه از سوی مسئولان برگزاری فیلم فجر مطالبه میشود، لزوم برقراری ارتباط برای انتقال دانش سینمایی مشترک بین فیلمسازان داخلی با همتایان خارجی خود و خرید و فروش آخرین سخت افزارهای سینمایی منطبق بر تکنولوژی روز دنیا برای تولید آثار سینمایی است.
منیژه حکمت، تهیهکننده و کارگردان سینمای کشور در این باره به ایسنا میگوید: من تا کنون 3 بار در بازار فیلم جشنواره فجر شرکت کردهام. بیشتر حاضران این دوره از کشورهای عربی و ترکیه هستند و با توجه به حضوری که در بازارهای برلین و کن داشتهایم، شخص مطرحی را در بازار امسال ندیدم. البته معتقدم بخش بینالملل فارابی تمام تلاش خودش را کرده است، اما این بازار بیشتر یک ویترین است.
دفاع دبیر جشنواره از بازار آشفته
اما در کنار این انتقادهای مطرح شده کماکان مسئولان جشنواره برپایی چنین بازاری را برای سینمای کشور مفید میدانند و حتی عدم ارائه گزارش صحیح از میزان خرید و فروش گروههای سینمایی حاضر در این بازار به دفتر جشنواره یا بنیاد فارابی را مسائلی منطقی میدانند!
به عنوان نمونه مهدی مسعودشاهی، دبیر جشنواره در نشست خبری این رویداد درباره عملکرد و دستاورد بازار فیلم گفته بود که: بازار محلی برای خرید و فروش است و این مسئله در همه جای دنیا به همین صورت است. اگر شرکتکنندگان در بازار آماری از خرید و فروش خود منعکس نمیکنند، به دلیل نوع کارشان است و نباید هم توقع داشت که بیایند و آمار خود را ارائه کنند!
حضور 20 دقیقهای در بازار تئاتر
اما اوضاع تئاتر در بخش بازار بینالمللی جشنواره بیست و نهم فجر از این هم نا بسامانتر است. در حالی که امسال دومین بازار بینالمللی تئاتر برگزار میشود، دبیر جشنواره تئاتر فجر با انتقاد از شیوه برگزاری دوره پیش بازار که صرفاً مکان در اختیار داده شده به گروههای حاضر را محلی برای پخش گز و سوهان به میهمانان خارجی عنوان کرده بود کل ساختار برگزاری بازار را تغییر داد. بر طبق شیوه جدید مقرر شده که صرفاً گروههایی که نماینده آنها به زبان انگلیسی مسلط است یک روز و آن هم ظرف مدت 20 دقیقه فرصت دارند ضمن معرفی گروه تئاتری خود به صاحبان کمپانیهای نمایشی حاضر در جشنواره راههای برقرای ارتباط و نحوه حضور گروه خود را در جشنوارههای خارجی برای حضار تعریف کند و منتظر باشد تا حاصل تلاش 20 دقیقهای خود را در آینده و از طریق ارتباط اینترنتی شاهد باشد. این سخنان در نگاه کلی با انتقاد بسیاری از هنرمندان تئاتر رو به روه شده سات اما برای قضاوت در مورد موفقیت یا ناموفق بودن این شیوه برگزاری باید تا ماهها بعد از جشنواره صبر کرد تا حاصل این ارتباط 20 دقیقهای مشخص شود!
