«او نزدیک به بیست سال از عمر خود را صرف ترجمه و تفسیر کامل دیوان محبوبترین شاعر ایرانی کرده است و از این طریق ما را به ضیافت یکی از نابترین و معتبرترین صداهایی برده است که در جهان شعر امروز شنیده میشود». این جملات ستایشآمیز را رادیو فرهنگ فرانسه درباره مردی به کار برده است که زندگی خود را وقف شناخت ایران کرده است و آن «محبوبترین شاعر» هم کسی نیست جز خواجه شیراز. مترجم فرانسوی شارل آنری دوفوشهکور دیروز به تهران رسید تا امروز راهی شیراز شود. علاوه بر برنامههای فرهنگی، قرار است فیلمی بر اساس زندگی این استاد برجسته ادبیات فارسی ساخته شود و در این سفر بخشهایی از آن ضبط خواهد شد.
دوفوشهکور حاصل سالها تلاش خود را در سال 2006 منتشر کرد، نسخهای یگانه و بیبدیل از دیوان حافظ در 1280 صفحه که با استقبال فراوانی رو به رو شد. شمار بالای صفحات این مروارید درخشان شعر فارسی از آنجا ناشی میشود که مترجم فرانسوی همه ابیات دیوان را مفصل تفسیر کرده است، با شناختی که از شعر چند لایه حافظ داریم، چنین تفسیری بخصوص برای خواننده غیرایرانی ضروری به نظر میرسد، نکتهای که مترجم نیز در مقدمه خود بر آن صحه گذاشته است:«هر غزل [حافظ] شایسته چندین صفحه تفسیر است».
این نسخه شامل 485 غزل را منتقدان کاملترین مجموعه از اشعار حافظ میدانند که به زبان فرانسه در دسترس قرار گرفته است. مطبوعات از آن استقبال فراوانی کردند، مترجم آن جایزه ترجمه شعر 2006 را از آن خود کرد و مردم نیز آن را پسندیدند. چاپ اول این اثر خیلی زود تمام شد، اگر چه دوفوشهکور نظر جالبی درباره حافظ دارد:«مردم فرانسه شعر سعدی را به حافظ ترجیح میدهند. » علت؟ «فهم حافظ برای فرانسویان دشوار است، حال آنکه در آلمان قضیه برعکس است؛ آلمانها علاقه بیشتری به حافظ دارند. »
استاد و فیلمسازش
شارل آنری دوفوشهکور که این روزها مهمان کشورمان است به سال 1925 متولد شده است. این استاد پیشین دانشگاه سوربن متخصص ادبیات کلاسیک فارسی و بنیانگذار نشریه «آبسترکتا ایرانیکا» است. دوفوشهکور از 1975 تا 1979 مدیر مؤسسه ایرانشناسی، و از 1972 تا 1985 نیز صاحب کرسی فارسی در مؤسسه ملی زبانها و تمدنهای شرقی در پاریس بوده است. پس از آن به سوربن رفت و تا 1993 به عنوان مدیر مؤسسه مطالعات ایرانی در این دانشگاه فعالیت کرد.
فیلمی که قرار است بر اساس زندگی او ساخته شود مجنون نام دارد که بخشهایی از آن در اقامتگاه دوفوشهکور و پاریس فیلمبرداری شده است. کارگردان آن محمدعلی فارسی است که پیش از این، فیلم «حقیقت گمشده» را درباره فیتزجرالد مترجم سرشناس رباعیات خیام ساخته است. فارسی پس از آن به سراغ نیکلسون مترجم روس شاهنامه فردوسی میرود تا بدین ترتیب سهگانه خود را تکمیل کند. او متولد 1336 و از دوستان نزدیک مستندساز شهید مرتضی آوینی است و کار خود را از 1372 با مجموعه غواصان در روایت فتح آغاز کرده است.
سفر به خانه حافظ
دوفوشهکور امروز راهی شیراز میشود تا ادامه فیلمی ساخته شود که از ماه گذشته در مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی کلید خورده است. فیلمبرداری با حضور استاد برجسته ادبیات در حافظیه، آرامگاه سعدی و تخت جمشید انجام خواهد شد، و البته او فرصت را از دست نخواهد داد و در این فرصت به دانشگاه شیراز نیز خواهد رفت تا در آنجا از حافظ بگوید. پس از آن او به پایتخت باز خواهد گشت و در دانشگاه تهران نیز سخنرانی میکند.
