علی خدایی بیجاری- تا چند سال گذشته، تکراری بودن فیلمهای تلویزیون صدای اغلب مخاطبان این رسانه ملی را درآورده بود. آرشیو سیما در مجموعهای ناچیز از فیلمهای سینمایی محدود میشد، اما با ظهور سیستم دیجیتال و دوربینهای ارزانقیمت و پرکاربرد دیجیتال خود سیما به تولیدکننده فیلم تبدیل شد تا جایی که حجم فیلمهای تولید شده در این سازمان خود به مشکلی بزرگ تبدیل شده است.
فیلمهایی برای آرشیو شدن
از زمانی که این باور در سازمان صدا و سیما شکل گرفت که خود این سازمان میتواند به تولید و ساخت فیلم تلویزیونی مبادرت کند، مشکلات عدیدهای در شکل و شیوه تولید بروز کرده است تا جایی که آسیبهای شیوه و پروسه تولید تلهفیلم گذشته از خود سیما حوزههای دیگر از جمله سینما را هم در بر گرفت و بر روند کیفی ساختار سینمایی آثار هم لطمه وارد کرد. از آنجایی که هزینه ساخت تلهفیلمها خیلی محدودتر از هزینه ساخت فیلمهای سینمایی است، به صورت غیرمستقیم روی دستمزد عوامل تأثیر منفی گذاشت و شاید همین امر یکی از دلایل بیانگیزگی عوامل ساخت یک فیلم شد، چرا که عوامل به خاطر تأمین زندگیشان ناگزیر به کار همزمان در چند پروژه میشوند. آنچه جای تعجب دارد این است که تلهفیلمهایی که روی آنتن شبکههای مختلف سیما میرود، جزو بهترین آثار تولیدی هستند که تعداد محدودی را شامل میشوند و بخش اعظم تولیدات ناموفق به دلایلی که عمدتاً بر ضعف کیفی این اثار دلالت دارد، همگی قبل از پخش آرشیو میشوند. از سویی دیگر خروجی و نتیجه حاصل از پخش فیلم که باید بر مخاطب اثر بگذارد، در این بخش حاصل نمیشود، چراکه پخش تلهفیلمها تنها یک بار اتفاق میافتد و در خوشبینانهترین حالت تعداد بسیار محدودی از مخاطبان تلویزیون را با خود همراه میکند.
حجم تولید تلهفیلمها مخاطب را زده میکند
«کامران قدکچیان» از کارگردانان با سابقه سینمای ایران است، وی در گفتوگو با خبرنگار رادیو تلویزیون «جوان» با تأکید بر برنامهریزی خاص به لحاظ تولید تلهفیلم گفت: «حجم این تلهفیلمها مخاطب را زده میکند و آنطور که سینما روی مخاطب تأثیر میگذارد و فرهنگ را به مخاطب انتقال میدهد، تلهفیلم از چنین کارکردی ناتوان است.
وی که همزمان با کارگردانی سینما به نمایشنامهنویسی رادیویی، تدوین، ساخت آنونس و فیلمنامهنویسی اهتمام دارد، در خصوص انتخاب سوژه برای تولید تلهفیلمها خاطرنشان کرد: «موضوعات تلهفیلمها خیلی سطحی و دمدستی است و این تنها به تولید و هزینه برنمیگردد بلکه یکی از مهمترین نکات منفی آن این است که ذائقه و سلیقه مخاطب را به شدت پایین میآورد و به جذب مخاطب در سینما هم لطمه وارد میکند، گذشته از اینکه قبل از هر چیز مخاطب تلویزیون را پس میزند.» قدکچیان که با فیلم «فاصله» در بیست و هشتمین جشنواره فیلم فجر حضور داشت، راهکار حل این بحران را تغییر شیوه مدیریتی و تغییر سیاستگذاری در حوزه تولید تلهفیلم دانست و ادامه داد: «تنها هدف مسئولان تلویزیون بر تعداد و کمیت تولید متمرکز است و چنین هدفی صددرصد روی کیفیت و محتوا تأثیر منفی میگذارد و از طرفی رسیدن به این هدف اشتباه مستلزم تقسیم بودجه به گونهای است که در نهایت به تولید آثار بیشتر ختم شود و دراین میان اگر احیاناً فیلمنامه خوبی هم عرضه شود، طبعاً بودجه بیشتری برای ساخت طلب میکند و در نهایت چنین فیلمنامهای یا رد میشود یا اگر تولید شود باید قسمتهای هزینهبر و پرخرج از آن حذف شود؛ آنچه در حال حاضر به وضوح برای همه قابل لمس است.»
حوزه تلهفیلم، حوزه تجربهاندوزی
علی غفاری، کارگردان دیگری است که در حال حاضر فیلم سینمایی «چراغقرمز» از او در آستانه اکران قرار دارد. وی در گفتوگویی به «جوان» گفت: «از آنجایی که تلهفیلم یکبار پخش میشود، سریعاً هم به فراموشی سپرده میشود و هر ساله تعداد خیلی زیادی از این تلهفیلمهای بیمحتوا ساخته میشود که هیچ کارکردی به لحاظ اجتماعی روی مخاطب ندارد.»
غفاری که با طراحی لباس فیلم «هراس» شهریار بحرانی به سینما راه یافته، در بخش دیگری از اظهاراتش گفت:«یکی دیگر از مشکلات این عرصه تولید آثار مناسبتی است که همگی در دقیقه 90 هر مناسبت ساخته میشوند و عوامل با عجله شروع به تولید میکنند که معمولاً سروقت به آنتن نمیرسند یا به خاطر وقت کم و عجله کیفیت آنقدر پایین است که خود مسئولان از پخش آن خودداری میکنند.»
کارگردان «شاهرگ» در خصوص راهکار حل مشکلات بخش تولید فیلمهای تلویزیونی بر تجدید نظر و برنامهریزی دقیق تأکید کرد و افزود: «متأسفانه هزینه هنگفتی در این عرصه صرف میشود، در حالی که میتوان هزینه سه چهار تلهفیلم را به تولید یک فیلم سینمایی متوسط به بالا اختصاص داد که در این صورت مشکل کیفیت و کمیت تولید خودبهخود حل خواهد شد.»
غفاری در خاتمه سخنانش با بیان اینکه از اصرار مسئولان در تولید چنین فیلمهایی متعجب است، به مشکل دیگری اشاره کرد و ادامه داد: «الان بخش تولید تلهفیلم به عرصه تجربهاندوزی تبدیل شده و معمولاً کسانی وارد این حیطه میشوند که هیچ تجربه و سابقهای در کار فیلمسازی ندارند و اگر به سایر عوامل تولید هم نگاهی بیندازید، میبینید آدمهای شناخته شده و متخصصی در یک گروه تولید وجود ندارند.»
