یک فنجان فلسفه برای کودکان و چند نکته

علی خدایی بیجاری- قرار است برنامه‌ای فلسفی با عنوان «یک فنجان فلسفه» برای مخاطبان کودک و نوجوان بر اساس روش‌های نوین آموزشی در رادیو تهیه و پخش شود. این برنامه با ساختاری متفاوت توسط گروه مطالعات فرهنگی و براساس روش‌های «پروفسور متیو لیپمن» تحت عنوان «فلسفه برای کودکان» یا (P4C)که درحال حاضر دربسیاری از کشورهای پیشرفته دنیا درحال اجراست و با هدف ارتقای سطح فکری و ضریب هوش مخاطبان خود تولید خواهد شد.
بنا به گفته تهیه‌کننده برنامه مذکور، کاربرد تفکر و اندیشیدن در یاد‌گیری کودکان و دادن قدرت «فلسفیدن» به آنها، یکی از اهداف این برنامه است. روش برنامه به این صورت است که چهار دانش‌آموز متشکل از دو دختر و دو پسر در کلاسی به‌نام کلاس شاهد یا گواه دور هم جمع می شوند و بعد از خواندن یک داستان استاندارد از سایر دانش‌آموزان دعوت می‌شود که براساس تفکراتی که در مورد داستان داشته‌اند به طرح سؤال بپردازند وکارشناسان حاضر در کلاس هیچ سؤالی را طرح یا پاسخ نمی‌دهند.
این طرح به خودی خود طرحی خوب و قابل ستایش است، چراکه دو گروه متخصص و برنامه‌ساز با همکاری همدیگر، در صدد نهادینه کردن اندیشیدن در رده سنی کودک بر آمده‌اند. موردی که تاکنون درکشورمان ما‌به‌ازا و سابقه‌ای نداشته. از آنجایی که فلسفه یا حکمت در ایران سابقه‌ای چند صد ساله دارد اما متأسفانه با گذشت زمان هر چه از این دوران طلایی دور شده‌ایم به همان میزان با فلسفه بیگانه‌تر شده‌ایم. تا به جایی که اکثریت قریب به اتفاق هموطنانمان از هر پدیده‌ای که به نحوی از انحا با فلسفه قرابت و نزدیکی داشته باشد، گریزانند و ادله شان برای این گریز این است که غالباً عنوان می‌کنند که «فلسفه خشک وخسته‌کننده است» به همین جهت این اقدام از جهتی اهمیت پیدا می‌کند که شاید بازگشت به اندیشیدن وصد البته درست اندیشیدن را درمخاطب، آن‌هم در مخاطب کودک نهادینه می‌کند. گر چه به نظر می‌رسد دست‌اندرکاران در رأس این اقدام نباید شتابزده عمل کنند، چون اهداف از پیش ترسیم شده نخواهد داشت و شایسته است در این اقدام قابل تحسین کمی دست به عصاتر این راه را پیمود و پیشتر تفاوت‌های فرهنگی، مناسبات اجتماعی، سیستم آموزشی و بسیاری از مسائل را مد نظر قرار داد و با بومی کردن این روش طوری که مناسب کودکان ما باشد، شاهد به بار نشستن استعداد‌های بچه‌های امروز و آینده سازان فردا باشیم.