آنگلا مرکل با پیروزی در انتخابات اواخر سپتامبر سال گذشته چنان موقعیتی پیدا کرد که توانست بعد از یک دوره حکومت چهار ساله به آرزوی خود که راحت شدن از دست سوسیال دموکراتها و تشکیل کابینهای با متحدان نزدیک خود از دو حزب سوسیال مسیحی و دموکرات لیبرال بود، برسد اما به نظر میرسد که آن پیروزی بعد از یکسال چنان عاقبت خوشایندی را برای وی رقم نزده است. گذشته از تداوم بحران اقتصادی جهانی و بروز بحران حوزه یورو، برخی حوادث دیگر نیز موجب شد تا موقعیت مرکل در آلمان طی یکسال اخیر تنزل پیدا کند که در این میان استعفای هورست کوهلر از مقام ریاستجمهوری یکی از مهمترین آنها بود به گونهای که مرکل برای انتخاب کاندیدای مورد نظر خود، کریستین وولف، برای مقام
ریاست جمهوری مجبور شد به سه دور رأیگیری در مجلس فدرال تن دهد. نظرسنجیها در آن موقع نشان میداد که حمایت از مرکل نه تنها در مجلس فدرال بلکه حتی در جامعه آلمان نیز تنزل پیدا کرده به صورتی که کابینه ائتلافی وی بنابر نظرسنجی مؤسسه فورسا به بدترین حد طی 10 سال گذشته رسید. با وجود توفیق مرکل در زمینه اقتصادی و کنترل بحران در این کشور اما این امر بر افول محبوبیت او تأثیری نداشت و تنزل محبوبیتش همچنان تحت تأثیر دیگر موضوعات داخلی آلمان تداوم پیدا کرد.
تنزل سه رتبهای
افشای سند حمایت دولت ائتلافی مرکل از توسعه نیروگاههای هستهای در ماه گذشته نارضایتی عمومی از وی را به دنبال داشت. طبق قانون مصوب در زمان گرهارد شرودر، صدر اعظم پیشین، قرار بود نیروگاههای هستهای آلمان تا 2022 به کار خود خاتمه دهند اما بنابر این سند، مرکل قصد دارد تا 12 سال دیگر به فعالیت این نیروگاهها بیفزاید. افشای این سند باعث شد تا احزاب مخالف و به خصوص سبزها بهعنوان حزب طرفدار محیط سبز به میدان بیایند و هواداران خود را به تظاهرات علیه برنامه دولت فراخوانند. تظاهرکنندگان که تعداد آنها قریب به صدهزار نفر تخمین زده میشد با حمل پرچمهای زرد رنگ به طرف ساختمان پارلمان آلمان راه افتاده و علیه استفاده از نیروگاههای هستهای شعار میدادند.
برگزاری این تظاهرات از سوی سه حزب عمده مخالف دولت حاکی از توفیق سیاسی این احزاب در راهاندازی مخالفت عمومی علیه دولت مرکل بود و نظرسنجیها نیز حاکی از افزایش محبوبیت و حمایت عمومی از آنان در مقابل کاهش محبوبیت خانم مرکل و دولت ائتلافیاش بود. سایت بلومبرگ در 8 اکتبر نظرسنجی شبکه تلویزیونی ARD را منتشر کرد که بنابر آن سبزها با سه درصد رشد حمایت 20 درصد از مشارکتکنندگان در نظرسنجی را به دست آوردهاند و سوسیال دموکراتها همان 27 درصد حمایت سابق را داشتند. از سوی دیگر، دموکرات مسیحیها به همراه متحد سنتی باواریایی خود، سوسیال مسیحی، فقط 27 درصد و دموکراتهای آزاد به عنوان دیگر متحد مرکل در کابینه پنج درصد حمایت عمومی را به دست آوردهاند. از مجموع این آمار مشخص میشود که دو حزب سبزها و سوسیال دموکراتها به عنوان احزاب اصلی مخالف دولت نسبت به سه حزب تشکیلدهنده کابینه از 10 درصد حمایت بیشتر مردم برخوردار هستند که این نتیجه برای مرکل و کابینهاش به هیچ وجه خوشایند نیست. شبکه تلویزیونی ARD در بخش دیگر نظرسنجی خود رتبه شخصیتهای سیاسی از جهت اعتماد عمومی به آنها را اعلام کرد که بنابر آن، مرکل بعد از یورگن تریتین و رناته کوناست از حزب سبزها و زیگمار گابریل، رهبر حزب سوسیال دموکرات، قرار داشت. قرار گرفتن مرکل در این رتبه بندی از نظر ARD به معنای سقوط مرکل به سه پله پایینتر و قرار گرفتن بعد از رهبران احزاب مخالف دولت است.
سردترین فصل مرکل
به نظر میرسد که چند ماه گذشته برای مرکل چنان رقم خورده که اکنون او باید خود را برای ماههای سردتر در صدارت عظمای آلمان آماده کند. آمار بیسابقه تنزل بیکاران آلمان طی 18 سال گذشته باعث شد تا 63 درصد از شرکتکنندگان در نظرسنجی ARD بگویند که مرکل کشور را در مسیری غلط قرار داده است و البته وضع در مورد سیاستهای مرکل در زمینههای هستهای و بهداشتی نیز بهتر از این نبود. گذشته از این موضوعات کلی، مسئله راهآهن اشتوتگارت مرکز ایالت بادن-ورتمبرگ مبدل به پیچیدهترین معضل مرکل شده است تا آن حد که برخی آن را عاملی برای سقوط مرکل از مقام صدر اعظمی آلمان دانستهاند. نظرسنجی مجله آلمانی اشپیگل در مورد انتخابات محلی این ایالت در 27 مارس آینده حاکی از آن است که تنها 34 درصد از پاسخدهندگان رأی به نفع حزب دموکرات مسیحی مرکل خواهند داد در حالی که 32 درصد گفتهاند به حزب سبزها رأی خواهند داد و 19 درصد نیز به سوسیال دموکراتها که در مجموع، 51 درصد به احزاب مخالف مرکل رأی خواهند داد.
مسئله در این ایالت از وقتی شروع شد که دولت محلی درصدد برآمد تا طرح ساختن ایستگاه جدید راهآهن در شهر اشتوتگارت، موسوم به اشتوتگارت 21 را به اجرا درآورد تا با انتقال راهآهن اشتوتگارت به زیرزمین بزرگترین طرح زیرساختی اروپا بالغ بر هشت میلیارد یورو را به اجرا درآورد. تخریب حدود 100 هکتار زمین و هزینه هنگفت آن باعث مخالفتهای مردم این شهر شده که در آخرین مورد، پلیس برای متفرق کردن تظاهرکنندگان مجبور به استفاده از ماشین آب پاش و اسپری فلفل شد. مرکل با ورود به این مناقشه و حمایت صریح از دولت دموکرات مسیحی این ایالت به صورت مشخص در مقابل اعتراضات مردم قرار گرفت و طبق نظرسنجی اشپیگل، انتخابات 27 مارس میتواند به معنای پایان یافتن قریب به 60 سال حاکمیت سنتی دموکرات مسیحیها بر این ایالت باشد. چنین نتیجهای تنها ایالت بادن- ورتمبرگ را از دست این حزب خارج نمیکند، بلکه به گفته گرد لانگوت، پروفسور علوم سیاسی در دانشگاه بن، در مصاحبه با مجله تایم؛ «صدمهای سنگین را بر مرکل وارد خواهد کرد و اعتبارش را به صورت جدی به تحلیل خواهد برد». این موضوع باعث شده تا روزنامه آلمانی فرانکفورتر الگماینه سایتونگ خبر از برخی گمانهزنیها در احزاب دموکرات مسیحی و سوسیال مسیحی برای تعیین جانشین برای مرکل بدهد و حتی در این مورد نام تئودور زوگوتنبرگ، وزیردفاع و رولاند کخ، نخستوزیر ایالت هسن، را بهعنوان اصلیترین جانشینان مرکل مطرح کند. در واقع، مرکل به دنبال افت محبوبیت خود طی یک سال اخیر اکنون با بزرگترین چالش سابقه سیاسی خود مواجه شده که میتواند منجر به حذف وی از مقام صدراعظمی آلمان و حتی صحنه سیاسی آلمان شود و زمستان آینده را مبدل به سردترین زمستان زندگی وی سازد.
