بر اساس آخرین رایزنیهای انجام شده مذاکرات بعدی ایران و 1+5، به احتمال زیاد هفته اول بهمن ماه انجام خواهد شد، اما ایران پیش از آغاز این گفت و گوها که قرار است در ترکیه انجام شود با طراحی یک «تور هستهای» از بسیاری از کشورها، نهادها و شخصیتهای بینالمللی دعوت کرده است که از تجهیزات و تأسیسات هستهای اش بازدید کنند.
به گزارش جوان جمهوری اسلامی ایران از بسیاری از کشورها، نهادها و شخصیتهای بینالمللی مثل برخی از نمایندگان کشورهای اتحادیه اروپا، آژانس بینالمللی اتمی انرژی اتمی کشورهای مجموعه گروه 77 و عدم تعهد و همچنین نمایندگانی از کشورهای گروه 1+5 به استثنای امریکا دعوت کرده است تا پیش از آغاز مذاکرات ایران و گروه 1+5 که احتمالا در هفته اول بهمن ماه در خاک ترکیه انجام میشود، از سایتهای هستهای اش بخصوص بوشهر و نطنز بازدید کنند.
در نامه علی اکبر سلطانیه، نماینده ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی زمان بازدید روزهای 25 و 26 دیماه (16 ـ 15 ژانویه) پیشنهاد شده است. در این پیشنهاد دو مسئله بنیادی نهفته است ابتدا اینکه مقامات هستهای و سیاسی جمهوری اسلامی ایران با این کار به شکل علنی و گسترده صلح آمیز بودن فعالیتهای هستهای خود را پیش روی بازدیدکنندگان قرار میدهد تا بازدیدهای مراکز هستهای ایران منحصر به بازرسان آژانس انرژی اتمی سازمان ملل نباشد. مسئله دوم این است که در این دعوت عمومی از امریکا هیچ خبری نیست. برخی مقامات و تحلیل گران از این سیاست با عنوان ایجاد شکاف در بین طرفهای مذاکره با ایران یاد میکنند.
تأیید خبر دعوت به بازدید
یک روز بعد از اینکه سایت ایران هستهای در خبری کوتاه از بازدید چهرههای برجسته بینالمللی از تأسیسات هستهای ایران قبل از مذاکرات استانبول نوشت، رامین مهمانپرست در نشست خبری با خبرنگاران آن را تایید کرد. علیاصغر سلطانیه نیز در گفت و گو با خبرگزاری ایسنا دعوت ایران از سفیران و رئیسان گروههای جغرافیایی و سیاسی نزد آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین برای بازدید از تأسیسات هستهای نطنز و راکتور آب سنگین اراک را تایید کرد.
نماینده دائم ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی با اشاره به بازدید مشابهای که در سال 2006 از یو سی اف اصفهان برای سفیران مقیم وین انجام شد، اظهار کرد: این اقدام در راستای سیاست شفاف هستهای ایران انجام میشود.
شگرد هوشمندانه ایران
اقدام ایران برای راهاندازی تور هستهای تا کنون بازتابهای زیادی را بین مقامات رسمی و رسانههای جهان ایجاد کرده است. برخی این اقدام ایران را انعطاف در ادامه مذاکرات و برخی نیز نشان از شفاف سازی فعالیت هستهای ایران دانستهاند. برخی از رسانههای امریکایی مثل نیویورک تایمز آن را برای اختلاف انداختن میان کشورهای مخالف برنامه هستهای ایران پیش از برگزاری دور بعدی مذاکرات عنوان کردند. خبرگزاری امریکایی آسوشیتدپرس همچنین به نقل از یک دیپلمات نزدیک به آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت که نیروگاه بوشهر و تأسیسات نطنز محلهای بازدید خواهد بود و نشستهایی قرار است با علی اکبر صالحی سرپرست وزارت خارجه و رئیس سازمان انرژی اتمی ایران و سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران برگزار شود. با این وجود مارک تونر، سخنگوی وزارت خارجه امریکا با تکرار این مسئله که ایران به تعهدات بینالمللی خود به خصوص آنچه که در قطعنامههای شورای امنیت آمده، عمل نمیکند، گفته که اعمالی چون دعوت ایران از چند کشور برای بازدید از تأسیسات هستهایاش نمیتواند جایگزین عمل کردن تهران به وظایفش در زمینه همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی شود و توجهات را از مسائل اصلی مربوط به برنامه هستهای ایران منحرف نخواهد کرد. گریسیک تحلیلگر برجسته امور ایران در امریکا تدوین این برنامه سفر را نشانه برخورد مثبت ایران با مذاکرات استانبول ارزیابی کرد. فیلیپ کراولی، سخنگوی دولت امریکا اگر چه این اقدام ایران را یک «ترفند هوشمندانه» دانسته اما گفته است که این روش جایگزینی برای مسئولیتهای ایران در قبال آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیست.
گری سیک: نگاه ایران به مذاکرات مثبت است
خبرگزاری رویترز به نقل از گری سیک کارشناس امور ایران در دانشگاه کلمبیای امریکا که پیشتر از مقامات شورای امنیت ملی امریکا بود نوشته است که این حرکت نشان میدهد ایران برخوردی مثبت با این گفتوگوها دارد. این خبرگزاری نوشت: «گری سیک همچنین گفت اینکه بازدید سفیران کشورها از تأسیسات اتمی ایران مؤثر باشد یا نه به اجازه حضور کارشناسان فنی در این هیئتها بستگی دارد». به نوشته رویترز، وی افزود: «من نمیتوانم بگویم چنین دعوتی را باید رد کرد ولی ممکن است برای اهداف بسیار مفیدی مورد استفاده قرار گیرد». گری سیک همچنین اضافه کرد که این دعوت ممکن است از سوی علیاکبر صالحی سرپرست وزارت امور خارجه ایران بوده باشد. صالحی نماینده سابق ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی بوده است. گری سیک میگوید صالحی فردی جدی است.
