رویارویی سینمای امریکا و ایران

ایزد مهرآفرین- بعد از حضور سینماگران ایرانی و موفقیت‌هایی که سینمای ایران در نخستین جشنواره «فیلم بغداد» داشت، میزبان عراقی از این حضور استقبال کرد و طی توافقاتی که بین شمقدری معاونت سینمایی و وزیر فرهنگ عراق صورت گرفت، قرار شد که سینمای ایران بار دیگر از مرزهای داخلی عبور کرده و خود را به عنوان سینمایی بین‌المللی معرفی کند، ولی این بار نه در فرانسه و کن یا توسکانای ایتالیا بلکه در عراق؛ کشوری که فصول مشترک زیادی با ما دارد. استارت حضور سینماگران ایرانی و ساخت فیلم‌های جنگی در عراق با فیلم «بدرود بغداد» مهدی نادری خورده شد؛ فیلمی ضد جنگ که نماینده سینمای ایران در اسکار هم است. در تازه‌‌ترین این حضور‌ها مجتبی راعی که تجربه ساخت فیلم عصرروز دهم را در کربلا داشته، قرار است فیلمی درخصوص حضور اشغالگران در عراق، دغدغه‌های جوانان عراقی در شهری که با بلوک‌های سیمانی حدود آن مشخص شده و آنچه مبین اوضاع امروز این کشور است، توسط این فیلمساز به تصویر کشیده شود. در واقع می‌توان گفت این جدید‌‌ترین رویارویی ایران با امریکا در عراق است، البته این بار نه با زبان دیپلماتیک و سیاست بلکه با زبان نور، دوربین و صدا و از دریچه فرهنگ.
این رویارویی از چندین جهت برای ما حائز اهمیت است. گرچه ساده‌اندیشی است اگر بپنداریم که می‌خواهیم با چندین فیلم به مقابله غول هالیوود برویم. به قول مهدی نادری کارگردان بدرود بغداد که به رویترز گفته بود: بودجه این فیلم به اندازه پول سیگار «شون پن» هم نیست. بی‌شک کمترین فایده ساخت چنین فیلم‌هایی می‌تواند اثرگذاری فرهنگی و ایضاً سیاسی در عراق و منطقه باشد.
اولاً اینکه ایران تنها کشوری در منطقه خاورمیانه است که سینمای جنگ دارد، یعنی امکانات و فیلمسازانی دارد که در طول این سال‌ها در حوزه سینمای جنگ تجربیات فراوانی پیدا کرده‌اند؛ گرچه از نسل جوان فیلمسازان ایرانی هم که عموماً با استعداد هستند به راحتی نمی‌شود گذشت.
ثانیاً قرائت و خوانشی که یک فیلمساز ایرانی از جنگ و اشغالگری دارد بی‌شک کاملاً متفاوت با نگاهی است که مثلاً یک فیلمساز امریکایی دارد. در فیلم‌های جنگی که هالیوود می‌سازد عمدتاً مفاهیمی چون «ایثار»، «شهادت» و «میهن‌پرستی» جایش را با مفاهیمی چون «خشونت»، «تروریسم» و «عقب‌ماندگی» عوض می‌کند.
در واقع ماشین جنگی هالیوود در عراق همان کاری را می‌کند که بعد از جنگ ویتنام با سری فیلم‌های «رمبو» در آسیای شرق کرد. این فیلم‌ها سعی می‌کنند خاطرات تلخ جنگ را از بین برده و فقط به موضوعاتی بپردازند که در آن جنگ‌افروزی امریکا را با هر بهانه‌ای توجیه کند؛ یک روز به بهانه داشتن سلاح‌های شیمیایی، یک روز به بهانه مبارزه به تروریست و روز دیگر به بهانه حقوق بشر. حال این بار فرصت در اختیار سینمای ما قرار داده شده تا به جهان نشان دهد واقعیت آن اتفاقی را که در عراق افتاده است.